Astroviridae ve Bornaviridae
Özet
1975'te ishalli çocuklarda insan AstV'sinin tanımlanmasından sonra, sığır, domuz, koyun, vizon, köpek, kedi, fare, deniz aslanı, yarasa, balina, tavuk ve hindi gibi birçok hayvanda farklı AstV'ler tespit edilmiştir. BoAstV, detaylı olarak incelenen ilk memeli astroviruslarından biri olmasına rağmen, sığırlardaki bu enterik patojen üzerine son otuz yılda sınırlı araştırma yapılmıştır. Son çalışmalar, AstV'lerin sığır ve koyunlarda ensefalit ile ilişkili olduğunu ve bu durumun insanlar ve vizonlardaki nörolojik bulgularla benzerlik gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, başlangıçta enterik olan bu virusların nörotropik özellik kazanabileceğini düşündürmektedir. Ancak, ruminantlardaki AstV'lerin epidemiyolojisi ve genetik çeşitliliği hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Diğer taraftan, PAstV domuzlarda yaygın bir enterik virus olup, ishal vakalarına neden olarak küresel domuz endüstrisinde ciddi ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Bornavirus enfeksiyonları, Avrupa'da atlar, koyun ve kedilerde doğal olarak tespit edilmiştir. BoDV-1, bu hastalığın büyük çoğunluğundan sorumlu olup, duyarlı türlerde ölümle sonuçlanabilen ensefalite yol açmaktadır. Bornaviral enfeksiyonların semptomları, akut ensefalitten kalıcı nörolojik bozukluklara ve bazen körlükle sonuçlanabilen ağır retinite kadar değişiklik gösterebilir. Türkiye'de henüz bildirilmeyen bu enfeksiyon için bir aşı geliştirilmemiştir. Zoonotik önemi göz önüne alındığında, bu virusların hayvanlardan insanlara bulaşma potansiyeli irdelenmelidir.
Referanslar
Bode, L., Zimmermann, W., Ferszt, R., et al. Borna disease virus genome transcribed and expressed in psychiatric patients. Nature medicine, 1995; 1(3), 232-236.
Cortez, V., Meliopoulos, V. A., Karlsson, E. A., et al. Astrovirus biology and pathogenesis. Annual review of virology, 2017; 4(1), 327-348.
De Benedictis, P., Schultz-Cherry, S., Burnham, A., et al. Astrovirus infections in humans and animals–molecular biology, genetic diversity, and interspecies transmissions. Infection, Genetics and Evolution, 2011;11(7), 1529-1544.
Dürrwald, R., Ludwig, H. Borna disease virus (BDV), a (zoonotic?) worldwide pathogen. A review of the history of the disease and the virus infection with comprehensive bibliography. Journal of Veterinary Medicine, Series B, 1997; 44(1‐10), 147-184.
Eroksuz, Y., Timurkan, M. O., Shams, F., et al. Astrovirus induced nonpurulent encephalomyelitis in sheep: First report from Türkiye by high‐throughput sequencing. Veterinary medicine and science, 2024; 10(4), e1499.
Ge, X., Li, Y., Zhao, F., et al. Global prevalence of Porcine Astrovirus: A systematic review and meta-analysis. Preventive Veterinary Medicine, 2025; 106465.
Hargest. V, Davis A., Schultz-Cherry S. Astroviruses (astroviridae) İn: Bamford, D., Zuckerman, M. Encyclopedia of virology 4Ed.., London, Academic Press, 2021.
Kolodziejek, J., Dürrwald, R., Herzog, S., et al. Genetic clustering of Borna disease virus natural animal isolates, laboratory and vaccine strains strongly reflects their regional geographical origin. Journal of General Virology, 2005; 86(2), 385-398.
Lundgren, A. L., Czech, G., Bode, L., et al. Natural Borna disease in domestic animals others than horses and sheep. Journal of Veterinary Medicine, Series B, 1993; 40(1‐10), 298-303.
Mischenko, V. А., Mischenko, A. V., Nikeshina, T. B., et al. Astrovirus infection in animals. Veterinary Science Today, 2024; 322-329.
Puorger, M. E., Hilbe, M., Müller, J. P., et al. Distribution of Borna disease virus antigen and RNA in tissues of naturally infected bicolored white-toothed shrews, Crocidura leucodon, supporting their role as reservoir host species. Veterinary pathology, 2010; 47(2), 236-244.
Schulze, V., Große, R., Fürstenau, J., et al. Borna disease outbreak with high mortality in an alpaca herd in a previously unreported endemic area in Germany. Transboundary and emerging diseases, 2020; 67(5), 2093-2107.
Staeheli, P., Sauder, C., Hausmann, J., et al. Epidemiology of Borna disease virus. Journal of General Virology, 2000; 81(9), 2123-2135.
Sukmak, M., Okamoto, M., Ando, T., et al. Genetic stability of the open reading frame 2 (ORF2) of borna disease virus 1 (BoDV-1) distributed in cattle in Hokkaido. Journal of Veterinary Medical Science, 2021; 83(10), 1526-1533.
Tse, H., Chan, W. M., Tsoi, H. W., et al. Rediscovery and genomic characterization of bovine astroviruses. Journal of General Virology, 2011; 92(8), 1888-1898.
Turan, T., Işıdan, H. The first detection and phylogenetic analysis of bovine astrovirus from diarrheic calves in Turkey. Etlik Veteriner Mikrobiyoloji Dergisi, 2018; 29(2), 104-110.
Vahlenkamp, T. W., Konrath, A., Weber, M., et al. Persistence of Borna disease virus in naturally infected sheep. Journal of virology, 2002; 76(19), 9735-9743.
Vu, D.-L., Bosch, A., Pintó, R. M., et al. Epidemiology of Classic and Novel Human Astrovirus: Gastroenteritis and Beyond. Viruses, 2017; 9(2), 33.
Weissenböck, H., Bagó, Z., Kolodziejek, J., et al. Infections of horses and shrews with Bornaviruses in Upper Austria: a novel endemic area of Borna disease. Emerging microbes & infections, 2017; 6(1), 1-9.
Wildi, N., Seuberlich, T. Neurotropic astroviruses in animals. Viruses, 2021, 13(7), 1201.
Zhu, Q., Li, B., Sun, D. Bovine astrovirus—a comprehensive review. Viruses, 2022; 14(6), 1217.
