Türkiye’de Sivil Okullardaki Öğrencilere Yönelik Açılan Model Uçak Kursları (1935-1960)
Özet
Dünyanın birçok yerinde ülkeler, küçük yaşlardan itibaren çocuklarına havacılık sevgisini ve bilgisini aşılatmak için spor kulüplerinde veyahut devlet okullarında model uçak kursları açmıştır. Türkiye’de model uçak kurslarının düzenlenmesine öncülük yapan kuruluş ise 3 Mayıs 1935’te kurulan Türkkuşu Genel Müdürlüğü’dür. Müdürlüğün bünyesinde açılan Model Uçak Okulu bu alandaki çalışmaların ana merkezi olmuştur. Söz konusu merkezin düzenlemiş olduğu ilk kurs 22 Eylül 1935 tarihinde Gazi Terbiye Enstitüsü Resim-İş Şubesi atölyesinde gerçekleşmiştir. Bundan sonra Maarif Vekâleti’nin de onayı ile başta Ankara olmak üzere yurdun çeşitli bölgelerinde öğretmen ve öğrencilere yönelik kurslar verilmeye başlanmıştır. Kurslara gerekli olan malzemenin çoğu ücretsiz olarak Türkkuşu tarafından sağlanmıştır. Türkkuşu aynı zamanda Maarif Vekâleti’ne bağlı okullarındaki öğrencilerin model uçak kurslarına katılımı artırmak için dereceye girenlerin ödüllendirildiği bölgesel ve ulusal model uçak müsabakaları düzenlemiştir. Eğitimli modelci sayısındaki artış Türkiye’yi uluslararası model uçak şampiyonalarında temsil edecek millî takımın oluşmasına kaynaklık etmiştir.
Referanslar
1955’te Türk Hava Kurumu. (1956). Uçan Türk, 2(22), 15.
Adapazarı Uçak Kursu. (1937, Aralık 18). Akşam, s. 5.
Adıgüzel, M. B. (2021). Amatör ve Sportif Havacılık,. Ankara: Sonçağ Kültür Yayınları.
Ankara Okullarında Modelcilik Kursları. (1943, Mayıs). Havacılık ve Spor(331), 11.
Cavanagh, G. A. (1917). Model Aeroplanes And Their Engines: A Practical Book For Beginners. New York: Yard & Company.
Chanute, O. (1976). Progress in Flaying Machines. California: Lorenz & Herweg; Publishers Long Beach.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 30. 1. 0. 0. 100. 61. 410. 47. (16 Mayıs 1949).
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 30. 1. 0. 0. 100. 619. 7. (26 Aralık 1949).
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 30. 1. 0. 0. 100. 620. 4. (11 Haziran 1953).
(1973). Cumhuriyetimizin 50 nci Yıldönümünde Türk Hava Kurumu. Türk Hava Kurumu, Ankara.
Çocuk Haftasında Uçak Model Müsabakası. (1945, Nisan 30). Ulus, s. 4.
Ergökmen, Ş. H. (1938). Model Tayyareciliği Yarının Kuvvetine Kaynaktır. Havacılık ve Spor(206), 1528.
Eskişehir Model Öğretmenleri Kursu. (1960, Haziran). Uçan Türk, 7(75), 9.
G., B. (1955, Ocak). Model Uçak Rekorları ve Modelciliğimiz. Uçan Türk, 1(10), 4-5.
Galatasaray'daki Model Uçak Kursu Bitti. (1940, Temmuz 18). Ulus, s. 3.
Genel Merkez Heyetinin Altı Aylık Mesai Raporu. (1939, Haziran 1). Havacılık ve Spor(240), 2116-2118.
Genel Merkez Heyetinin Raporu. (1938, Haziran 1). Havacılık ve Spor, 1705.
Genelmerkez Heyetinin Raporu. (1944, Temmuz). Havacılık ve Spor(345), 14-15.
Giresun’da Model Uçak Kursu. (1938, Mart 19). Cumhuriyet, s. 5.
Göksel, Ş. (1938). İzmir Tayyare Modelcilik Kursunda 1 Saat. Havacılık ve Spor(213), 1650.
Hava Kurumu Genel Merkez Heyetinin Toplantısında Okunan Merkez İdare Heyetinin Altı Aylık Çalışma Raporu. (1945). Havacılık ve Spor(351), 6-7.
Hava Kurumu’nun Elazığ’daki Modelcilik Kursu. (1946, Haziran). Havacılık ve Spor(368), 23.
Havacılık Kollarından Haberler. (1959, Temmuz). Uçan Türk, 6(64).
İllerimizde THK Havacılık Kursu: Zevkli Çalışmalarına Devam Ediyor. (1946). Havacılık ve Spor(368), 22.
İstanbul'da Model Uçak Müsabakası Dün Yapıldı. (1940, Ağustos 19). Ulus, s. 4.
İzmir’de Modelcilik Çalışmaları. (1954, Haziran ). Uçan Türk, 1(3), 17.
Kanatlılar Cemiyeti'nin Model Uçak Müsabakası. (1949, Eylül 16). Son Posta, s. 5.
Kandemir, O. (1939). Model Uçak Dersleri. Havacılık ve Spor(231), 1964-1964.
Kandemir, O. (1939). Model Uçak Dersleri-2: Uçurtmalar. Havacılık ve Spor(232), 1983.
Kandemir, O. (1939). Model Uçak Dersleri-3: Uçurtmalar. Havacılık ve Spor(233), 2004.
Kaymaklı, H. (1997). Havacılık Tarihinde Türkler (Cilt II). Ankara: Kültür Ofset.
Kültürparkta İki Yeni Esere Kavuştuk. (1937, Ağustos 24). Anadolu, s. 5.
Manisa Uçak Modelcilik Kursu. (1937, Kanunievvel 21). Akşam, s. 8.
Mekteplerde Tayyare Yardım Cemiyetleri: Küçük Mekteplilerimize Çok Cazip Bir Müsabaka Açıyoruz. (1927). Türk Hava Mecmuası(23), 15.
Mekteplerimizde Tayyare Yardım Dernekleri. (1930). Havacılık ve Spor(21), 372.
Model Uçak Kursu. (1940, Temmuz 18). Cumhuriyet, s. 4.
Model Uçak Kursu Kapandı. (1940, Temmuz 18). Vakit, s. 3.
Okullarda Türkkuşu. (1935, İkinciteşrin 15). Havacılık ve Spor(155), 2511.
Türk Hava Kurumu. (1959). Havacılık Dünyası, 1(4), 10-11.
Türk Hava Kurumu 32. Yıldönümü. (1957, Mart). Uçan Türk, 3(36), 4.
(1945). Türk Hava Kurumu Dokuzuncu Kurultay Tutanakları (4, 8 Haziran 1945). İstanbul: Cumhuriyet Matbaası Yayınları.
Türk Hava Kurumu İki Yıllık Çalışma Raporu. (1959, Kasım). Uçan Türk, 6(68), 4-14.
Türk Hava Kurumu Merkez Genel Kurulu'nun Toplantısı. (1946). Havacılık ve Spor(375), 4-5.
(1952). Türk Hava Kurumu Onikinci Kurultayın Tutanakları ( 27 Haziran-1 Temmuz 1951). Türk Hava Kurumu. Ankara: Akın Matbaası.
(1942). Türk Hava Kurumu Sekizinci Kurultayı 5 Haziran 1942. Türk Hava Kurumu. Ankara: İstanbul Maarif Matbaası.
Türk Hava Kurumu Tüzüğü. (2004). Ankara: Türk Hava Kurumu Basımevi.
(1965). Türk Hava Kurumu XIX uncu Büyük Kongresi. Ankara: San Matbaası.
(1960). Türk Hava Kurumu XVI ncı Büyük Kongresi (Zabıtları 5-7 kasın 1959). Ankara: Ankara Basım ve Ciltevi.
(1962). Türk Hava Kurumu XVII nci Büyük Kongresi Tutanakları (16 Kasım 1961-19 Kasım 1961). Ankara: Yeni Matbaa.
(1940). Türk Hava Kurumu Yedinci Kurultayı Zabıtları (23, 25 Mayıs 1940). Türk Hava Kurumu. Ankara: Alâettin Kıral Basılmevi.
Türk Hava Kurumu’nun 1953-1954 Çalışmaları. (1956). Uçan Türk, 2(17), 5-15.
Türk Tayyare Cemiyeti Nizâmnâme-i Esâsîsi. (1341 (1925)). Ankara Matbaası.
Türkkuşu 1938 de Ne Yaptı? (1939, İkinci Kanun 1). Havacılık ve Spor, 1934.
Türkkuşu Model Uçak Müsabakaları. (1940, İkinci Kanun 15). Son Posta, s. 4.
Türkkuşu’na Karşı Gençliğin İlgisi. (1936, Mayıs 28). Servetifünun (Uyanış), 80/16(2075/390), 4-5.
Türkkuşunun Maarif Müfettişleri İçin Açtığı Hususi Kurs. (1937, Temmuz 22). Tan, s. 7.
Ulusan, Ş. (2021). “İstikbal Göklerdedir: Türk Tayyare Cemiyeti (1925-1938) (Türk Tayyare Cemiyeti’nden Türk Hava Kurumu’na). 9. Uluslararası Atatürk Kongresi (12-15 Kasım 2019 Amasya) Bildiriler (s. 2356-2372). içinde Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
Verel, O. (2007). Sabiha Gökçen Atatürk’le Bir Ömür. İstanbul: Akdeniz Yayıncılık.
Yurttan Havacılık Haberleri. (1954). Uçan Türk, 1(4), 13, 16.
Referanslar
1955’te Türk Hava Kurumu. (1956). Uçan Türk, 2(22), 15.
Adapazarı Uçak Kursu. (1937, Aralık 18). Akşam, s. 5.
Adıgüzel, M. B. (2021). Amatör ve Sportif Havacılık,. Ankara: Sonçağ Kültür Yayınları.
Ankara Okullarında Modelcilik Kursları. (1943, Mayıs). Havacılık ve Spor(331), 11.
Cavanagh, G. A. (1917). Model Aeroplanes And Their Engines: A Practical Book For Beginners. New York: Yard & Company.
Chanute, O. (1976). Progress in Flaying Machines. California: Lorenz & Herweg; Publishers Long Beach.
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 30. 1. 0. 0. 100. 61. 410. 47. (16 Mayıs 1949).
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 30. 1. 0. 0. 100. 619. 7. (26 Aralık 1949).
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 30. 1. 0. 0. 100. 620. 4. (11 Haziran 1953).
(1973). Cumhuriyetimizin 50 nci Yıldönümünde Türk Hava Kurumu. Türk Hava Kurumu, Ankara.
Çocuk Haftasında Uçak Model Müsabakası. (1945, Nisan 30). Ulus, s. 4.
Ergökmen, Ş. H. (1938). Model Tayyareciliği Yarının Kuvvetine Kaynaktır. Havacılık ve Spor(206), 1528.
Eskişehir Model Öğretmenleri Kursu. (1960, Haziran). Uçan Türk, 7(75), 9.
G., B. (1955, Ocak). Model Uçak Rekorları ve Modelciliğimiz. Uçan Türk, 1(10), 4-5.
Galatasaray'daki Model Uçak Kursu Bitti. (1940, Temmuz 18). Ulus, s. 3.
Genel Merkez Heyetinin Altı Aylık Mesai Raporu. (1939, Haziran 1). Havacılık ve Spor(240), 2116-2118.
Genel Merkez Heyetinin Raporu. (1938, Haziran 1). Havacılık ve Spor, 1705.
Genelmerkez Heyetinin Raporu. (1944, Temmuz). Havacılık ve Spor(345), 14-15.
Giresun’da Model Uçak Kursu. (1938, Mart 19). Cumhuriyet, s. 5.
Göksel, Ş. (1938). İzmir Tayyare Modelcilik Kursunda 1 Saat. Havacılık ve Spor(213), 1650.
Hava Kurumu Genel Merkez Heyetinin Toplantısında Okunan Merkez İdare Heyetinin Altı Aylık Çalışma Raporu. (1945). Havacılık ve Spor(351), 6-7.
Hava Kurumu’nun Elazığ’daki Modelcilik Kursu. (1946, Haziran). Havacılık ve Spor(368), 23.
Havacılık Kollarından Haberler. (1959, Temmuz). Uçan Türk, 6(64).
İllerimizde THK Havacılık Kursu: Zevkli Çalışmalarına Devam Ediyor. (1946). Havacılık ve Spor(368), 22.
İstanbul'da Model Uçak Müsabakası Dün Yapıldı. (1940, Ağustos 19). Ulus, s. 4.
İzmir’de Modelcilik Çalışmaları. (1954, Haziran ). Uçan Türk, 1(3), 17.
Kanatlılar Cemiyeti'nin Model Uçak Müsabakası. (1949, Eylül 16). Son Posta, s. 5.
Kandemir, O. (1939). Model Uçak Dersleri. Havacılık ve Spor(231), 1964-1964.
Kandemir, O. (1939). Model Uçak Dersleri-2: Uçurtmalar. Havacılık ve Spor(232), 1983.
Kandemir, O. (1939). Model Uçak Dersleri-3: Uçurtmalar. Havacılık ve Spor(233), 2004.
Kaymaklı, H. (1997). Havacılık Tarihinde Türkler (Cilt II). Ankara: Kültür Ofset.
Kültürparkta İki Yeni Esere Kavuştuk. (1937, Ağustos 24). Anadolu, s. 5.
Manisa Uçak Modelcilik Kursu. (1937, Kanunievvel 21). Akşam, s. 8.
Mekteplerde Tayyare Yardım Cemiyetleri: Küçük Mekteplilerimize Çok Cazip Bir Müsabaka Açıyoruz. (1927). Türk Hava Mecmuası(23), 15.
Mekteplerimizde Tayyare Yardım Dernekleri. (1930). Havacılık ve Spor(21), 372.
Model Uçak Kursu. (1940, Temmuz 18). Cumhuriyet, s. 4.
Model Uçak Kursu Kapandı. (1940, Temmuz 18). Vakit, s. 3.
Okullarda Türkkuşu. (1935, İkinciteşrin 15). Havacılık ve Spor(155), 2511.
Türk Hava Kurumu. (1959). Havacılık Dünyası, 1(4), 10-11.
Türk Hava Kurumu 32. Yıldönümü. (1957, Mart). Uçan Türk, 3(36), 4.
(1945). Türk Hava Kurumu Dokuzuncu Kurultay Tutanakları (4, 8 Haziran 1945). İstanbul: Cumhuriyet Matbaası Yayınları.
Türk Hava Kurumu İki Yıllık Çalışma Raporu. (1959, Kasım). Uçan Türk, 6(68), 4-14.
Türk Hava Kurumu Merkez Genel Kurulu'nun Toplantısı. (1946). Havacılık ve Spor(375), 4-5.
(1952). Türk Hava Kurumu Onikinci Kurultayın Tutanakları ( 27 Haziran-1 Temmuz 1951). Türk Hava Kurumu. Ankara: Akın Matbaası.
(1942). Türk Hava Kurumu Sekizinci Kurultayı 5 Haziran 1942. Türk Hava Kurumu. Ankara: İstanbul Maarif Matbaası.
Türk Hava Kurumu Tüzüğü. (2004). Ankara: Türk Hava Kurumu Basımevi.
(1965). Türk Hava Kurumu XIX uncu Büyük Kongresi. Ankara: San Matbaası.
(1960). Türk Hava Kurumu XVI ncı Büyük Kongresi (Zabıtları 5-7 kasın 1959). Ankara: Ankara Basım ve Ciltevi.
(1962). Türk Hava Kurumu XVII nci Büyük Kongresi Tutanakları (16 Kasım 1961-19 Kasım 1961). Ankara: Yeni Matbaa.
(1940). Türk Hava Kurumu Yedinci Kurultayı Zabıtları (23, 25 Mayıs 1940). Türk Hava Kurumu. Ankara: Alâettin Kıral Basılmevi.
Türk Hava Kurumu’nun 1953-1954 Çalışmaları. (1956). Uçan Türk, 2(17), 5-15.
Türk Tayyare Cemiyeti Nizâmnâme-i Esâsîsi. (1341 (1925)). Ankara Matbaası.
Türkkuşu 1938 de Ne Yaptı? (1939, İkinci Kanun 1). Havacılık ve Spor, 1934.
Türkkuşu Model Uçak Müsabakaları. (1940, İkinci Kanun 15). Son Posta, s. 4.
Türkkuşu’na Karşı Gençliğin İlgisi. (1936, Mayıs 28). Servetifünun (Uyanış), 80/16(2075/390), 4-5.
Türkkuşunun Maarif Müfettişleri İçin Açtığı Hususi Kurs. (1937, Temmuz 22). Tan, s. 7.
Ulusan, Ş. (2021). “İstikbal Göklerdedir: Türk Tayyare Cemiyeti (1925-1938) (Türk Tayyare Cemiyeti’nden Türk Hava Kurumu’na). 9. Uluslararası Atatürk Kongresi (12-15 Kasım 2019 Amasya) Bildiriler (s. 2356-2372). içinde Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
Verel, O. (2007). Sabiha Gökçen Atatürk’le Bir Ömür. İstanbul: Akdeniz Yayıncılık.
Yurttan Havacılık Haberleri. (1954). Uçan Türk, 1(4), 13, 16.
