İnsan-Hayvan Bağı
Özet
İnsanlar ve hayvanlar arasındaki bağ, geçmişten günümüze tarihsel bir süreç içinde şekillenmiştir. Bu ilişki, zamanla fayda esasına dayalı bir şekilde değişim ve gelişim göstermiştir. İnsan ve hayvan arasındaki bağ, karşılıklı etkileşim sürdükçe var olmaya devam edecek ve çeşitli boyutlar kazanacaktır. Bu etkileşim süresince hem olumlu hem de olumsuz durumlar ortaya çıkabilmektedir. Olumlu etkileşimlerde duygusal destek, sağlık hizmetleri, eğitim süreçleri ile toplumun kültürel ve manevi değerleri bu bağı güçlendirmektedir. Olumsuz etkileşimlerde ise zoonotik hastalıkların varlığı, hem insanlar hem de hayvanlar için ciddi riskler oluşturmakta; bu risklerin kontrolü ve önlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, bu bölümde insan-hayvan arasındaki bağın duygusal ve bilimsel boyutları ele alınarak, olası riskler ve veteriner hekimlerin halk sağlığımdaki rol ve sorumluluklarına dikkat çekilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda söz konusu bağın sosyal, tarihsel, bilimsel ve sağlık açısından etkileri incelenmiştir.
Referanslar
Akyazi, I., Ograk, Y. Z., Eraslan, E., Arslan, M., & Matur, E. (2018). Livestock guarding behaviour of Kangal dogs in their native habitat. Applied Animal Behaviour Science, 201, 61-66. https://doi.org/10.1016/j.applanim.2017.12.013
Bert, F., Gualano, M. R., Camussi, E., Pieve, G., Voglino, G., & Siliquini, R. (2016). Animal assisted intervention: A systematic review of benefits and risks. European Journal of Integrative Medicine, 8(5), 695-706. https://doi.org/10.1016/j.eujim.2016.05.005
Connor, K., & Miller, J. (2000). Animal-assisted therapy. Dimensions of Critical Care Nursing, 19(3), 20-26. https://doi.org/10.1097/00003465-200019030-00006
Çakıcı, A., & Kök, M. (2020). Hayvan destekli tedavi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12(1), 117–130. https://doi.org/10.18863/pgy.526378
Çetin, E. (2017). Tüketim toplumunda evcil hayvanların sahiplenilmesi: Sosyolojik bir analiz. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi / Journal of Sociological Research, 20(2), 89-107.
Çoban, H. (2017). Eski çağda ilk evcil hayvanlar ve deve. In I. Uluslararası İpekyolu Akademik Çalışmalar Sempozyumu (ss. 554-560). Nevşehir, Türkiye.
Driscoll, C. A., Macdonald, D. W., & O’Brien, S. J. (2009). From wild animals to domestic pets: An evolutionary view of domestication. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 106(Suppl. 1), 9971-9978. https://doi.org/10.1073/pnas.090158610
Durmuş, İ. (2021). Türk kültür çevresinde at. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 1-12.
Güngörmüş, D. (2021). Evcil hayvan sahibi olan ve olmayan bireylerin bağlanma stilleri ile algılanan stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi). İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Holbrook, M. B., Stephens, D. L., Day, E., Holbrook, S. M., & Strazar, G. (2001). A collective photo essay on key aspects of animal companionship: The truth about dogs and cats. Academy of Marketing Science Review, 1, 1-17.
İnci, A., Doğanay, M., Özdarendeli, A., Düzlü, Ö., & Yıldırım, A. (2018). Overview of zoonotic diseases in Turkey: The one health concept and future threats. Türkiye Parazitoloji Dergisi, 42(1), 39-80. https://doi.org/10.5152/tpd.2018.5701
Kabel, A. A. M. H. (2025). Türk ve Mısır mitolojilerinde hayvanlar. Folklor Akademi Dergisi, 8(1), 247-257. https://doi.org/10.55666/folklor.1623479
Koç, P., Altınkaya, N., & İnanç, G. (2023). Hippoterapinin terapötik yararları: Ergoterapi bakış açısı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 324-333. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.931263
Koçkaya, M. (2017). Sürü koruma görevi yapan ve kulübe şartlarında tutulan Kangal köpeklerinin kan hematolojik düzeylerinin karşılaştırılması. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi, 12(1), 28-33. https://doi.org/10.17094/ataunivbd.309769
Levinson, B. M. (1962). The dog as a “co-therapist.” Mental Hygiene, 46, 59-65.
Oğrak, Y. Z. (2022). Kangal çoban köpeği. In Güncel-Pratik Veteriner Hekim El Kitabı (ss. 259–263). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Rektörlük Matbaası.
Shelter Animals Count. (2023). Shelter Animals Count statistics. [Online]. https://www.shelteranimalscount.org/stats [Erişim Tarihi: 25 Mayıs 2025]
Veterinary Social Work. (2019). Faculty and staff. [Online]. https://vetsocialwork.utk.edu/faculty-staff/ [Erişim Tarihi: 18 Nisan 2025]
Yanardağ, U. (2020). Hayvan ve insan arasındaki bağ temelli sosyal çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(2), 743-763.
Yaşar, S. (2018). Atatürk’te hayvan sevgisi. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 13(25), 31-55.
