Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Türk Ocakları Başkanlığı ve Maarif Vekilliği

Kenan Demirel

doi:10.37609/akya.3827

Yazarlar

Kenan Demirel

https://orcid.org/0000-0002-3394-3836

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3827.c1117

Özet

Aristokrat bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelen Hamdullah Suphi, hitabet sanatı, milliyetçi ve eğitimci kimliğiyle öne çıkmış önemli bir devlet adamıdır. İlk olarak Türk Ocaklarındaki faaliyetleriyle adından söz ettirmiş, Milli Mücadele dönemi ve sonrasında Maarif Vekilliği ve Büyükelçilik gibi önemli görevlerde bulunmuştur. Uzunca bir dönem Türk Ocakları Başkanlığı yapan Hamdullah Suphi, kendi başkanlığı döneminde bu ocakları bir eğitim ve kültür yuvasına çevirmiş, geliştirip genişletmiştir. Sadece Türkiye Türkleriyle ilgilenmemiş Turan ülküsüyle hareket ederek Orta Asya ve Balkanlardaki soydaşlarının da eğitim ve kültürel faaliyetlerine ilgi duymuştur. Ölüm kalım savaşının verildiği dönemde Maarif Vekili olarak seçilmiş, tüm olumsuzluklara rağmen Maarif Kongresinin düzenlenebilmesini sağlamıştır. Bükreş’e Büyükelçi olarak atandıktan hemen sonra Romanya’daki Gagavuz Türkleriyle bağlantı kurmuş, onları dillerini ve kültürlerini korumaları konusunda eğitmiştir. Çok değer verdiği kişi ve kurumlara karşı lafını esirgememiş, yeri geldiğinde Atatürk’le bile ters düşmüş, hem Milli Mücadele hem de Türk Ocaklarının kapatıldığı dönemde ona karşı sert eleştirilerde bulunmuştur. Bu çalışmada Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Türk Ocakları ve Maarif Vekilliği yaptığı dönemlerdeki faaliyetleri onun eğitimci kimliği dikkate alınarak anlatılmıştır.

Referanslar

ACAR, İ. (2004). Türk Ocakları.

ACAROĞLU, M. (1967). Türker, “Tanrıöver ve Gagavuzlar”. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 80-82.

AĞAOĞLU, S. (1967). Hamdullah Suphi Tanrıöver. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 33-38.

AKÇİÇEK, E., M. Karayaman (2007). Atatürk’ün Türk Ocakları’nı Ziyaretleri ve Yaptığı Konuşmalar.

AKÇURA, Y. (1978) Türkçülük(Türkçülüğün Tarihi Gelişimi). Türk Kültür Yayınları.

AKGÜZ, Y. (2007). Türk Eğitim Tarihi(MÖ 1000-MS 2007). Pegem A Yayınları.

ATATÜRK’ÜN SÖYLEV VE DEMEÇLERİ (1997). I-III. Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.

BAYDAR, M. (1968). Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Anıları. Menteş Yayınları,

CANSEVER, H. F. (1967). Rahmetli Hamdullah Suphi Tanrıöver. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 24-26.

ÇALIŞKAN, S. A. (1967). Örnek İnsan Kıymetli ve Kudretli Hamdullah Suphi Tanrıöver. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 32.

DEMİR, M. (2010). Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Eğitim ve Kültür Anlayışı(Basılmamış Yüksek Lisans Tezi).

DEVELİOĞLU, B. (1967). Hamdullah Suphi İle 55 Sene. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 10-17.

ESİN, E. (1967). Hamdullah Suphi Bey Hakkında Çocukluk Hatıralarım. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 21-22.

FINDIKOĞLU, Z. F. (1967). Hamdullah Suphi’nin Hayatından Küçük Bir Safha. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 4-5.

GÖKAY, F. K. (1967). Hamdullah Suphi Tanrıöver. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 23.

GÜRKAN, K. İ. (1967). Hamdullah Suphi Büyük Hatip. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 18-20.

GÜVEN, C.-E. Z. Boyraz (1967). Hamdullah Suphi Tanrıöver’in İlk Maarif Vekilliği Dönemi Faaliyetleri. Uluslararası Toplum Araştırma Dergisi. 6(2), 286-317.

ORKUN, H. N. (1977). Türkçülüğün Tarihi. Kömen Yayınları.

SERASLAN, H. (2007). Hamdullah Suphi Tanrıöver(Bütün Şiirleri). Tablet Yayınları.

TANRIÖVER, H. S. (1987). Dağ Yolu. I-II. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

TBMM Zabıt Cerideleri, I. Dönem(06.05.1336/1920), C. I, 12. Birleşim, S. 217.

TBMM Zabıt Cerideleri, I. Dönem(10.02.1337/1921), C. VIII, 148. Birleşim, S. 166.

TBMM Zabıt Cerideleri, I. Dönem(10.02.1337/1921), C. VIII, 148. Birleşim, S.167.

TBMM Zabıt Cerideleri, I. Dönem(24.04.1336/1920), C. I, 2. Birleşim, S. 34.

TBMM Zabıt Cerideleri, I. Dönem(24.04.1336/1920), C. I, 2. Birleşim, S. 39.

TBMM Zabıt Cerideleri, I. Dönem(25.04.1336/1920), C. I, 3. Birleşim, S. 50.

TBMM Zabıt Cerideleri, I. Dönem(28.09.1336/1920), C. IV, 74. Birleşim, S. 394.

TEK, M. F. (1967). Hamdullah Suphi Bey. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 6-7.

TEVETOĞLU, F. (1986). Hamdullah Suphi Tanrıöver. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

TOGAN, Z. V. (1967). Hamdullah Suphi Bey’e Ait Bazı Hatıralar. Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 27-29.

ÜNVER, A., S. ÜNVER. (1967). Hamdullah Suphi İle 50 Yıl, Türk Yurdu(Hamdullah Suphi Tanrıöver Özel Sayısı). 6(2), 8-9.

ÜSTEL, F. (2004). Türk Ocakları(1912-1931). İletişim Yayınları..

YAVUZ, N. (2010). Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Gagavuzlar. Akademik Bakış Dergisi. 4(7), 177-184.

YAZICI, M. (Tarihsiz). Tanzimat’tan Bu Yana Milli Eğitim Bakanları, Başbakanlar ve Atatürk(1839-1973). Emel Yayınları.

YETİM, F. (2007). Milli Mücadele Döneminde Kamuoyunun Oluşmasında Mitinglerin İşlevi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 8(1), 1-16.