Bunyaviricetes Sınıfı
Özet
Virusların genetik özelliklerindeki farklılıkların, çevresel ve konağa bağlı faktörlerin etkileriyle gelişen evrimsel değişimleri yeni viral enfeksiyonların ortaya çıkmasında veya mevcut virusların yeniden ortaya çıkış sürecinde önemli etkileri bulunmaktadır. Doğada yer alan veya değişime uğrayan viruslar, hastalık dinamiklerini değiştirebilmekte, neden oldukları salgınlarla insan ve hayvan sağlığında ciddi tehditler oluşturabilmektedir. Bunyaviricetes sınıfındaki viruslar, insan, memeliler, kanatlılar, bitki, mantar ve omurgasız birçok canlı olmak üzere geniş bir konak yelpazesine sahiptir. Bu virusların bir kısmı kene, sivrisinek, kum sineği (tatarcık) gibi arthropod kaynaklı çoğalan ve arbovirus olarak da adlandırılan viruslardır. Bu bölümde Bunyaviricetes sınıfında yer alan virusların ortak genetik ve biyolojik özellikleri, ruminant ve domuzların viral hastalıkları ile ilgili güncel bilgiler sunuldu. Bu kapsamda, Akabane hastalığı, Schmallenberg hastalığı, Ainovirus enfeksiyonu, Cache Valley virus enfeksiyonu, Nairobi Koyun Hastalığı, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi ve Rift Vadisi Ateşi hakkında ayrıntılı bilgi verilmesi amaçlandı. Hastalıkların etiyolojik özellikleri, bulaşma yolları, patogenez mekanizmaları, klinik özellikleri, teşhis yöntemleri ve mücadele/kontrol stratejileri hakkında detaylı bilgiye yer verildi. Ayrıca hastalıkların Türkiye ve dünyadaki yayılımı hakkında güncel bilgiler sunuldu. Bunyaviricetes sınıfındaki birçok virus hayvan sağlığını, sürü sağlığını tehdit etmekle birlikte neden olduğu ekonomik kayıplarla, hayvan ve hayvansal ürün ticaretinde ülkeler arasına sınırlar koyabilen etkiye sahiptir. Bu hastalıklar takip edilen ve bildirimi ihbari mecburi hastalık listesinde yer alması yönünden önem arz eder.
Referanslar
Albayrak H, Özan E. Orta karadeniz bölgesinde ruminant ve tek tırnaklılarda kan emici sineklerle nakledilen bazı arboviral enfeksiyonların seroprevalansı. Kafkas Universitesi Veteriner Fakultesi Dergisi, 2010; 16, 33-36.
Azkur AK, Albayrak H, Rişvanl, et al.. Antibodies to Schmallenberg virus in domestic livestock in Türkiye, Tropical Animal Health Production, 2013, https://doi.org/10.1007/s11250-013-0415-2.
Bergevin MD, Ng V, Menzies Pet al. Cache a Killer: Cache Valley virus seropositivity and associated farm management risk factors in sheep in Ontario, Canada. PLoS ONE, 2023: 18(8): e0290443. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0290443
Connors KA, Hartman AL. Advances in Understanding Neuropathogenesis of Rift Valley Fever Virus. Annu Rev Virol. 2022 ; 29;9(1):437-450. doi: 10.1146/annurev-virology-091919-065806. PMID: 3617370
Dagnaw M, Solomon A, Dagnew B. Serological prevalence of the Schmallenberg virus in domestic and wild hosts worldwide: a systematic review and meta-analysis. Front Vet Sci. 2024; 28;11:1371495. doi: 10.3389/fvets.2024.1371495.
Dağalp SB, Dik B, Doğan F, et al. Akabane virus infection in Eastern Mediterranean Region in Türkiye: Culicoides (Diptera: Ceratopogonidae) as possible vector. Tropical Animal Health and Production, 2021; 53: 231. https://doi.org/10.1007/s11250-021-02661-y
de Souza WM, Calisher CH, Carrera JP, Hughes HR, Nunes MRT, Russell B, Tilson-Lunel NL, Venter M, Xia H. ICTV Virus Taxonomy Profile: Peribunyaviridae 2024. J Gen Virol. 2024; 105(11):002034. doi: 10.1099/jgv.0.002034.
Dereventsova AV, Klimentov AS, Kholodilov IS, et al. Real-Time Polymerase Chain Reaction Systems for Detection and Differentiation of Unclassified Viruses of the Phenuiviridae Family. Methods Protoc. 2025; 8, 20. https://doi.org/10.3390/mps8010020
Davoudi Y, Nouri M, Haji Hajikolaei MR, et al. An outbreak of Akabane disease in a cattle herd on the Mughan plain, Iran. Vet Res Forum. 2024;15(6):303-308. doi: 10.30466/vrf.2024.2012333.4021
Dik B, Muz D, Uslu U, et al. The Geographical Distribution and First Molecular Analysis of Culicoides Latreille (Diptera: Ceratopogonidae) species in Southern and South-Eastern Türkiye during 2012 Outbreak of Bovine Ephemeral Fever. Parasitologia Research, 2014: 113: 4225–4232. https://doi.org/10.1007/s00436-014-4098-z
Doğan F. Hatay İlinde Ruminantlarda Bazı Arboviral (Akabane virus, mavidil Virus, Schmallenberg Virus) enfeksiyonların epidemiyolojisinin araştırılması ve olası vektörlerin belirlenmesi. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2018, Ankara.
Doğan F, Dik B, Dağalp SB, et al. Prevalance of Schmallenberg orthobunyavirus (SBV) infection in sampled ruminants in Türkiye’s Eastern Mediterranean region between 2015 and 2017. Research in Veterinary Science, 2022; 145: 63-70. https://doi.org/10.1016/j.rvsc.2022.02.013
Hartlaub J, Gutjahr B, Fast C, et al. Diagnosis and Pathogenesis of Nairobi Sheep Disease Orthonairovirus Infections in Sheep and Cattle. Viruses, 2021; 13, 1250. https://doi.org/10.3390/v13071250
Hoffmann B, Scheuch M, Höper D, et al. Novel orthobunyavirus in Cattle, Europe, 2011, Emerg. Infect. Dis., 2012;18: pp. 469-47
Holly R Hughes, Joan L Kenney, Amanda E Calvert, Cache Valley virus: an emerging arbovirus of public and veterinary health importance, Journal of Medical Entomology, 2023; 60(6): 1230–1241, https://doi.org/10.1093/jme/tjad058
Karaoğlu T, Özgünlük İ, Demir B, et al. Seroprevalence of culicoides borne disease in cattle in European Turkey. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 2007; 54, 121-125.
Konno S, Moriwki M, Nakaga M. Akabane Disease in Cattle: Congenital Abnormalities caused by ViralInfection. Spontaneous Disease. Vet. Pathol. 1982; 19: 246-266
Krasteva S, Jara M, Frias-De-Diego A, et al. Nairobi Sheep Disease Virus: A Historical and Epidemiological Perspective. Front Vet Sci. 2020; 22;7:419. doi: 10.3389/fvets.2020.00419. PMID: 32793646; PMCID: PMC7387652.
Kuhn JH, Brown K, Adkins S, et al.Promotion of order Bunyavirales to class Bunyaviricetes to accommodate a rapidly increasing number of related polyploviricotine viruses. J Virol, 2024; 98:e01069-24.https://doi.org/10.1128/jvi.01069-24
Lapa D, Pauciullo S, Ricci I, et al. Rift Valley Fever Virus: An Overview of the Current Status of Diagnostics. Biomedicines 2024; 12, 540. https://doi.org/10.3390/biomedicines12030540
Mansfield KL, Banyard AC, McElhinney L, et al. Rift Valley fever virus: A review of diagnosis and vaccination, and implications for emergence in Europe. Vaccine. 2015; 13;33(42):5520-5531. doi: 10.1016/j.vaccine.2015.08.020. Epub 2015 Aug 19. PMID: 26296499.
Maze EA, Booth G, Limon G, et al. Serological cross-reactivity between Crimean-Congo haemorrhagic fever virus and Nairobi sheep disease virus glycoprotein C. Front. Immunol. 2025; 15:1423474. doi: 10.3389/fimmu.2024.1423474
Molly Baker, Holly R Hughes, S Hasan Naqvi, et al. Reassortant Cache Valley Virus Associated With Acute Febrile, Nonneurologic Illness, Missouri, Clinical Infectious Diseases, 2021; 73(9): 1700–1702, https://doi.org/10.1093/cid/ciab175
Muller JA, López K, Escobar LE et al. Ecology and geography of Cache Valley virus assessed using ecological niche modeling. Parasites Vectors, 2024; 17, 270. https://doi.org/10.1186/s13071-024-06344-z
Muz, D., Dik, B. & Muz, M.N. The investigation of Culicoides (Diptera: Ceratopogonidae) species and Bluetongue virus and Schmallenberg virus in Northwest Türkiye. Trop Anim Health Prod , 2023; 55, 39. https://doi.org/10.1007/s11250-023-03454-1
Nair, N.; Osterhaus, A.D.M.E.; Rimmelzwaan, G.F.; Prajeeth, C.K. Rift Valley Fever Virus—Infection, Pathogenesis and Host Immune Responses. Pathogens 2023, 12, 1174. https://doi.org/10.3390/pathogens12091174
O’Connor TW, Hick PM, Finlaison DS, et al. Revisiting the Importance of Orthobunyaviruses for Animal Health: A Scoping Review of Livestock Disease, Diagnostic Tests, and Surveillance Strategies for the Simbu Serogroup. Viruses, 2024; 16, 294.
OIE. Manual of Diagnostic Tests and Vaccines for Terrestrial Animals. Akabane Disease. Veterinary Diagnostic Investigation, 2016; 12, 518-24.
Özgünlük İ. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamındaki bölgede sığırlarda mavidil, akabane ve ibaraki enfeksiyonlarının seroepidemiyolojisi. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2003, Ankara.
Rasmussen LD, Kristensen B, Kirkeby C, et al. Culicoids as vectors of Schmallenberg virus. Emerg Infect Dis. 2012;18(7):1204-6. doi: 10.3201/eid1807.120385. PMID: 22709978; PMCID: PMC3376822.
Şevik M. Molecular and serological survey of Akabane virus infection in sheep in the Mediterranean Region of Turkey.Small Ruminant Research, 2017; 156,1-6.
Tomochi H, Mekaru Y, Murota K, et al. Emergence of a natural reassortant between Shamonda and Sathuperi viruses of the species Orthobunyavirus schmallenbergense in Japan. Arch Virol, 2025; 170, 44. https://doi.org/10.1007/s00705-025-06233-5
Wang J, Jia Q, Xiang H, et al. Schmallenberg virus epidemiology and regional control strategies: diagnostics, vaccines, and vector management. Front. Cell. Infect. Microbiol. 2025; 15:1633030. doi: 10.3389/fcimb.2025.1633030
Yao X, Wang M, Zhang X, et al.Epidemiological, virological, and pathogenic insights into Nairobi sheep disease virus infection in sheep and goats in China. J Virol, 2025; 99:e00006-25.https://doi.org/10.1128/jvi.00006-25
Yılmaz H, Hoffmann B, Turan N, et al. Detection and partial sequencing of Schmallenberg virus in cattle and sheep in Türkiye. Vector Borne Zoonotic Diseases, 2014; https://doi.org/10.1089/vbz.2013.1451,
https://www.cdc.gov/About Rift Valley Fever (RVF) | RVF | CDC, CDC.Erişim tarihi: 11.08.2025
