Dijital Şiddeti Toplumsal Cinsiyet Perspektifiyle İnceleyen Lisansüstü Tezlere Bakış: Bibliyografik Analiz Çalışması

Sedef Odabaş

doi:10.37609/akya.3841

Yazarlar

Sedef Odabaş

https://orcid.org/0000-0002-3605-5260

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3841.c1217

Özet

Bu araştırmanın amacı Ulusal Tez Merkezi’nde yayımlanmış, dijital şiddet olgusunu toplumsal cinsiyet odağında ele almış tüm lisansüstü tezlerin bibliyografik analizini gerçekleştirmektir. Lisansüstü tezleri derlemek, çalışmalar üzerinde durum tespiti yapmak ve analiz yaparak gelecek çalışmalara yön vermek bu araştırmanın önemini oluşturmaktadır. Veri analiz sürecinde ise bibliyografik analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmaya dahil edilen 24 adet lisansüstü tez çalışmasında yayım yılı, tez türü, yayımlandığı üniversite, ana bilim dalı, yazım dili, konusu, anahtar kelimeleri, araştırma yöntemi, araştırma deseni, veri toplama yöntemi, kullanılan örnekleme tekniği, katılımcı sayısı ve katılımcıların cinsiyet dağılımı, kuramsal dayanaklar, şiddet davranışları ve şiddetin etkilerine dair bilgiler incelenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular incelendiğinde ise; tezlerin son yıllarda artış gösterdiği, en çok tezin 2022 ve 2023 yıllarında yayımlandığı, 2018 yılı öncesinde herhangi bir teze rastlanmadığı, yüksek lisans türünde tezlerin diğer türlere göre sayıca fazla olduğu, yazım dilinin ağırlıklı olarak Türkçe olduğu, tezlerin ana bilim dalı ve konu bakımından daha çok psikoloji ile ilişkilendirildiği, araştırma yönteminde nicel yöntem, veri toplama aracında ise daha çok anket tercih edildiği görülmüştür. Sonuç olarak incelenen lisansüstü tezler üzerinde yapılan analizin gelecekte gerçekleştirilecek kadına yönelik şiddete ve toplumsal cinsiyet temelli dijital şiddete dair çalışmalara rehberlik edeceği ve yön vereceği düşünülmektedir.

Referanslar

Abınık, N. (2021). Kadına yönelik siber şiddet ve psikolojik sağlık arasındaki ilişkide olayın ve sosyal medya kimliğinin merkeziliğinin etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

Alıcı, H. (2023). Kurbanların gözünden üniversite öğrencilerinin flört ilişkilerinde dijital şiddet [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

Alkan, İ. (2024). Toplumsal cinsiyet algısı ve siber zorbalık ilişkisi: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gümüşhane Üniversitesi, Gümüşhane.

Amnesty International. (2017). Amnesty reveals alarming impact of online abuse against women. https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2017/11/amnesty-reveals-alarming-impact-of-online-abuse-against-women/

Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.0

Bakır, A. (2019). Romantik ilişkilerde siber flört istismarının beden imgesi ve benlik saygısıyla ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.

Bakır, A., & Kalkan, M. (2019). Siber flört istismarı ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Opus Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 20(14), 75–89. https://doi.org/10.26466/opus.546811

Berber, N. (2016). Kadına yönelik şiddet. F. Saygılıgil (Der.), Toplumsal cinsiyet tartışmaları içinde (s. xx–xx). Dipnot Yayınları.

Cirban Ekrem, E., & Er Güneri, S. (2021). Kadına yönelik şiddetin dijital dünyaya yansıması. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 4(8), 362–370. https://doi.org/10.35235/uicd.974250

Coşkun, H. (2023). Türkiye'de kadınların yaşadığı dijital şiddet ve sosyal destek mekanizmaları [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul.

Çakır, C. (2023). Examining cyber dating abuse through adult attachment, emotion regulation and big five personality traits in young adults [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yaşar Üniversitesi, İzmir.

Eige. (2017). Cyber violence against women and girls. European Institute for Gender Equality. https://eige.europa.eu/publications-resources/publications/cyber-violence-against-women-and-girls

FRA. (2014). Violence against women: An EU-wide survey, main results. Publications Office of the European Union. https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-2014-vaw-survey-main-results-apr14_en.pdf

International Center for Research on Women. (2018). Technology-facilitated gender-based violence: What is it, and how do we measure it? https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2018/604979/IPOL_STU(2018)604979_EN.pdf

İlgen, S. (2023). Üniversite öğrencilerinde siber flört şiddetinin yatırım modeli bağlamında incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi, İzmir.

İnce, E. (2022). Erken dönem uyum bozucu şemalar ve dijital flört şiddeti arasındaki ilişkide olumlu duygu düzenleme güçlüğü ve olumsuz duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Işık Üniversitesi, İstanbul.

İpek, S. (2020). Dijital flört şiddetinin suskunluk sarmalı bağlamında incelenmesi: Türkiye-İspanya karşılaştırmalı tren testi uygulaması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Medipol Üniversitesi, İstanbul.

Kan Şıkoğlu, Ö. (2023). Üniversiteli kız öğrencilerin çevrim içi cinsel şiddet deneyimleri ve baş etme yöntemlerinin belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi, Malatya.

Kantar, E. (2023). Kadına yönelik dijital şiddet: Siber zorbalık [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hitit Üniversitesi, Çorum.

Kaplan, G. (2022). Gençlerde dijital flört şiddetinin toplumsal cinsiyet algısı ve internet bağımlılığı ile ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.

Meydaneri, T. (2021). Kadına yönelik dijital şiddet ve sosyal medyanın kadına yönelik şiddet üzerindeki etkisi: Çorum ilinde bir alan araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hitit Üniversitesi, Çorum.

Muştu, H. (2022). Dijital şiddetin şiddete maruz kalan kadınlar bağlamında incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Adana.

Nacar, G., Timur Taşhan, S., & Bekar, M. (2020). Adaptation of the cyber aggression in relationships scale to Turkish: A validity and reliability study. Perspectives in Psychiatric Care, 56(xx), 1–10. https://doi.org/10.1111/ppc.12556

Paşaalioğlu, İ. (2022). Predictive roles of attachment styles and gender roles attitudes on cyber dating abuse of individuals [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi; İstanbul.

Sarışın, M. (2022). Toplumsal cinsiyet odaklı dijital şiddet: Kadın gazetecilerin Twitter hesapları üzerinden bir inceleme [Yayımlanmamış doktora tezi]. Giresun Üniversitesi, Giresun.

Sarışın, M. (2022). Toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin yeni yüzü: Dijital şiddet. Kadem Kadın Araştırmaları Dergisi, 8(2), 257–285. https://doi.org/10.21798/kadem.2022.118

Seçgin, L., & Tarı Selçuk, K. (2023). Sanal ağların distopyası: Kadına yönelik dijital şiddet. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, 2023(1), 203–217. https://doi.org/10.55543/insan.1110952

Sili Kalem, A. (2019). Kadına yönelen çevrimiçi tehdit: Siber şiddet. Cyberpolitik Journal, 4(8), 259–272.

Taşkın, Ş., Nacar, G., & Timur Taşhan, S. (2023). Siber cinsel şiddet ölçeği: Ölçek geliştirme ve geçerlik çalışması. The Journal of World Women Studies, 8(2), 171–178. http://doi.org/10.5281/zenodo.8429938

Temur Şimşekcan, N. (2018). Toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin başka bir biçimi: Siber şiddet [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çağ Üniversitesi, Mersin.

Toplu-Demirtaş, E., May, R. W., Seibert, G. S., & Fincham, F. D. (2020). Does cyber dating abuse victimization increase depressive symptoms or vice versa? Journal of Interpersonal Violence, 35(xx), 1–17. https://doi.org/10.1177/0886260520984261

Toplumsal Bilgi ve İletişim Derneği (TBİD). (2021). Türkiye’de dijital şiddet araştırması. https://www.stgm.org.tr/sites/default/files/2021-10/konda-rapor-8eylul.pdf

Uğur, E., Akat, M., Savcı, M., & Ercengiz, M. (2022). The validity and reliability studies of the scales of cyberobsessional pursuit (COPS) and cyber dating abuse (CDAS): Adaptation to Turkish. E-International Journal of Educational Research, 13(3), 46–58. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1041545

Ülliği, Ş. (2024). Hemşirelik öğrencilerinde siber flört şiddeti, anksiyete ve depresyon ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.

West, J. (2014). Cyber-violence against women. Battered Women’s Support Services. http://www.bwss.org/wp-content/uploads/2014/05/CyberVAWReportJessicaWest.pdf

Yeter, S. (2022). Siber flört istismarının çelişik duygulu cinsiyetçilik ve yakın ilişkilerde şiddete yönelik tutumlarla ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.

Yıldırım, B. (2024). Beliren yetişkinlerde kaygılı bağlanmadan siber flört şiddeti uygulamaya giden yollar: Bir çoklu paralel aracılık modeli testi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. MEF Üniversitesi, İstanbul.

Yıldırım, E. (2019). Sosyal medyada kadınlara yönelik dijital şiddet [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi, İstanbul.

Yılmazer, H. (2020). Üniversite öğrencileri arasındaki partner siber şiddetinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış tıpta uzmanlık tezi]. Ege Üniversitesi, İzmir.

Zhang, L., Carter, R. A., Jr., Qian, X., Yang, S., Rujimora, J., & Wen, S. (2022). Academia’s responses to crisis: A bibliometric analysis of literature on online learning in higher education during COVID-19. British Journal of Educational Technology, 53, 620–646.

Türkiye İstatistik Kurumu. (2024, Kasım 17). Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2024-53492