Serviks Kanseri ve Hpv
Özet
Serviks kanseri dünyada kadınlar arasında sık görülen ve kanser kaynaklı ölümlerin önde gelen nedenlerinden biridir. Bununla birlikte serviks kanserine bağlı ölümlerin %90’ından fazlasının düşük ve orta gelirli ülkelerde gerçekleşmiş olması sosyal ve ekonomik adaletsizlikten etkilenme durumunu ortaya koymaktadır. Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon olan HPV enfeksiyonunun serviks kanserlerinin yaklaşık %99’undan sorumlu olduğu bilinmektedir. HPV bulaşmasından kanser oluşumuna kadar geçen sürenin uzun yıllar sürdüğü bilinmekle birlikte sigara kullanımı, ilk cinsel ilişkinin erken yaşta başlaması, çok partnerlilik gibi risk faktörlerinin serviks kanseri riskini artırdığı bildirilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) serviks kanseri ile mücadelede bağışıklama ve toplum tabanlı taramaların yaygınlaştırılmasını önermektedir. Ülkemizde Ulusal Kanser Tarama Programı kapsamında 30-65 yaş arası kadınlarda HPV DNA testi ile tarama yapılmaktadır. HPV aşıları ise dünyada 149 ülke tarafından ulusal bağışıklama programı kapsamına alınmışken Türkiye’de hala özel aşı statüsünde olup aşı takvimine girmemiştir. Serviks kanseri ile mücadelede dünyada sağlık hizmetlerine erişimin kısıtlı olduğu düşük gelirli ülkelerde de kanser tarama kapsayıcılığını ve aşıya erişimi artırmak serviks kanseri ile mücadelede önem arz etmektedir. Serviks kanseri bugün için ne kadar yaygın ve ölümcül bir hastalık olsa da kapsamlı bir tarama ve aşılama stratejisiyle insanlar tarafından dünyada elimine edilecek ilk kanser olabilir.
Referanslar
International Agency for Research on Cancer (IARC) (2022). Erişim:09.09.2025. https://gco.iarc.fr/today/en/dataviz/bars?mode=population
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Türkiye Kanser i̇stati̇sti̇kleri̇ (2020). Published online 2025:1-40. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-istatistikleri.html
World Health Organization (WHO). Global Strategy to Accelerate the Elimination of Cervical Cancer as a Public Health Problem: Technology Landscape.; 2020. https://www.who.int/publications/i/item/9789240014107
World Helath Organization (WHO) (2024). Human papillomavirus and cancer. Erişim:10.09.2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papilloma-virus-and-cancer
Ferlay J, Colombet M, Soerjomataram I, et al. Cancer statistics for the year 2020: An overview. Int J Cancer. 2021;149(4):778-789. doi:10.1002/ijc.33588
World Health Organization (WHO) (2024). Cervical Cancer Elimination Initiative. Erişim:05.09.2025. https://www.who.int/initiatives/cervical-cancer-elimination-initiative
National Cancer Institue (NIH) (2024). Cervical Cancer Causes, Risk Factors, and Prevention. Erişim:10.09.2025. https://www.cancer.gov/types/cervical/causes-risk-prevention
T.C. Sağlık Bakanlığı Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri. (2019). https://tektiklabilgielinde.saglik.gov.tr/rahim-agzi-serviks-kanseri.html
Türk Jinekolojik Onkoloji Derneği. Rahim Ağzı(Serviks) Kanseri. Erişim:10.09.2025. https://www.trsgo.org/files/toplum-icin/rahim-agzi-serviks-kanseri.pdf
Meites E, Gee J, Unger E. Human Papillomavirus. In: Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases. 14th ed. ; 2021. https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-11-human-papillomavirus.html?CDC_AAref_Val=https://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/hpv.html
Bhat D. The ‘Why and How’ of Cervical Cancers and Genital HPV Infection. Cytojournal. 2022;29:19:22. doi:10.25259/CMAS_03_03_2021
Choi S, Ismail A, Pappas-Gogos G, Boussios S. HPV and Cervical Cancer: A Review of Epidemiology and Screening Uptake in the UK. Pathogens. 2023;12(2). doi:10.3390/pathogens12020298
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2024). Global Attribution of HPV Genotypes to Invasive Cervical Cancer: A Systematic Analysis.
Özler NB, Luboteni R, Agabegova B. HPV İlişkili Kanserlere Karşı Mücdelede HPV Aşıları Hakkında Derleme. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Derg. 2021;2(2):89-98. doi:10.54247/soyd.2021.29
World Health Organization (WHO) (2024). Cervical cancer. Erişim:10.09.2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer
National Cancer Institue (NIH) (2022). Cervical Cancer Symptoms. Erişim:10.09.2025. https://www.cancer.gov/types/cervical/symptoms
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2021). Türkiye Kanser Kontrol Programı.
American Cancer Society (2025). Pap Smear (Pap Test). Erişim:11.09.2025. https://www.cancer.org/cancer/types/cervical-cancer/detection-diagnosis-staging/screening-tests/pap-test.html
American Cancer Society (2025). HPV Testing. Erişim:11.10.2025. https://www.cancer.org/cancer/risk-prevention/hpv/hpv-and-hpv-testing.html
World Health Organization (WHO). (2021). New recommendations for screening and treatment to prevent cervical cancer.Erişim:10.09.2025. https://www.who.int/news/item/06-07-2021-new-recommendations-for-screening-and-treatment-to-prevent-cervical-cancer
National Cancer Institue (NIH). (2025).Cervical Cancer Screening. Erişim:10.09.2025. https://www.cancer.gov/types/cervical/screening
Serrano B, Ibáñez R, Robles C, Peremiquel-Trillas P, de Sanjosé S, Bruni L. Worldwide use of HPV self-sampling for cervical cancer screening. Prev Med (Baltim). 2022;154(August 2021):199-203. doi:10.1016/j.ypmed.2021.106900
Bruni L, Serrano B, Roura E, et al. Cervical cancer screening programmes and age-specific coverage estimates for 202 countries and territories worldwide: a review and synthetic analysis. Lancet Glob Heal. 2022;10(8):e1115-e1127. doi:10.1016/S2214-109X(22)00241-8
World Health Organization (WHO). (2022). Human papillomavirus vaccines (HPV). Erişim:10.09.2025. https://www.who.int/teams/immunization-vaccines-and-biologicals/diseases/human-papillomavirus-vaccines-(HPV)
Human Papillomavirus Vaccination: ACOG Committee Opinion, Number 809. Obstet Gynecol. 2020;136(2):e15-e21. doi:10.1097/AOG.0000000000004000
Centers for Disease Control and Prevention (CDC).(2021).HPV Vaccination Recommendations. Erişim:10.09.2025. https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/hpv/hcp/recommendations.html
PATH. (2022). Global HPV Vaccine Introduction Overview. https://media.path.org/documents/Global_Vaccine_Intro_Overview_Slides_Final_PATHwebsite_MAR_2022_qT92Wwh.pdf
T.C. Sağlık Bakanlığı Aşı Portalı. (2025). Aşı Takvimi. Erişim:10.09.2025. https://asi.saglik.gov.tr/bagisiklama-programi-ve-asi-takvimi/asi-takvimi.html
