Özel Sağlık Kuruluşlarında Finansal Performansın Rasyo Analizi ile Ölçülmesi: Bir Özel Hastane Örneği
Özet
Bu çalışma, özel sağlık sektöründe faaliyet gösteren bir hastane işletmesinin finansal performansını 2021–2023 dönemine ait bilanço ve gelir tablosu verileri üzerinden rasyo analiziyle değerlendirmektedir. Ordu ilinde anonim şirket statüsünde faaliyet gösteren örnek hastanenin verileri Microsoft Excel ortamında analiz edilmiş; likidite, finansal yapı, faaliyet ve kârlılık oranları yıllar arası karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bulgular, likidite oranlarının genel olarak yeterli seyrettiğini; ancak nakit oranının 2023’te 0,25 seviyesine gerileyerek kısa vadeli kırılganlık sinyali verdiğini göstermektedir. Finansal yapı göstergeleri 2021–2022’de borç ağırlıklı bir finansman profiline işaret ederken, 2023’te özkaynak payındaki belirgin artış daha dengeli bir sermaye yapısına geçişe işaret etmektedir. Faaliyet oranları tarafında stok ve alacak devir hızlarının artması ve tahsil süresinin 70 günden 36 güne gerilemesi operasyonel verimlilikte iyileşmeyi ortaya koymaktadır. Buna karşın, 2023 yılında brüt kâr, faaliyet kârı ve net kâr marjlarının negatife dönmesi ile özkaynak ve varlık kârlılığındaki düşüş, mali sürdürülebilirlik açısından riskli bir tabloyu ortaya çıkarmaktadır. Sonuçlar, özel hastanelerde düzenli finansal izleme ve rasyo analizinin stratejik karar alma süreçleri için kritik önemini teyit etmekte; maliyet kontrolü, gelir çeşitlendirmesi, fiyatlandırma gözden geçirmesi, özkaynak güçlendirme ve uzun vadeli finansman araçlarının kullanımını politika önerileri olarak önermektedir. Çalışma, Türkiye’de özel hastanelere ilişkin mikrodüzeyde, çok yıllı bir vaka analizine dayalı kanıt sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.
Referanslar
Akgüç, Ö. (2013). Finansal yönetim (12. baskı). Avcıol Basım Yayın.
Ağırbaş, İ. (2016). Hastane yönetimi ve organizasyon. Siyasal Kitabevi.
Alparslan, D., Gençtürk, M., & Özgülbaş, N. (2015). Sağlık bakanlığı hastanelerinde işletme sermayesi ile finansal performans göstergeleri arasındaki ilişkinin analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(1), 317–338.
Avan, E. (2023). Hastane hizmetleri alt sektörünün finansal performansının trend analiziyle incelenmesi. USAYSAD, 9(1), 1-11.
Aydemir, İ. (2018). Hastanelerde finansal performansın değerlendirilmesi: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası hastane hizmetleri sektör bilançolarında bir uygulama. USAYSAD, 4(2), 133.149.
Aydemir, İ. (2024). Türkiye’de 2009-2021 yılları arasında sağlık işletmelerinde gerçekleşen finansal performans analizi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 186–200. https://doi.org/10.33206/mjss.1301055
Barros, C. P. (2008). Efficiency measurement among hypermarkets and supermarkets and the identification of the efficiency drivers: A case study. International Journal of Retail & Distribution Management, 36(1), 68–88. https://doi.org/10.1108/09590550810846982
Başaran, G., & Özdemir, M. (2022). Türkiye’de hastane hizmetleri sektöründeki firmaların finansal performanslarının covid-19 dönemiyle birlikte oran analizi ve WASPAS yöntemi ile belirlenmesi. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 8(59), 887-901. http://dx.doi.org/10.29228/smryj.62360
Bloomenthal, A. (2022). Financial ratio analysis: Definition, types, examples, and how to use. Investopedia. https://www.investopedia.com/terms/r/ratioanalysis.asp
Brealey, R. A., Myers, S. C., & Allen, F. (2014). Principles of corporate finance (11th ed.). McGraw-Hill Education.
Bülüç, F., Özkan, O., & Ağırbaş, İ. (2017). Üniversite hastanelerinin finansal performansının oran analizi yöntemiyle değerlendirilmesi. Business & Management Studies: An International Journal (BMIJ), 5(2), 268‐281.
Ceylan, A., & Korkmaz, T. (2013). İşletmelerde finansal yönetim. Ekin Kitabevi.
Cleverly, W. O., & Cameron, A. E. (2007). Essentials of health care finance (6th ed.). Jones and Bartlett Publishers.
Dong, G. N. (2015). Performing well in financial management and quality of care: Evidence from hospital process measures for treatment of cardiovascular disease. BMC Health Services Research, 15, 45. https://doi.org/10.1186/s12913-015-0706-7
Ercan, C., Dayı, F. ve Akdemir, E. (2013) Kamu sağlık işletmelerinde finansal performans değerlemesi: Kamu hastaneleri birlikleri üzerine bir uygulama. Asia Minor Studies Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 54- 71
Erdoğan, M. & Yıldız, B. (2015). Sağlık İşletmelerinde Finansal Oranlar Aracılığıyla Performans Ölçümü: Hastanelerde Bir Uygulama. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 6 (9), 129-148.
Erkılıç, C. E. (2021). Hastane hizmetleri sektörünün CRITIC temelli TOPSIS yöntemi ile finansal performansının değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 46, 63-84.
Gapenski, L. C., & Pink, G. H. (2007). Understanding healthcare financial management (5th ed.). Health Administration Press. https://lsms.ac/wp-content/uploads/2023/02/14..pdf
Işıkçelik, F. , Durur, F. & Günaltay, M. M. (2021). Özel hastane finansal performansının dupont finansal analiz yöntemiyle değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 773-791.
Janati, A., Hasanpoor, E., Hajebrahimi, S., Sadeghi-Bazargani, H., & Khezri, A. (2018). An evidence-based framework for evidence-based management in healthcare organizations: A Delphi study. Ethiopian Journal of Health Sciences, 28(3), 305–314. https://doi.org/10.4314/ejhs.v28i3.8
Karadeniz, E. (2016). Hastane hizmetleri alt sektörünün finansal performansının incelenmesi: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası sektör bilançolarında bir uygulama. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19(2), 101-114.
Koçyiğit, S. Ç. & Kocakoç, N. (2019). Ankara İli kamu hastanelerinin 2008-2017 dönemi finansal performans analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(2), 1280-1293.
Korkmaz, M. & Güney, S. (2013) Hastanelerde mali performansın incelenmesi: Ümraniye araştırma ve uygulama hastanesi üzerine örnek bir uygulama. Karadeniz (Black sea-Chernoye More) Sosyal Bilimler Dergisi, 17(17), 148-164.
OECD. (2021). Health at a glance 2021: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/4dd50c09-en
Özgülbaş, N. (2006) Türkiye’de kamu hastanelerinin finansal durum değerlendirmede kullanabilecekleri bir yöntem: Trend analizi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 29, 129-139.
Özgülbaş, N., Koyuncugil, A. S., Duman, R., & Hatipoğlu, B. (2008). Özel hastane sektörünün finansal değerlendirmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 40, 120–131.
Özer, Ö. (2012). Mali tablolar analizi: Bir hastane örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 6, 183-199.
Yiğit, V. (2020). Hastane hizmetleri alt sektörünün finansal performans analizi. USAYSAD, 6(3), 609-624.
Zelman, W. N., McCue, M. J., Glick, N. D., & Thomas, M. A. (2014). Financial management of health care organizations: An introduction to fundamental tools, concepts, and applications (4th ed.). Jossey-Bass.
Referanslar
Akgüç, Ö. (2013). Finansal yönetim (12. baskı). Avcıol Basım Yayın.
Ağırbaş, İ. (2016). Hastane yönetimi ve organizasyon. Siyasal Kitabevi.
Alparslan, D., Gençtürk, M., & Özgülbaş, N. (2015). Sağlık bakanlığı hastanelerinde işletme sermayesi ile finansal performans göstergeleri arasındaki ilişkinin analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(1), 317–338.
Avan, E. (2023). Hastane hizmetleri alt sektörünün finansal performansının trend analiziyle incelenmesi. USAYSAD, 9(1), 1-11.
Aydemir, İ. (2018). Hastanelerde finansal performansın değerlendirilmesi: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası hastane hizmetleri sektör bilançolarında bir uygulama. USAYSAD, 4(2), 133.149.
Aydemir, İ. (2024). Türkiye’de 2009-2021 yılları arasında sağlık işletmelerinde gerçekleşen finansal performans analizi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 186–200. https://doi.org/10.33206/mjss.1301055
Barros, C. P. (2008). Efficiency measurement among hypermarkets and supermarkets and the identification of the efficiency drivers: A case study. International Journal of Retail & Distribution Management, 36(1), 68–88. https://doi.org/10.1108/09590550810846982
Başaran, G., & Özdemir, M. (2022). Türkiye’de hastane hizmetleri sektöründeki firmaların finansal performanslarının covid-19 dönemiyle birlikte oran analizi ve WASPAS yöntemi ile belirlenmesi. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 8(59), 887-901. http://dx.doi.org/10.29228/smryj.62360
Bloomenthal, A. (2022). Financial ratio analysis: Definition, types, examples, and how to use. Investopedia. https://www.investopedia.com/terms/r/ratioanalysis.asp
Brealey, R. A., Myers, S. C., & Allen, F. (2014). Principles of corporate finance (11th ed.). McGraw-Hill Education.
Bülüç, F., Özkan, O., & Ağırbaş, İ. (2017). Üniversite hastanelerinin finansal performansının oran analizi yöntemiyle değerlendirilmesi. Business & Management Studies: An International Journal (BMIJ), 5(2), 268‐281.
Ceylan, A., & Korkmaz, T. (2013). İşletmelerde finansal yönetim. Ekin Kitabevi.
Cleverly, W. O., & Cameron, A. E. (2007). Essentials of health care finance (6th ed.). Jones and Bartlett Publishers.
Dong, G. N. (2015). Performing well in financial management and quality of care: Evidence from hospital process measures for treatment of cardiovascular disease. BMC Health Services Research, 15, 45. https://doi.org/10.1186/s12913-015-0706-7
Ercan, C., Dayı, F. ve Akdemir, E. (2013) Kamu sağlık işletmelerinde finansal performans değerlemesi: Kamu hastaneleri birlikleri üzerine bir uygulama. Asia Minor Studies Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 54- 71
Erdoğan, M. & Yıldız, B. (2015). Sağlık İşletmelerinde Finansal Oranlar Aracılığıyla Performans Ölçümü: Hastanelerde Bir Uygulama. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 6 (9), 129-148.
Erkılıç, C. E. (2021). Hastane hizmetleri sektörünün CRITIC temelli TOPSIS yöntemi ile finansal performansının değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 46, 63-84.
Gapenski, L. C., & Pink, G. H. (2007). Understanding healthcare financial management (5th ed.). Health Administration Press. https://lsms.ac/wp-content/uploads/2023/02/14..pdf
Işıkçelik, F. , Durur, F. & Günaltay, M. M. (2021). Özel hastane finansal performansının dupont finansal analiz yöntemiyle değerlendirilmesi. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 773-791.
Janati, A., Hasanpoor, E., Hajebrahimi, S., Sadeghi-Bazargani, H., & Khezri, A. (2018). An evidence-based framework for evidence-based management in healthcare organizations: A Delphi study. Ethiopian Journal of Health Sciences, 28(3), 305–314. https://doi.org/10.4314/ejhs.v28i3.8
Karadeniz, E. (2016). Hastane hizmetleri alt sektörünün finansal performansının incelenmesi: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası sektör bilançolarında bir uygulama. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19(2), 101-114.
Koçyiğit, S. Ç. & Kocakoç, N. (2019). Ankara İli kamu hastanelerinin 2008-2017 dönemi finansal performans analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(2), 1280-1293.
Korkmaz, M. & Güney, S. (2013) Hastanelerde mali performansın incelenmesi: Ümraniye araştırma ve uygulama hastanesi üzerine örnek bir uygulama. Karadeniz (Black sea-Chernoye More) Sosyal Bilimler Dergisi, 17(17), 148-164.
OECD. (2021). Health at a glance 2021: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/4dd50c09-en
Özgülbaş, N. (2006) Türkiye’de kamu hastanelerinin finansal durum değerlendirmede kullanabilecekleri bir yöntem: Trend analizi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 29, 129-139.
Özgülbaş, N., Koyuncugil, A. S., Duman, R., & Hatipoğlu, B. (2008). Özel hastane sektörünün finansal değerlendirmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 40, 120–131.
Özer, Ö. (2012). Mali tablolar analizi: Bir hastane örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 6, 183-199.
Yiğit, V. (2020). Hastane hizmetleri alt sektörünün finansal performans analizi. USAYSAD, 6(3), 609-624.
Zelman, W. N., McCue, M. J., Glick, N. D., & Thomas, M. A. (2014). Financial management of health care organizations: An introduction to fundamental tools, concepts, and applications (4th ed.). Jossey-Bass.
