Veteriner Anestezi ve Ekipmanları
Özet
Veteriner anesteziyoloji, hayvan refahı gözetilerek cerrahi girişimlerin ağrısız ve güvenli bir biçimde gerçekleştirilmesinde önemli bir role sahiptir. Bu bölümde, veteriner anesteziyolojinin tarihsel gelişimi, temel kavramları, sınıflandırılması ve klinik uygulama ilkeleri kapsamlı biçimde ele alınmıştır. Anestezi pratiği, 19. yüzyıla kadar sınırlı gelişim göstermesine karşın, ether, kloroform ve kloral hidrat gibi ajanların keşfiyle birlikte büyük ilerleme katetmiştir. Barbitüratların keşfi ve kullanımı ile birlikte modern ajanlar veteriner anestezi uygulamalarının güvenilirliğini artırmıştır. Anestezik uygulamalar; premedikasyon, indüksiyon, idame ve iyileşme/uyanma olmak üzere dört temel döneme ayrılır. Bu süreçte hayvanın türü, yaşı, fizyolojik durumu ve cerrahi girişim için ihtiyaç duyulan süre gibi faktörlere göre hasta özelinde anestezi protokolü oluşturulmalıdır. Anestezi komplikasyonlarının büyük bir bölümü anestezik ajanlardan ziyade anestezist hatalarına bağlı ortaya çıktığı vurgulanmaktadır. Anestezi uygulamalarına bağlı ölümlerde, anesteziste bağlı faktörler arasında bilgi ve deneyim eksikliği ile yetersiz hasta takibi sayılabilir. Bu nedenle preoperatif değerlendirme, risk sınıflandırması (ASA skoru) ve hasta sahiplerinden alınan aydınlatılmış onam, anestezi güvenliği açısından kritik öneme sahiptir. Ayrıca, vital bulguların izlenmesi, komplikasyonların önlenmesi ve postoperatif hasta takibi de başarılı bir anestezi uygulamasında etkin rol oynamaktadır. Sonuç olarak elde edilen bilgiler, veteriner anestezinin multidisipliner bir prosedür olduğunu, dikkatli planlama ve uygulama ile yürütülmesi gereken yüksek riskli bir bilim dalı olduğunu ortaya koymaktadır.
Veterinary anesthesiology plays an important role in performing surgical procedures safely and painlessly, while taking animal welfare into consideration. In this chapter, the historical development, basic concepts, classification and clinical application principles of veterinary anesthesiology are comprehensively discussed. Although the practice of anesthesia experienced limited development until the 19th century, it made significant progress with the discovery of agents such as ether, chloroform, and chloral hydrate. Modern agents, including the discovery and use of barbiturates, have increased the reliability of veterinary anesthesia practices. Anesthetic applications are divided into four basic periods: premedication, induction, maintenance and recovery/recovery. During this process, a patient-specific anesthesia protocol should be developed based on factors such as the animal's species, age, physiological status, and the time required for the surgical procedure. It is emphasized that a large portion of anesthesia complications arise from anesthesiologist errors rather than the anesthetic agents themselves. Factors related to anesthesia-related deaths include a lack of knowledge and experience and inadequate patient monitoring, all of which are related to the anesthesiologist. Therefore, preoperative assessment, risk stratification (ASA score), and informed consent from patients are critical for anesthesia safety. Furthermore, monitoring vital signs, preventing complications, and postoperative patient monitoring also play a significant role in successful anesthesia administration. The resulting information demonstrates that veterinary anesthesia is a multidisciplinary procedure and a high-risk discipline that requires careful planning and implementation.
Referanslar
Smith R. Introduction to Anesthesia. Muir WW, Hubbell JAE, Bednarski RM, Lerche P (eds.)Handbook of veterınary anesthesıa. 5nd ed. St. Louis, Missouri: Elsevier; 2013. p. 1-11
Heavner JE. Veterinary anesthesia update. J Am Vet Med Assoc. 1983; 182: 30.
Tranquilli WJ, Grimm KA, Lamont, LA. Overview, History, and Current Issues in Veterinary Anesthesia and Analgesia. Lamont L, Grimm K, Robertson S Love L Schroeder C (eds.) Veterinary Anesthesia and Analgesia: 6nd ed. of Lumb and Jones; 2024, p. 1-9.
Askitopoulou H, Ramoutsaki IA, Konsolaki E. Analgesia and anesthesia: etymology and literary history of related Greek words. Anesth Analg. 2000; 91(2): 486–491. Doi: 10.1213/00000539-200008000-00048
Jones RS. A history of veterinary anaesthesia. An Vet Murcia. 2002; 18: 7–15.
Short CE. The management of animal pain: where have we been, where are we now and where are we going? Vet J. 2003; 165: 101–103. Doi: 10.1016/S1090-0233(02)00241-1
Steffey EP. A history of veterinary anesthesia. In: Eger E, Saidman L, Westhorpe R, (eds). The Wondrous Story of Anesthesia. New York: Springer, 2014. p. 293-302.
Koç B, Sarıtaş Z. Veteriner anesteziyoloji ve reanimasyon. Medipres A.Ş. Malatya; 2004.
Topal A. Veteriner Anestezi. 1. ed. Nobel Tıp Kitapevleri, Bursa. 2005.
Weaver BM. The history of veterinary anesthesia. Vet Hist. 1987; 5(2): 43–47.
Schroeder CA, Smith LJ. Veterinary Anesthesi. Advances in Anesthesia. 2011; 29(1): 59–84. Doi: 10.1016/j.aan.2011.07.002
Smith RM. Introduction to Anesthesia. Romich JA, Norkus CL (eds.) Anesthesia, Analgesia, and Pain Management for Veterinary Technicians. 1nd ed. United States of America: Cengage Learning; 2022. p. 1-7.
Boztok Özgermen B. Anestezinin temel prensipleri. Nisbet HÖ, editör. Evcil Hayvanlarda Anestezi ve Analjeziye Güncel Yaklaşımlar. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2024. p.1-6.
Tranquilli, WJ, Grımm KA. Use, definitions, history, concepts, classification, and considerations for anesthesia and analgesia. Grimm KA, Lamont LA, Greene SA, Robertson SA (eds.) Veterinary Anesthesia and Analgesia. 5nd ed. Iowa – USA: Wiley-Blackwell; 2015, p. 1-10.
Taylor P. Veterinary anaesthesia and analgesia: from chloroform to designer drugs. Veterinary Record. 2014; 174: 318-321.
McMillan M. Checklists in veterinary anaesthesia: why bother. Veterinary Record. 2014; 175(22): 556-559.
Demaria S, Blasius K, Neustein SM. Missed steps in the preanesthetic set-up. Anesthesia & Analgesia. 2011; 113(1): 84-88. doi: 10.1213/ANE.0b013e318219645e
Runciman WB, Webb RK, Lee R, Holland R. System failure: an analysis of 2000 incident reports. Anaesthesia and intensive care. 1993; 21(5): 684-695. https://doi.org/10.1177/0310057X9302100535
Williamson JA, Webb RK, SellenA, Runciman WB, Van der Walt JHHuman failure: an analysis of 2000 incident reports. Anaesthesia and intensive care. 1993; 21(5): 678-683. https://doi.org/10.1177/0310057X9302100534
Brodbelt DC, Blissitt KJ, Hammond RA, Neath PJ, Young LE, Pfeiffer DU, Wood JL. The risk of death: the confidential enquiry into perioperative small animal fatalities. Veterinary anaesthesia and analgesia. 2008; 35(5): 365-373. https://doi.org/10.1111/j.1467-2995.2008.00397.x
Norkus CL. Premedication. Romich JA, Norkus CL (eds.) Anesthesia, Analgesia, and Pain Management for Veterinary Technicians. 1nd ed. United States of America: Cengage Learning; 2022. p. 168-189.
Topal A. Köpeklerde anestezinin kontrolü. Veteriner Cerrahi Dergisi. 1996; 2(2): 31-35.
Brodbelt D. Perioperative mortality in small animal anaesthesia Vet J. 2009; 182: 152-161. https://doi.org/10.1016/j.tvjl.2008.06.011
Valdez N. Preparing the Patient for Anesthesia. Romich JA, Norkus CL (eds.) Anesthesia, Analgesia, and Pain Management for Veterinary Technicians. 1nd ed. United States of America: Cengage Learning; 2022. p. 7-14.
Cheyne M. Recovery of the Anesthetic Patient. Bryant S (ed.) Anesthesia for veterinary technicians. 1nd ed. Lowa-USA, Blackwell 2010. p. 302-317.
Portier K, Ida KK. Anesthetic Risk and Complications in Veterinary Medicine. Front. Vet. Sci. 2020; 7(379): 4-7. Doi: 10.3389/978-2-88963-983-0
Cooley K, Kleist TR. The Anesthesia Machine. Romich JA, Norkus CL (eds.) Anesthesia, Analgesia, and Pain Management for Veterinary Technicians. 1nd ed. United States of America: Cengage Learning; 2022. p. 8-39.
Latshaw H, Coleman D. Anesthesia Equipment. Bryant S (ed.) Anesthesia for veterinary technicians. 1nd ed. Lowa-USA, Blackwell 2010. p. 145-172.
Hartsfield, SM. 2007. Anesthetic machines and breathing systems. Tranquilli WJ, Thurmon JC, Grimm KA, Ames IA (eds.)Veterinary Anesthesia and Analgesia, 4th ed. Blackwell Publishing, pp. 453–493.
Hall, LW, Clarke, KW, Trim, CM. Apparatus for the administration of anaesthetic. In Veterinary Anaesthesia, 10th ed. London : WB Saunders, 2001. p. 208–218.
Quandt, JE. Anesthesia case of the month. J Am Vet Med Assoc. 2005; 227 (12): 1902–1904.
Cooley K, Kleist TR. The Anesthesia Machine. Romich JA, Norkus CL (eds.) Anesthesia, Analgesia, and Pain Management for Veterinary Technicians. 1nd ed. United States of America: Cengage Learning; 2022. p. 8-39.
