Çocuklarda Ekran Maruziyeti ve Sağlığa Etkileri
Özet
Televizyon, akıllı telefon, tablet ve bilgisayar gibi dijital cihazlar, çocukların günlük yaşamlarının vazgeçilmez bir parçası haline gelmiş ve ilk kez maruz kalma yaşı yalnızca birkaç aya kadar düşmüştür. İnteraktif ve eğitici medya, ebeveynlerin rehberliğinde dil, motor becerileri ve sosyal bağlantıları destekleyebilse de, aşırı ve kontrolsüz kullanım önemli bir halk sağlığı sorunu olarak ortaya çıkmıştır.
Bu derleme, çocuklarda ekran maruziyetinin temel sağlık etkilerini özetlemektedir. Uzun süreli kullanım, kuru göz hastalığı, miyopi, obezite ve bozulmuş sirkadiyen ritimlerden kaynaklanan uyku bozukluklarıyla ilişkilendirilmiştir. Bilişsel ve dil gelişimi de olumsuz etkilenebilir; aşırı kullanım, daha düşük akademik performans ve gecikmiş konuşma ile ilişkilendirilmiştir. Ayrıca, eğitici olmayan içeriklere uzun süre maruz kalmak, çocuklar ve ergenler arasında depresyon, anksiyete ve düşük öz saygı risklerini artırmaktadır.
Ebeveyn katılımı, bu risklerin yönetilmesinde kilit rol oynamaktadır. Ekran süresini sınırlamak, açık hava etkinliklerini teşvik etmek ve yaşa uygun, yüksek kaliteli içeriğe öncelik vermek etkili stratejilerdir. Farkındalığı artırmak ve sağlıklı alışkanlıkları teşvik etmek için aileler, eğitimciler ve sağlık profesyonelleri arasındaki iş birliği şarttır. Çocukların sağlığını korumak ve genel gelişimlerini desteklemek için ekran kullanımını tamamen yasaklamak yerine dengeli ve bilinçli bir yaklaşım önerilmektedir.
Referanslar
Jourdren M, Bucaille A, Ropars J. The Impact of Screen Exposure on Attention Abilities in Young Children: A Systematic Review. Pediatr Neurol [Internet]. 2023 May;142:76–88. Available from: https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S088789942300005X
Dumuid D. Screen time in early childhood. Lancet Child Adolesc Heal [Internet]. 2020 Mar;4(3):169–70. Available from: https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2352464220300055
Radesky JS, Christakis DA. Increased Screen Time: Implications for Early Childhood Development and Behavior. Pediatr Clin North Am [Internet]. 2016 Oct;63(5):827–39. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27565361
Kılıç AO, Sari E, Yucel H, Oğuz MM, Polat E, Acoglu EA, et al. Exposure to and use of mobile devices in children aged 1–60 months. Eur J Pediatr [Internet]. 2019 Feb 6;178(2):221–7. Available from: http://link.springer.com/10.1007/s00431-018-3284-x
Ponti M, Bélanger S, Grimes R, Heard J, Johnson M, Moreau E, et al. Screen time and young children: Promoting health and development in a digital world. Paediatr Child Health [Internet]. 2017 Nov 27;22(8):461–8. Available from: https://academic.oup.com/pch/article/22/8/461/4392451
Christakis DA. Interactive Media Use at Younger Than the Age of 2 Years. JAMA Pediatr [Internet]. 2014 May 1;168(5):399. Available from: http://archpedi.jamanetwork.com/article.aspx?doi=10.1001/jamapediatrics.2013.5081
Madigan S, McArthur BA, Anhorn C, Eirich R, Christakis DA. Associations Between Screen Use and Child Language Skills. JAMA Pediatr [Internet]. 2020 Jul 1;174(7):665. Available from: https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/2762864
Trost SG, Brookes DSK. Effectiveness of a novel digital application to promote fundamental movement skills in 3- to 6-year-old children: A randomized controlled trial. J Sports Sci [Internet]. 2021 Feb 16;39(4):453–9. Available from: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02640414.2020.1826657
Hill D, Ameenuddin N, Reid Chassiakos Y (Linda), Cross C, Hutchinson J, Levine A, et al. Media and Young Minds. Pediatrics [Internet]. 2016 Nov 1;138(5). Available from: https://publications.aap.org/pediatrics/article/138/5/e20162591/60503/Media-and-Young-Minds
Liu J, Riesch S, Tien J, Lipman T, Pinto-Martin J, O’Sullivan A. Screen Media Overuse and Associated Physical, Cognitive, and Emotional/Behavioral Outcomes in Children and Adolescents: An Integrative Review. J Pediatr Health Care [Internet]. 2022;36(2):99–109. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/34334279
Santos RMS, Mendes CG, Sen Bressani GY, de Alcantara Ventura S, de Almeida Nogueira YJ, de Miranda DM, et al. The associations between screen time and mental health in adolescents: a systematic review. BMC Psychol [Internet]. 2023 Apr 20;11(1):127. Available from: https://bmcpsychology.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40359-023-01166-7
Craig JP, Nichols KK, Akpek EK, Caffery B, Dua HS, Joo CK, et al. TFOS DEWS II Definition and Classification Report. Ocul Surf [Internet]. 2017 Jul;15(3):276–83. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28736335
Al-Mohtaseb Z, Schachter S, Shen Lee B, Garlich J, Trattler W. The Relationship Between Dry Eye Disease and Digital Screen Use. Clin Ophthalmol [Internet]. 2021;15:3811–20. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/34531649
Cullen J, Muntz A, Marsh S, Simmonds L, Mayes J, O’Neill K, et al. Impact of digital screen use on health and wellbeing of children and adolescents: A narrative review. New Zeal J Physiother [Internet]. 2024 Mar 28;52(1):62–77. Available from: https://nzjp.org.nz/nzjp/article/view/364
Zong Z, Zhang Y, Qiao J, Tian Y, Xu S. The association between screen time exposure and myopia in children and adolescents: a meta-analysis. BMC Public Health [Internet]. 2024 Jun 18;24(1):1625. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/38890613
Wu F, Tham YC, Sabanayagam C, Saw SM. From evidence to action: Public health approaches to reducing screen time and mitigating myopia risk. Asia-Pacific J Ophthalmol [Internet]. 2025 Mar;14(2):100177. Available from: https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2162098925000441
Robinson TN, Banda JA, Hale L, Lu AS, Fleming-Milici F, Calvert SL, et al. Screen Media Exposure and Obesity in Children and Adolescents. Pediatrics [Internet]. 2017 Nov;140(Suppl 2):S97–101. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29093041
Zadnik K, Mutti DO. Outdoor Activity Protects Against Childhood Myopia-Let the Sun Shine In. JAMA Pediatr [Internet]. 2019 May 1;173(5):415–6. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30907935
Jin JX, Hua WJ, Jiang X, Wu XY, Yang JW, Gao GP, et al. Effect of outdoor activity on myopia onset and progression in school-aged children in northeast China: the Sujiatun Eye Care Study. BMC Ophthalmol [Internet]. 2015 Jul 9;15:73. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26152123
Wolf C, Wolf S, Weiss M, Nino G. Children’s Environmental Health in the Digital Era: Understanding Early Screen Exposure as a Preventable Risk Factor for Obesity and Sleep Disorders. Children [Internet]. 2018 Feb 23;5(2):31. Available from: https://www.mdpi.com/2227-9067/5/2/31
Fang K, Mu M, Liu K, He Y. Screen time and childhood overweight/obesity: A systematic review and meta‐analysis. Child Care Health Dev [Internet]. 2019 Sep 24;45(5):744–53. Available from: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/cch.12701
Carter B, Rees P, Hale L, Bhattacharjee D, Paradkar MS. Association Between Portable Screen-Based Media Device Access or Use and Sleep Outcomes. JAMA Pediatr [Internet]. 2016 Dec 1;170(12):1202. Available from: http://archpedi.jamanetwork.com/article.aspx?doi=10.1001/jamapediatrics.2016.2341
Muppalla SK, Vuppalapati S, Reddy Pulliahgaru A, Sreenivasulu H. Effects of Excessive Screen Time on Child Development: An Updated Review and Strategies for Management. Cureus [Internet]. 2023 Jun;15(6):e40608. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/37476119
Pagani LS, Fitzpatrick C, Barnett TA, Dubow E. Prospective associations between early childhood television exposure and academic, psychosocial, and physical well-being by middle childhood. Arch Pediatr Adolesc Med [Internet]. 2010 May;164(5):425–31. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20439793
Peiró-Velert C, Valencia-Peris A, González LM, García-Massó X, Serra-Añó P, Devís-Devís J. Screen media usage, sleep time and academic performance in adolescents: clustering a self-organizing maps analysis. PLoS One [Internet]. 2014;9(6):e99478. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24941009
Mustonen R, Torppa R, Stolt S. Screen Time of Preschool-Aged Children and Their Mothers, and Children’s Language Development. Child (Basel, Switzerland) [Internet]. 2022 Oct 18;9(10). Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/36291513
Martinot P, Bernard JY, Peyre H, De Agostini M, Forhan A, Charles MA, et al. Exposure to screens and children’s language development in the EDEN mother-child cohort. Sci Rep [Internet]. 2021 Jun 8;11(1):11863. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/34103551
Guellai B, Somogyi E, Esseily R, Chopin A. Effects of screen exposure on young children’s cognitive development: A review. Front Psychol [Internet]. 2022;13:923370. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/36059724
Wang H, Zhao J, Yu Z, Pan H, Wu S, Zhu Q, et al. Types of On-Screen Content and Mental Health in Kindergarten Children. JAMA Pediatr [Internet]. 2024 Feb 1;178(2):125. Available from: https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/2812151
Sigman A. Time for a view on screen time. Arch Dis Child [Internet]. 2012 Nov;97(11):935–42. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23044213
Sanders W, Parent J, Forehand R. Parenting to Reduce Child Screen Time: A Feasibility Pilot Study. J Dev Behav Pediatr [Internet]. 2018 Jan;39(1):46–54. Available from: https://journals.lww.com/00004703-201801000-00006
Collier KM, Coyne SM, Rasmussen EE, Hawkins AJ, Padilla-Walker LM, Erickson SE, et al. Does parental mediation of media influence child outcomes? A meta-analysis on media time, aggression, substance use, and sexual behavior. Dev Psychol [Internet]. 2016 May;52(5):798–812. Available from: https://doi.apa.org/doi/10.1037/dev0000108