Toplumsal-Kültürel Çeşitlilik ve Etnisite
Özet
Toplumsal ve kültürel farklılıkların temel belirleyicileri zaman ve coğrafi şartlardır. İlkçağlardan günümüze değin kültürü üreten insan, başta coğrafi şartlar olmak üzere, yaşadığı toplumsal ortama göre farklı yaşam koşulları ile birlikte toplumsal-kültürel davranış örüntülerini oluşturmuştur. Buna göre; benzer imkânlar benzer kültürleri, farklı coğrafyalar da özgün kültürel yapıların oluşumunu sağlamıştır. Bu nedenle her bir toplumsal yapı bir diğerine göre öteki konumundadır. Öte taraftan değişim ve dönüşümü sağlayan teknolojik ilerleyiş, toplumların ve kültürlerin özünde de yapısal farklılıklara neden olmaktadır.
Kültürel kimlik, etnik kimlik, etnik grup, etnik aidiyet kavramları, günümüzde hem bir ilgi odağı, hem de çeşitli söylemlerin konusu haline geldi. Söz konusu kavramlar, küreselleşme ve ulus-devlet kavramları ile birlikte, özellikle yakın geçmişten itibaren sosyal-bilimcilerin ilgisini çekmiş, günümüzde de yeni dünya politikalarında ve toplumsal hayatta varlığını hissettirmektedir. Toplumsal hayatta “etnik farklılık” kültürel anlamda bir zenginlik ifade etmekle birlikte, bölünme-parçalanma olarak da değerlendirilmektedir.
Kültürel, siyasi, ekonomik, coğrafi, dini ve dilsel etmenler, kültürel kimlikler arası farklılıkların dayanak noktalarını oluşturmaktadır. Bazı toplumlarda kültürel kimlik yapılanmasının temelinde din, bazılarında dil, bazılarında ise milliyet ön plana çıkabilir. Bu etmenlerin biri, birkaçı ya da tümü, toplumsal grupların ayrışmasının-farklı tanımlanmasının yolunu açar. Kültürel kimlik farklılaşmalarına “doğal ve olağan farklılık“ tarafından bakıp; kimlikleri, bağlı oldukları kültürel sistemlerine göre değerlendirmek gerekir.
The basic determinants of social and cultural differences are time and geographical conditions. Throughout history, humans have developed diverse living conditions and socio-cultural behavior patterns influenced by their social environments, particularly geographical factors. Accordingly, similar opportunities have provided similar cultures, and different geographies have provided the formation of unique cultural structures. For this reason, each social structure occupies a different position relative to the others. On the other hand, technological progress that provides change and transformation also causes structural differences in the essence of societies and cultures.
The concepts of cultural identity, ethnic identity, ethnic group and ethnic affiliation have become both a focus of interest and a subject of various discourses today. These concepts, together with the concepts of globalization and nation-state, have attracted the attention of social scientists, especially in the recent past and today, they make their presence felt in new world politics and social life. In social life, “ethnic difference” expresses cultural richness but is also evaluated as division and fragmentation.
Cultural, political, economic, geographical, religious and linguistic factors constitute the basis of differences between cultural identities. In some societies, religion may be at the basis of cultural identity formation; in some, language may be at the forefront and in some, nationality may be at the forefront. One, several, or all of these factors pave the way for the separation and different definitions of social groups. It is necessary to look at cultural identity differences from the perspective of “natural and ordinary” and evaluate identities according to the cultural systems they are affiliated with.
Referanslar
Alatlı, A. (2004). Aydınlanma Değil Merhamet. Everest Yayınları.
Andrews, P. A. (1992). Türkiye’de Etnik Gruplar. (M. Küpüşoğlu, Çev.). Ant Yayınları.
Barth, F. (2001). Etnik Gruplar ve Sınırları. (A. Kaya & S. Gürkan, Çev.). Bağlam Yayınları.
Clastres, P. (1992). Vahşi Savaşçının Mutsuzluğu. (A. Türker & M. Sert, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Cohen, A. P. (1999). Topluluğun Simgesel Kuruluşu. (M. Küçük, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
Demir, Ö. & Acar, M. (2002). Sosyal Bilimler Sözlüğü. Vadi Yayınları.
Emiroğlu, K. vd., (2003). Antropoloji Sözlüğü. Bilim ve Sanat Yayınları.
Fenton, S. (2001). Etnisite-Irkçılık, Sınıf ve Kültür. (N. Şad, Çev.). Phoenix Yayınevi.
Gellner, E. (1998). Milliyetçiliğe Bakmak. (S. Coşar vd., Çev.). İletişim Yayınları.
Güleç, C. (1992). Türkiye’de Kültürel Kimlik Krizi. Verso Yayıncılık.
Güvenç, B. (1993). Türk Kimliği. Kültür Bakanlığı Yayınları.
Habermas, J. (2002). Öteki Olmak, Ötekiyle Yaşamak. (İ. Aka, Çev.). YKY Yayınları.
Haviland, W. A. (2002). Kültürel Antropoloji. (H. İnaç, Çev.). Kaknüs Yayınları.
Kottak, C. P. (2002). Antropoloji-İnsan Çeşitliliğine Bir Bakış. (S. N. Altuntek vd., Çev.). Ütopya Yayınları.
Kur’ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meâli, Hucurât Sûresi. (1993). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. ss.515-516.
Levendoğlu, M. F., (2006). Küresinliler Örneğinde Kültürel Kimlik (Küresinlilerin Sosyo-Kültürel Yapısı) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
Lingis, A. (1997). Ortak Bir Şeyleri Olmayanların Ortaklığı. (T. Birkan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Maalouf, A. (2005). Ölümcül Kimlikler. (A. Bora, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
Önder, A. T. (1999). Türkiye’nin Etnik Yapısı. Önderler Yayıncılık.
Smith, A. D. (2002). Ulusların Etnik Kökeni. (S. Bayramoğlu & H. Kendir, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
Timur, T. (2000). Osmanlı Kimliği. İmge Kitabevi, 4.Baskı.
Türkdoğan, O. (1997). Etnik Sosyoloji. Timaş Yayınları.
Volkan, D. V. (1999). Kanbağı-Etnik Gururdan Etnik Teröre. Bağlam Yayınları.
Referanslar
Alatlı, A. (2004). Aydınlanma Değil Merhamet. Everest Yayınları.
Andrews, P. A. (1992). Türkiye’de Etnik Gruplar. (M. Küpüşoğlu, Çev.). Ant Yayınları.
Barth, F. (2001). Etnik Gruplar ve Sınırları. (A. Kaya & S. Gürkan, Çev.). Bağlam Yayınları.
Clastres, P. (1992). Vahşi Savaşçının Mutsuzluğu. (A. Türker & M. Sert, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Cohen, A. P. (1999). Topluluğun Simgesel Kuruluşu. (M. Küçük, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
Demir, Ö. & Acar, M. (2002). Sosyal Bilimler Sözlüğü. Vadi Yayınları.
Emiroğlu, K. vd., (2003). Antropoloji Sözlüğü. Bilim ve Sanat Yayınları.
Fenton, S. (2001). Etnisite-Irkçılık, Sınıf ve Kültür. (N. Şad, Çev.). Phoenix Yayınevi.
Gellner, E. (1998). Milliyetçiliğe Bakmak. (S. Coşar vd., Çev.). İletişim Yayınları.
Güleç, C. (1992). Türkiye’de Kültürel Kimlik Krizi. Verso Yayıncılık.
Güvenç, B. (1993). Türk Kimliği. Kültür Bakanlığı Yayınları.
Habermas, J. (2002). Öteki Olmak, Ötekiyle Yaşamak. (İ. Aka, Çev.). YKY Yayınları.
Haviland, W. A. (2002). Kültürel Antropoloji. (H. İnaç, Çev.). Kaknüs Yayınları.
Kottak, C. P. (2002). Antropoloji-İnsan Çeşitliliğine Bir Bakış. (S. N. Altuntek vd., Çev.). Ütopya Yayınları.
Kur’ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meâli, Hucurât Sûresi. (1993). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. ss.515-516.
Levendoğlu, M. F., (2006). Küresinliler Örneğinde Kültürel Kimlik (Küresinlilerin Sosyo-Kültürel Yapısı) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
Lingis, A. (1997). Ortak Bir Şeyleri Olmayanların Ortaklığı. (T. Birkan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Maalouf, A. (2005). Ölümcül Kimlikler. (A. Bora, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
Önder, A. T. (1999). Türkiye’nin Etnik Yapısı. Önderler Yayıncılık.
Smith, A. D. (2002). Ulusların Etnik Kökeni. (S. Bayramoğlu & H. Kendir, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
Timur, T. (2000). Osmanlı Kimliği. İmge Kitabevi, 4.Baskı.
Türkdoğan, O. (1997). Etnik Sosyoloji. Timaş Yayınları.
Volkan, D. V. (1999). Kanbağı-Etnik Gururdan Etnik Teröre. Bağlam Yayınları.
