Feminist Pedagoji ve Eleştirel Pedagoji
Özet
Bu çalışma, Eleştirel Pedagoji ile Feminist Pedagojinin kesişimini ileri düzey İngilizce Öğretmenliği (ELT) bağlamında deneysel bir uygulama üzerinden incelemektedir. Kuramsal çerçeve, Freire’nin “bankacı eğitim” eleştirisi ve bilinçlenme; hooks ve Shrewsbury’nin gücün paylaşımı, öğrenci sesinin merkeze alınması ve “kişisel olan politiktir” ilkesi; Ahmed’in duygulanım, şikâyet ve kurumsal sessizlik analizleri üzerine kuruludur. Yorumlayıcı nitel desende yürütülen araştırmada Mona Hatoum’un göç, savaş ve aidiyet temalı eserleriyle yapılandırılmış drama oturumları bir araya getirilmiştir. Amaçlı örnekleme ile seçilen 18 ELT öğrencisi (11’i kadın; %61,1) yedi hafta boyunca sürece katılmıştır. Yılmaz’ın (2009) Eleştirel Pedagoji İlkeleri Ölçeği ön test–son test olarak uygulanmış; kuramsal giriş, dört haftalık drama temelli oturumlar, yansıtıcı günlükler ve alan notlarıyla desteklenmiştir. Sürecin sonunda yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış; nicel veriler SPSS ile, nitel veriler ise tematik analizle çözümlenmiştir. Bulgular, özellikle kadın katılımcılarda “Özgürleşme” alt boyutunda anlamlı artışa, eleştirel bilinçte belirgin güçlenmeye ve okulun eşitsizlik üretimindeki rolüne dair farkındalığın derinleşmesine işaret etmektedir. Katılımcılar dramanın gücü, ses ve sorumluluğu paylaşmaya imkân veren güvenli bir alan sunduğunu; Hatoum’un eserlerinin kişisel deneyimlerle politik temalar arasında köprü kurduğunu belirtmiştir. Sonuçlar, feminist pedagojiye dayalı duygusal ve ilişkisel öğrenme süreçlerinin eleştirel pedagojinin dönüştürücü potansiyelini artırdığını göstermektedir. Uygulama önerileri arasında öğretmen eğitiminde toplumsal cinsiyet modüllerinin zorunlu kılınması, ders materyallerinin toplumsal cinsiyet denetimi, drama ve sanat temelli etkinliklerin yaygınlaştırılması ve sınıf içi demokrasiye dayalı değerlendirme pratiklerinin kurumsallaştırılması yer almaktadır. Çalışma, biçimsel eşitlik söylemi ile gündelik deneyim arasındaki boşluğu kapatmaya yönelik, cinsiyete duyarlı ve dönüştürücü bir öğretim tasarımı önermektedir.
Referanslar
Ahmed, S. (2017). Living a feminist life. Duke University Press.
Ahmed, S. (2021). Complaint!. Duke University Press.
Arslan, M., & Aslan, M. (2020). Feminist pedagojinin Türkiye eğitim bağlamında uygulanabilirliği. Eğitim ve Bilim, 45(201), 89–104. https://doi.org/10.15390/EB.2020.8945
Boal, A. (1979). Theatre of the oppressed. Pluto Press.
Briskin, L. (2015). Feminist pedagogy: Teaching and learning liberation. In C. Skelton, B. Francis & L. Smulyan (Eds.), The SAGE handbook of gender and education (pp. 61–73). SAGE.
Büyükyavuz, O. (2021). Eleştirel pedagojinin Türkiye’deki İngilizce öğretmeni adayları üzerindeki etkileri. Journal of Teacher Education and Practice, 14(2), 55–74.
Cerenado, M., & Quimbo, M. (2022). Feminist pedagogy and empowerment: Rethinking women’s roles in education. Asian Journal of Education, 42(3), 201–219.
Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the intersection of race and sex. University of Chicago Legal Forum, 1989(1), 139–167.
Crotty, M. (1998). The foundations of social research: Meaning and perspective in the research process. SAGE.
Çelik, S. (2023). Türkiye eğitim sisteminde toplumsal cinsiyet ve eşitsizlik. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 27(3), 112–130.
Çöker, D. (2020). Türkiye’de eğitim politikalarında toplumsal cinsiyet eşitsizliği. Toplum ve Demokrasi, 14(2), 75–96.
Duncum, P. (2001). Visual culture: Developments, definitions, and directions for art education. Studies in Art Education, 42(2), 101–112. https://doi.org/10.1080/00393541.2001.11652235
Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. Continuum.
Freire, P. (2000). Ezilenlerin pedagojisi (Çev. D. Hattatoğlu & E. Özbek). Ayrıntı Yayınları.
Giroux, H. A. (1997). Pedagogy and the politics of hope. Westview Press.
Giroux, H. A. (2011). On critical pedagogy. Bloomsbury.
hooks, b. (1994). Teaching to transgress: Education as the practice of freedom. Routledge.
Llewellyn, A., & Llewellyn, J. (2015). Critical feminist pedagogy and intersectionality. Gender and Education, 27(6), 631–648. https://doi.org/10.1080/09540253.2015.1069796
McLaren, P. (2007). Life in schools: An introduction to critical pedagogy in the foundations of education (5th ed.). Pearson.
Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
Shrewsbury, C. (1987). What is feminist pedagogy? Women’s Studies Quarterly, 15(3/4), 6–14.
Toprak, M. (2019). Cinsiyet duyarlı pedagojik uygulamalar. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(1), 55–70. https://doi.org/10.18039/ajesi.520653
Yılmaz, K. (2009). Eleştirel pedagoji ilkeleri ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(1), 23–58.
Referanslar
Ahmed, S. (2017). Living a feminist life. Duke University Press.
Ahmed, S. (2021). Complaint!. Duke University Press.
Arslan, M., & Aslan, M. (2020). Feminist pedagojinin Türkiye eğitim bağlamında uygulanabilirliği. Eğitim ve Bilim, 45(201), 89–104. https://doi.org/10.15390/EB.2020.8945
Boal, A. (1979). Theatre of the oppressed. Pluto Press.
Briskin, L. (2015). Feminist pedagogy: Teaching and learning liberation. In C. Skelton, B. Francis & L. Smulyan (Eds.), The SAGE handbook of gender and education (pp. 61–73). SAGE.
Büyükyavuz, O. (2021). Eleştirel pedagojinin Türkiye’deki İngilizce öğretmeni adayları üzerindeki etkileri. Journal of Teacher Education and Practice, 14(2), 55–74.
Cerenado, M., & Quimbo, M. (2022). Feminist pedagogy and empowerment: Rethinking women’s roles in education. Asian Journal of Education, 42(3), 201–219.
Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the intersection of race and sex. University of Chicago Legal Forum, 1989(1), 139–167.
Crotty, M. (1998). The foundations of social research: Meaning and perspective in the research process. SAGE.
Çelik, S. (2023). Türkiye eğitim sisteminde toplumsal cinsiyet ve eşitsizlik. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 27(3), 112–130.
Çöker, D. (2020). Türkiye’de eğitim politikalarında toplumsal cinsiyet eşitsizliği. Toplum ve Demokrasi, 14(2), 75–96.
Duncum, P. (2001). Visual culture: Developments, definitions, and directions for art education. Studies in Art Education, 42(2), 101–112. https://doi.org/10.1080/00393541.2001.11652235
Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. Continuum.
Freire, P. (2000). Ezilenlerin pedagojisi (Çev. D. Hattatoğlu & E. Özbek). Ayrıntı Yayınları.
Giroux, H. A. (1997). Pedagogy and the politics of hope. Westview Press.
Giroux, H. A. (2011). On critical pedagogy. Bloomsbury.
hooks, b. (1994). Teaching to transgress: Education as the practice of freedom. Routledge.
Llewellyn, A., & Llewellyn, J. (2015). Critical feminist pedagogy and intersectionality. Gender and Education, 27(6), 631–648. https://doi.org/10.1080/09540253.2015.1069796
McLaren, P. (2007). Life in schools: An introduction to critical pedagogy in the foundations of education (5th ed.). Pearson.
Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
Shrewsbury, C. (1987). What is feminist pedagogy? Women’s Studies Quarterly, 15(3/4), 6–14.
Toprak, M. (2019). Cinsiyet duyarlı pedagojik uygulamalar. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(1), 55–70. https://doi.org/10.18039/ajesi.520653
Yılmaz, K. (2009). Eleştirel pedagoji ilkeleri ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(1), 23–58.
