Sosyal ve Kültürel Antropolojinin Düşünsel Temelleri ve Bir Disiplin Olarak Kurumsallaşmasının Kısa Hikayesi
Özet
Antropolojinin düşünsel temellerini kavrayabilmek için Batı Avrupa'nın kendi tarih anlatısını ve öz bilincini nasıl yapılandırdığını göz önünde bulundurmak gerekir. Antropoloji ve onun metinleşmiş biçimi olan etnografi; yalnızca disiplinler arası bir perspektifle, felsefe tarihinden, coğrafi keşiflerden, misyoner ve seyyahların katkılarıyla oluşan seyahat yazınından, Aydınlanma düşüncesinden ve sömürgecilik gibi ekonomi-politik süreçlerden bağımsız olarak anlaşılamaz. Bu nedenle bu yazıda ele alınan konular, yalnızca antropolojinin temel sorunlarının nasıl ortaya çıktığını değil, aynı zamanda bu disiplinin belirli bir tarihsel momentte nasıl kurumsallaştığını tartışabilmemiz için de zorunlu bir arka plan sunmaktadır. Antik Yunan’dan günümüze kadar antropolojinin içine dahil olduğu insan bilimlerindeki süreklilikleri ve sapmaları kritik noktalara değinerek ortaya koyabilmek bu yazının başlıca hedefidir.
In order to comprehend the intellectual foundations of anthropology, it is necessary to consider how Western Europe created its own historical narrative and self-consciousness. Anthropology, and its textualized form ethnography, cannot be understood independently from an interdisciplinary perspective—one that includes the history of philosophy, geographical discoveries, travel literature shaped by the contributions of missionaries, explorers, Enlightenment, and politico-economic processes such as colonialism. Therefore, the topics discussed in this paper provide an essential background not only for understanding how the fundamental problems of anthropology emerged, but also foreshadow the ways in which the discipline became institutionalized at a specific historical moment. The primary aim of this paper is to reveal, by addressing critical points, the continuities and deviations within the human sciences, into which anthropology has been integrated, from Ancient Greece to the present.
Referanslar
Abu-Lughod, L. (1991). Writing against culture. İçinde R. G. Fox (der.), Recapturing anthropology: Working in the present (ss. 137-162). School of American Research Press.
Ahmed, S. (2004). The cultural politics of emotion. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Aksoy Sugiyama, C. (2010). Antropolojide beden sorunsalına bedenlileşme teorisinin katkısı. Antropoloji Dergisi, 24, 69–93.
Apellániz, F. (2013). Venetian Trading Networks in the Medieval Mediterranean. The Journal of Interdisciplinary History, 44(2), 157–179. http://www.jstor.org/stable/43830467
Asad, T. (2008). Antropoloji ve sömürgecilik (A. Karınca, Çev.). Ankara: Ütopya Yayınları. (Orijinal eser yayımlanma yılı: 1973)
Augustinus. (2021). Tanrı Devleti (Ö. Sencerman, Çev.). Bilgesu Yayıncılık. (Orijinal eser MS 413–426 yılları arasında yazılmıştır)
Bacon, F. (2012). Novum organum (S. Önal, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
Barnard, A. (2000). History and Theory in Anthropology. Cambridge: Cambridge University Press.
Beiser, F. C. (2003). The Romantic Imperative: The Concept of Early German Romanticism. Cambridge: Harvard University Press.
Bell, C. (1992). Ritual theory, ritual practice. New York: Oxford University Press.
Berlin, I. (2000). The roots of romanticism (H. Hardy, der.) London: Pimlico.
Bloch, M. (2002). Marksizm ve antropoloji: Bir ilişkinin tarihi (Çev. M. Bozok). İstanbul: Ütopya Yayınları.
Boas, F. (1989). A Franz Boas reader: The shaping of American anthropology, 1883-1911 (G. W. Stocking Jr., der., Midway Reprint ed.). Chicago, IL: University of Chicago Press.
Bourdieu, P. (2019). Bir pratik teorisi için taslak: Kabiliye üzerine üç etnoloji çalışması (Çev. N. Ökten). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Brooke, J. H. (1991). Science and religion: Some historical perspectives. Cambridge: Cambridge University Press.
Burnett, F. B. (1773). Of the Origin and Progress of Language (Vol. 1). Edinburgh: Printed for J. Balfour, Edinburgh, and T. Cadell, London.
Callinicos, A. (2004). Toplum kuramı: Tarihsel bir bakış (Y. Tezgiden, Çev.; A. Günal, Ed.). İletişim Yayınları. (Orijinal eser yayımlanma yılı: 2003)
Cassirer, E. (2005). Kültür bilimlerinin mantığı üzerine (M. Köktürk, Çev.). Ankara: Hece Yayınları.
Ciccolella, F. (2019). Through the Eyes of the Greeks: Byzantine Émigrés and the Study of Greek in the Renaissance. In G. Abbamonte & S. Harrison (der.), Making and Rethinking the Renaissance: Between Greek and Latin in 15th-16th Century Europe (ss. 9-26). Berlin, Boston: De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110660968-002
Clifford, J., & Marcus, G. E. (der.). (1986). Writing culture: The poetics and politics of ethnography. University of California Press.
Courtenay, W. J. (2008). Ockham and Ockhamism. Leiden, The Netherlands: Brill. https://doi.org/10.1163/ej.9789004168305.i-420
Csordas, T. J. (der.). (1994). Embodiment and experience: The existential ground of culture and self. Cambridge: Cambridge University Press.
Darnell, R. (2001). Invisible genealogies: A history of Americanist anthropology. Lincoln, NE: University of Nebraska Press.
Douglas, M. (2007). Saflık ve tehlike: Kirlilik ve tabu kavramlarının analizi (Çev. E. Ayhan). İstanbul: Metis Yayınları.
Douglas, M. (2018). Doğal semboller: Kozmoloji keşifleri (Çev. Y. Alogan). İstanbul: İthaki Yayınları.
Durkheim, E. (2010). Dinsel yaşamın ilk biçimleri (Çev. Ö. Ozankaya). İstanbul: Cem Yayınevi.
Eisenstein, E. L. (1980). The Printing Press as an Agent of Change. Cambridge: Cambridge University Press.
Elias, N. (2005). Uygarlık süreci: Cilt 1 (E. Ateşman, Çev., 5. baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
Engels, F. (2022). Ailenin, özel mülkiyetin ve devletin kökeni (M. Tüzel, Çev., 7. baskı). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal eser 1884)
Encyclopaedia Britannica. (n.d.). Franz Boas. https://www.britannica.com/biography/Franz-Boas
Eriksen, T. H. (2009). Küçük yerler büyük meseleler: Sosyal ve kültürel antropolojiye giriş (Çev. A. Erkan Koca). İstanbul: Birleşik Yayıncılık.
Evans-Pritchard, E. E. (1950). Social anthropology: The Marett lectures. London: Cohen & West.
Evans-Pritchard, E. E. (2024). Azandelerde cadılık, kehanetler ve büyü (Çev. H. Çağlar Enneli). İstanbul: NotaBene Yayınları.
Febvre, L. (1995). Rönesans insanı (M. A. Kılıçbay, Çev.). Ankara: İmge Kitabevi. (Orijinal eser 1942’de yayınlanmıştır)
Foucault, M. (2003). Cinselliğin tarihi (H. U. Tanrıöver, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1976)
Geertz, C. (2010). Kültürlerin yorumlanması (H. Gür, Çev.). İstanbul: Dost Kitabevi. (Orijinal eser 1973)
Gillespie, M. A. (2008). The theological origins of modernity. University of Chicago Press.
Gluckman, M. (1955). Custom and conflict in Africa. Oxford: Basil Blackwell.
Gould, S. J. (1996). The mismeasure of man (Genişletilmiş ver.). New York, NY: W. W. Norton
Habermas, J. (2019). İletişimsel eylem kuramı (Çev. M. Tüzel). İstanbul: Alfa Yayınları
Herodotos. (2006). Tarih (M. Ökmen, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal eser M.Ö. 5. Yüzyılda yazılmıştır)
Hobbes, T. (2007). Leviathan (S. Lim, Çev., 6. baskı). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. (İlk baskı 1993)
Holy, L. (2016). Antropolojide akrabalık: Kavramsal ve kuramsal tartışmalar (Çev. H. Çağlar Enneli). İstanbul: Heretik Yayınları
Home, H. (1774). Sketches of the History of Man. Edinburgh: W. Creech.
Hundt, M., & Stoeckel, W. (1501). Antropologium de hominis dignitate, natura, et proprietatibus, de elementis, partibus et membris humani corporis: de iuvamentis, nocumentis, accidentibus, vitijs, remedijs, et physionomia ipsorum: de excrementis et exeuntibus: de spiritu humano eiusque natura partibus et operibus: de anima humana et ipsius appendicijs. Leipzig: Wolfgang Stoeckel.
Hume, D. (2007). İnsanın anlama yetisi üzerine bir soruşturma (F. B. Aydar, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal eser 1748)
Kant, I. (1998). Critique of Pure Reason (P. Guyer & A. W. Wood, Trans.). Cambridge: Cambridge University Press. (Orijinal eser 1781)
King, R. (2003). Michelangelo and the Pope’s ceiling. New York, NY: Penguin Books.
Koyré, A. (2002). Kapalı dünyadan sonsuz evrene (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınları.
Kroeber, A. I., & Parsons, T. (1958). The Concepts of Culture and of Social System. American Sociological Review, 23(1), 582-583
Kuper, A. (2010). İlkel toplumun icadı (Çev. E. Kılıç). İnsan Yayınları. (Orijinal eser 1988 yılında yayımlanmıştır)
Lamphere, L., & Rosaldo, M. (der.). (1974). Woman, culture, and society. Stanford University Press.
Le Goff, J. (2015). Ortaçağ Batı uygarlığı (H. Güven & U. Güven, Çev.). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
Lévi-Strauss, C. (2012). Yapısal antropoloji (Çev. A. Kahiloğulları). Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Lutz, C. A., & Abu-Lughod, L. (der.). (1990). Language and the politics of emotion. Editions de la Maison des Sciences de l'Homme; Cambridge University Press.
Mauss, M. (1973). Techniques of the body. Economy and Society, 2(1), 70–88. https://doi.org/10.1080/03085147300000003
Maine, H. S. (1861). Ancient law: Its connection with the early history of society, and its relation to modern ideas. London: John Murray.
Malinowski, B. (1922). Argonauts of the Western Pacific. London: Routledge.
Malinowski, B. (1992). Bilimsel bir kültür teorisi (S. Özkal, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Meillassoux, C. (2024). Kadınlar, ambarlar ve sermaye (Çev. L. Ünsaldı). İstanbul: Heretik Yayınları.
Mills, C. W. (2022). Sosyolojik tahayyül (Çev. Ö. Küçük). İstanbul: Hil Yayınları.
Morgan, L. H. (2022). Eski toplum (A. Tekşen, Çev.). İstanbul: Alfa Yayınları.
Ortner, S. B. (1972). Is female to male as nature is to culture? Feminist Studies, 1(2), 5-31.
Phillips, K. M. (2016). Travel, writing, and the global Middle Ages. History Compass, 14(2), 81–92. https://doi.org/10.1111/hic3.12301
Pirenne, H. (1982). Ortaçağ kentlerinin kökenleri ve ticaretin canlanması (Ş. Karadeniz, Çev.). Ankara: Dost Kitabevi. (Orijinal eser 1925’te yayınlanmıştır.)
Pirenne, H. (2005). Ortaçağ Avrupa'sının ekonomik ve sosyal tarihi (U. Kocabaşoğlu, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Prichard, J. C. (1853). Researches into the physical history of mankind. London: Houlston and Stoneman.
Rousseau, J.J. (2007). Bilimler ve Sanatlar Üstüne Söylev (Çev. S. Eyüboğlu). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Said, E. (1999). Şarkiyatçılık: Batı’nın Şark anlayışları (B. Yıldırım, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
Schneider, D. M. (1984). A critique of the study of kinship. Ann Arbor: University of Michigan Press.
Schofield, R. E. (1963). The Lunar Society of Birmingham: A Social History of Provincial Science and Industry in Eighteenth-Century England. Oxford: Clarendon Press.
Skirbekk, G., & Gilje, N. (2006). Felsefe tarihi (E. Akbaş & Ş. Mutlu, Çev., 3. baskı). İstanbul: Kesit Yayınları.
Spencer, H. (1891). Progress: Its law and cause. In Essays: Scientific, Political, and Speculative (Library ed., Vol. 1, ss. 3–48). London: Williams and Norgate.
Stocking, G. W. Jr. (1982). Race, culture, and evolution: Essays in the history of anthropology. Chicago: University of Chicago Press.
Strathern, M. (1988). The gender of the gift: Problems with women and problems with society in Melanesia. University of California Press.
Strathern, M. (1992). Reproducing the future: Essays on anthropology, kinship and the new reproductive technologies. Manchester: Manchester University Press.
Tacitus. (2006). Germania: Halklarının kökeni ve yerleşim yeri (M. Hatapkulu, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi. (Orijinal eser M.S. 1. Yüzyılın sonunda yazılmıştır)
Tawney, R. H. (2015). Religion and the Rise of Capitalism: A historical study (Rev. ed.). Verso Books. (Orijinal yayın 1926)
Turner, B. S. (2020). Beden ve toplum: Sosyal teoride arayışlar (İ. Kaya & M. B. Bulut, Çev.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Turner, V. (2018). Ritüeller: Yapı ve anti-yapı (Çev. N. Küçük). İstanbul: İthaki Yayınları.
Winch, P. (1964). Understanding a Primitive Society. American Philosophical Quarterly, 1(4), 307–324. http://www.jstor.org/stable/20009143
Winch, P. (1994). Bir sosyal bilim fikri ve felsefe ile ilişkisi (Çev. Ö. Demir). Ankara: Vadi Yayınları.
Wolf, E. R. (2019). Avrupa ve tarihsiz halklar (Çev. H. Çalışkan). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Referanslar
Abu-Lughod, L. (1991). Writing against culture. İçinde R. G. Fox (der.), Recapturing anthropology: Working in the present (ss. 137-162). School of American Research Press.
Ahmed, S. (2004). The cultural politics of emotion. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Aksoy Sugiyama, C. (2010). Antropolojide beden sorunsalına bedenlileşme teorisinin katkısı. Antropoloji Dergisi, 24, 69–93.
Apellániz, F. (2013). Venetian Trading Networks in the Medieval Mediterranean. The Journal of Interdisciplinary History, 44(2), 157–179. http://www.jstor.org/stable/43830467
Asad, T. (2008). Antropoloji ve sömürgecilik (A. Karınca, Çev.). Ankara: Ütopya Yayınları. (Orijinal eser yayımlanma yılı: 1973)
Augustinus. (2021). Tanrı Devleti (Ö. Sencerman, Çev.). Bilgesu Yayıncılık. (Orijinal eser MS 413–426 yılları arasında yazılmıştır)
Bacon, F. (2012). Novum organum (S. Önal, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
Barnard, A. (2000). History and Theory in Anthropology. Cambridge: Cambridge University Press.
Beiser, F. C. (2003). The Romantic Imperative: The Concept of Early German Romanticism. Cambridge: Harvard University Press.
Bell, C. (1992). Ritual theory, ritual practice. New York: Oxford University Press.
Berlin, I. (2000). The roots of romanticism (H. Hardy, der.) London: Pimlico.
Bloch, M. (2002). Marksizm ve antropoloji: Bir ilişkinin tarihi (Çev. M. Bozok). İstanbul: Ütopya Yayınları.
Boas, F. (1989). A Franz Boas reader: The shaping of American anthropology, 1883-1911 (G. W. Stocking Jr., der., Midway Reprint ed.). Chicago, IL: University of Chicago Press.
Bourdieu, P. (2019). Bir pratik teorisi için taslak: Kabiliye üzerine üç etnoloji çalışması (Çev. N. Ökten). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Brooke, J. H. (1991). Science and religion: Some historical perspectives. Cambridge: Cambridge University Press.
Burnett, F. B. (1773). Of the Origin and Progress of Language (Vol. 1). Edinburgh: Printed for J. Balfour, Edinburgh, and T. Cadell, London.
Callinicos, A. (2004). Toplum kuramı: Tarihsel bir bakış (Y. Tezgiden, Çev.; A. Günal, Ed.). İletişim Yayınları. (Orijinal eser yayımlanma yılı: 2003)
Cassirer, E. (2005). Kültür bilimlerinin mantığı üzerine (M. Köktürk, Çev.). Ankara: Hece Yayınları.
Ciccolella, F. (2019). Through the Eyes of the Greeks: Byzantine Émigrés and the Study of Greek in the Renaissance. In G. Abbamonte & S. Harrison (der.), Making and Rethinking the Renaissance: Between Greek and Latin in 15th-16th Century Europe (ss. 9-26). Berlin, Boston: De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110660968-002
Clifford, J., & Marcus, G. E. (der.). (1986). Writing culture: The poetics and politics of ethnography. University of California Press.
Courtenay, W. J. (2008). Ockham and Ockhamism. Leiden, The Netherlands: Brill. https://doi.org/10.1163/ej.9789004168305.i-420
Csordas, T. J. (der.). (1994). Embodiment and experience: The existential ground of culture and self. Cambridge: Cambridge University Press.
Darnell, R. (2001). Invisible genealogies: A history of Americanist anthropology. Lincoln, NE: University of Nebraska Press.
Douglas, M. (2007). Saflık ve tehlike: Kirlilik ve tabu kavramlarının analizi (Çev. E. Ayhan). İstanbul: Metis Yayınları.
Douglas, M. (2018). Doğal semboller: Kozmoloji keşifleri (Çev. Y. Alogan). İstanbul: İthaki Yayınları.
Durkheim, E. (2010). Dinsel yaşamın ilk biçimleri (Çev. Ö. Ozankaya). İstanbul: Cem Yayınevi.
Eisenstein, E. L. (1980). The Printing Press as an Agent of Change. Cambridge: Cambridge University Press.
Elias, N. (2005). Uygarlık süreci: Cilt 1 (E. Ateşman, Çev., 5. baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
Engels, F. (2022). Ailenin, özel mülkiyetin ve devletin kökeni (M. Tüzel, Çev., 7. baskı). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal eser 1884)
Encyclopaedia Britannica. (n.d.). Franz Boas. https://www.britannica.com/biography/Franz-Boas
Eriksen, T. H. (2009). Küçük yerler büyük meseleler: Sosyal ve kültürel antropolojiye giriş (Çev. A. Erkan Koca). İstanbul: Birleşik Yayıncılık.
Evans-Pritchard, E. E. (1950). Social anthropology: The Marett lectures. London: Cohen & West.
Evans-Pritchard, E. E. (2024). Azandelerde cadılık, kehanetler ve büyü (Çev. H. Çağlar Enneli). İstanbul: NotaBene Yayınları.
Febvre, L. (1995). Rönesans insanı (M. A. Kılıçbay, Çev.). Ankara: İmge Kitabevi. (Orijinal eser 1942’de yayınlanmıştır)
Foucault, M. (2003). Cinselliğin tarihi (H. U. Tanrıöver, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1976)
Geertz, C. (2010). Kültürlerin yorumlanması (H. Gür, Çev.). İstanbul: Dost Kitabevi. (Orijinal eser 1973)
Gillespie, M. A. (2008). The theological origins of modernity. University of Chicago Press.
Gluckman, M. (1955). Custom and conflict in Africa. Oxford: Basil Blackwell.
Gould, S. J. (1996). The mismeasure of man (Genişletilmiş ver.). New York, NY: W. W. Norton
Habermas, J. (2019). İletişimsel eylem kuramı (Çev. M. Tüzel). İstanbul: Alfa Yayınları
Herodotos. (2006). Tarih (M. Ökmen, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal eser M.Ö. 5. Yüzyılda yazılmıştır)
Hobbes, T. (2007). Leviathan (S. Lim, Çev., 6. baskı). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. (İlk baskı 1993)
Holy, L. (2016). Antropolojide akrabalık: Kavramsal ve kuramsal tartışmalar (Çev. H. Çağlar Enneli). İstanbul: Heretik Yayınları
Home, H. (1774). Sketches of the History of Man. Edinburgh: W. Creech.
Hundt, M., & Stoeckel, W. (1501). Antropologium de hominis dignitate, natura, et proprietatibus, de elementis, partibus et membris humani corporis: de iuvamentis, nocumentis, accidentibus, vitijs, remedijs, et physionomia ipsorum: de excrementis et exeuntibus: de spiritu humano eiusque natura partibus et operibus: de anima humana et ipsius appendicijs. Leipzig: Wolfgang Stoeckel.
Hume, D. (2007). İnsanın anlama yetisi üzerine bir soruşturma (F. B. Aydar, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal eser 1748)
Kant, I. (1998). Critique of Pure Reason (P. Guyer & A. W. Wood, Trans.). Cambridge: Cambridge University Press. (Orijinal eser 1781)
King, R. (2003). Michelangelo and the Pope’s ceiling. New York, NY: Penguin Books.
Koyré, A. (2002). Kapalı dünyadan sonsuz evrene (A. Yardımlı, Çev.). İstanbul: İdea Yayınları.
Kroeber, A. I., & Parsons, T. (1958). The Concepts of Culture and of Social System. American Sociological Review, 23(1), 582-583
Kuper, A. (2010). İlkel toplumun icadı (Çev. E. Kılıç). İnsan Yayınları. (Orijinal eser 1988 yılında yayımlanmıştır)
Lamphere, L., & Rosaldo, M. (der.). (1974). Woman, culture, and society. Stanford University Press.
Le Goff, J. (2015). Ortaçağ Batı uygarlığı (H. Güven & U. Güven, Çev.). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
Lévi-Strauss, C. (2012). Yapısal antropoloji (Çev. A. Kahiloğulları). Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Lutz, C. A., & Abu-Lughod, L. (der.). (1990). Language and the politics of emotion. Editions de la Maison des Sciences de l'Homme; Cambridge University Press.
Mauss, M. (1973). Techniques of the body. Economy and Society, 2(1), 70–88. https://doi.org/10.1080/03085147300000003
Maine, H. S. (1861). Ancient law: Its connection with the early history of society, and its relation to modern ideas. London: John Murray.
Malinowski, B. (1922). Argonauts of the Western Pacific. London: Routledge.
Malinowski, B. (1992). Bilimsel bir kültür teorisi (S. Özkal, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Meillassoux, C. (2024). Kadınlar, ambarlar ve sermaye (Çev. L. Ünsaldı). İstanbul: Heretik Yayınları.
Mills, C. W. (2022). Sosyolojik tahayyül (Çev. Ö. Küçük). İstanbul: Hil Yayınları.
Morgan, L. H. (2022). Eski toplum (A. Tekşen, Çev.). İstanbul: Alfa Yayınları.
Ortner, S. B. (1972). Is female to male as nature is to culture? Feminist Studies, 1(2), 5-31.
Phillips, K. M. (2016). Travel, writing, and the global Middle Ages. History Compass, 14(2), 81–92. https://doi.org/10.1111/hic3.12301
Pirenne, H. (1982). Ortaçağ kentlerinin kökenleri ve ticaretin canlanması (Ş. Karadeniz, Çev.). Ankara: Dost Kitabevi. (Orijinal eser 1925’te yayınlanmıştır.)
Pirenne, H. (2005). Ortaçağ Avrupa'sının ekonomik ve sosyal tarihi (U. Kocabaşoğlu, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Prichard, J. C. (1853). Researches into the physical history of mankind. London: Houlston and Stoneman.
Rousseau, J.J. (2007). Bilimler ve Sanatlar Üstüne Söylev (Çev. S. Eyüboğlu). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Said, E. (1999). Şarkiyatçılık: Batı’nın Şark anlayışları (B. Yıldırım, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
Schneider, D. M. (1984). A critique of the study of kinship. Ann Arbor: University of Michigan Press.
Schofield, R. E. (1963). The Lunar Society of Birmingham: A Social History of Provincial Science and Industry in Eighteenth-Century England. Oxford: Clarendon Press.
Skirbekk, G., & Gilje, N. (2006). Felsefe tarihi (E. Akbaş & Ş. Mutlu, Çev., 3. baskı). İstanbul: Kesit Yayınları.
Spencer, H. (1891). Progress: Its law and cause. In Essays: Scientific, Political, and Speculative (Library ed., Vol. 1, ss. 3–48). London: Williams and Norgate.
Stocking, G. W. Jr. (1982). Race, culture, and evolution: Essays in the history of anthropology. Chicago: University of Chicago Press.
Strathern, M. (1988). The gender of the gift: Problems with women and problems with society in Melanesia. University of California Press.
Strathern, M. (1992). Reproducing the future: Essays on anthropology, kinship and the new reproductive technologies. Manchester: Manchester University Press.
Tacitus. (2006). Germania: Halklarının kökeni ve yerleşim yeri (M. Hatapkulu, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi. (Orijinal eser M.S. 1. Yüzyılın sonunda yazılmıştır)
Tawney, R. H. (2015). Religion and the Rise of Capitalism: A historical study (Rev. ed.). Verso Books. (Orijinal yayın 1926)
Turner, B. S. (2020). Beden ve toplum: Sosyal teoride arayışlar (İ. Kaya & M. B. Bulut, Çev.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Turner, V. (2018). Ritüeller: Yapı ve anti-yapı (Çev. N. Küçük). İstanbul: İthaki Yayınları.
Winch, P. (1964). Understanding a Primitive Society. American Philosophical Quarterly, 1(4), 307–324. http://www.jstor.org/stable/20009143
Winch, P. (1994). Bir sosyal bilim fikri ve felsefe ile ilişkisi (Çev. Ö. Demir). Ankara: Vadi Yayınları.
Wolf, E. R. (2019). Avrupa ve tarihsiz halklar (Çev. H. Çalışkan). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
