Programın Temelleri: Felsefi Temel
Özet
Eğitim programlarının temellerinden biri olarak felsefi temel, programlara ilişkin olarak sistematik bir düşünme ve sorgulama eylemini ifade eder çünkü felsefe en genel anlamda sistematik bir düşünme ve sorgulama eylemidir. Disipliner anlamda felsefenin farklı çalışma alanları vardır. Bunlar arasında eğitim ile olan ilişkisi açısından bilgi felsefesi, varlık felsefesi ve değerler felsefesi ön plana çıkar. Bilgi felsefesi, doğru bilginin olanaklılığını ve özelliklerini konu edinir; varlık felsefesi, varlığın ne olduğunu ve gerçekten var olup olmama durumunu inceler ve değerler felsefesi ise iyi-kötü, güzel-çirkin ve benzeri ikilikleri etik ve estetik bağlamında sorgular.
Felsefe ve eğitim arasında yakın bir ilişki söz konusudur. Bu bağlamda felsefe, program geliştirme sürecine öncülük eden ve onu kılavuzlayan bir yapıya sahiptir. Eğitim felsefesi, programın tasarımının, hedeflerinin, içeriğinin, eğitim ve sınama durumlarının oluşturulmasına öncülük eder. Çeşitli eğitim felsefeleri, program geliştirmeye olan ilişkileri açısından alanyazında yer almıştır. Daimicilik, bireye göre değişmeyen, evrensel ve genel geçer doğrulardan oluşan bir program ön görür. Özcülük, program aracılığıyla kültürel yapının yeni gelen kuşaklara öğretimini vurgular. İlerlemecilik, programların oluşturulmasında öğrencinin ilgi ve gereksinimlerinin temele alınmasını savunur. Yeniden kurmacılık ise eğitim aracılığıyla toplumun günümüzde karşılaştığı veya gelecekte karşılaşma olasılığının bulunduğu sorunları sınıf ortamında analiz edip çözümler bularak eğitim aracılığıyla yeni bir toplumsal düzen kurulması gerektiğini tartışır. Eğitimi düzenlemekten sorumlu yetkelerin aldıkları kararlar, program geliştirme sürecini etkileyerek bir ürün olarak ortaya çıkan programları hem yapı hem de içerik olarak şekillendirir.
As one of the foundations of curricula, philosophical foundation refers to a systematic act of thinking and questioning in relation to curricula since philosophy is, in the most general sense, a systematic act of thinking and questioning. Philosophy has different fields of study. Among these fields, epistemology, ontology and axiology stand out in terms of their relationship with education. Epistemology deals with the possibility and properties of true knowledge; ontology examines what existence is and whether things really exist or not; and axiology questions good-bad, beautiful-ugly and similar dichotomies in the context of ethics and aesthetics.
There is a close relationship between philosophy and education. In this context, philosophy guides curriculum development process. The philosophy of education leads the design of curriculum, its objectives, content, learning experiences and measurement-evaluation. Various philosophies of education have been included in the literature in terms of their relation to curriculum development. Perennialism envisages a curriculum that does not change according to the individual and consists of universal and generally valid truths. Essentialism emphasizes the teaching of cultural structure to new generations through the curriculum. Progressivism argues that the interests and needs of the student should be the basis for the creation of curricula. Reconstructionism, on the other hand, argues that a new social order should be established through education by analyzing and finding solutions to the problems that society faces today or is likely to face in the future. Finally, the decisions taken by the political authorities affect the curriculum development process and shape the curricula that emerge as a product in terms of both structure and content.
Referanslar
Arslan, A. (2018). Eğitimin felsefi temelleri. A. R. Akdeniz ve M. Küçük (Eds.), Eğitime giriş içinde (ss. 43-63). Nobel Yayıncılık.
Balcı, E. (2021). Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarı döneminde Türkiye’de eğitim politikaları. İnsan &Insan, 27, 117-137, DOI: https://doi.org/10.29224/insanveinsan.819185
Bayar Bravo, I. (2007). Antikçağ’da varlık ve bilgi problemleri üstüne. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 4, 43-58.
Bilgi, S. (2019). Eğitimde özcülük: Değer, bilgi ve beceri sorunsalı. E. Tezci (Ed.), Eğitim felsefesi: Temeller, ekoller ve kavramlar içinde (ss. 63-86). Nobel Yayıncılık.
Büyükdüvenci, S. (1983). Eğitim felsefesi: Tanımlar-İşlevler-Sorunlar. Eğitim ve Bilim, 7(41), 38-43.
Cevizci, A. (1999). “Epistemoloji”. paradigma felsefe sözlüğü. Paradigma.
Cevizci, A. (2012). Felsefe. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Duman, B. ve Kocatürk Kapucu, N. (2020). Program geliştirme ve felsefe. H. G. Berkant (Ed.), Eğitimde Program Geliştirme: Kuramdan Uygulama Örneklerine içinde (ss 97-121). Anı Yayıncılık.
Erden, M. (2011). Eğitim bilimlerine giriş. (5. Baskı). Arkadaş Yayınevi.
Ergün, M. (2009). Eğitim felsefesi. (2. Baskı). Pegem Akademi.
Ergün, M. (2020). Eğitimin felsefi temelleri. Ö. Demirel, Z. Kaya ve K. Kıroğlu (Eds.), Eğitime giriş içinde (ss. 49-67). Pegem Akademi.
Erkılıç, T. A. (2019). Felsefi akımlar ve eğitim. A. Boyacı (Ed.), Eğitim felsefesi içinde (ss. 19-45). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Ersözlü, Z. N. (2010). Eğitimin felsefi temelleri. M. Arslan (Ed.), Eğitim bilimine giriş içinde (ss. 51-72). Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Ertürk, S. (1988). Türkiye’de eğitim felsefesi sorunu. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3, 11-16.
Gökalp, M. (2020). Eğitimde program geliştirme ve değerlendirme. Nobel Yayıncılık.
Gözütok, F. D. (2010). Milli Eğitim, çocuklara ulusal değerleri kazandırmaktan neden vazgeçiyor? İlköğretim Online, 9(2), 601-629.
Greco, J. (2017). Introduction: What is epistemology. J. Greco ve E. Sosa (Eds.), The Blackwell guide to epistemology içinde (ss. 1-31). Blackwell Publishing. https://doi.org/10.1002/9781405164863.ch0
Gutek, G. L. (2006). Eğitime felsefi ve ideolojik yaklaşımlar. (Çev. N. Kale). Ütopya Yayınevi.
Güzel, C. (2008). Antikçağ ile ortaçağda varlık felsefesi. Kaygı: Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 11, 223-235.
Hesapçıoğlu, M. (2009). Türkı̇ye’de Cumhurı̇yet dönemı̇nde eğı̇tı̇m polı̇tı̇kası ve felsefesı̇. M. Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 29, 121-138.
Hotaman, D. (2017). Eğitim programlarının geliştirilmesinde felsefenin rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 430-437, DOI: http://dx.doi.org/10.17860/mersinefd.302409
İbiş, F. (2012). Varlıkta aslı̇yyet sorunu: Vücûd-u zı̇hnı̂nı̇n ontı̇k konumu. Bilimname, XXII, 223-240.
Karabınar, S. (2021). Muhasebe ve denetimde mesleki̇ yargının epistemolojik boyutu: Özne-nesne ilişkisi. TİDE AcademIA Research, 3(1), 41-54.
Mengüşoğlu, T. (1988). İnsan felsefesi. Remzi Kitabevi.
Oliva, P. F. ve Gordon, W. R. (2018). Program geliştirme. (Çev. Ed. K. Gündoğdu). Pegem Akademi.
Özcan, M. (2009). Aristoteles’in varlık görüşü. Kaygı: Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 13, 113-131.
Özenç Uçak, N. (2010). Bilgi: Çok yüzlü bir kavram. Türk Kütüphaneciliği, 24(4), 705-722.
Öztürk, F. (2011). Eğitimin felsefi temelleri. Y. Özden ve S. Turan (Eds.), Eğitim bilimine giriş içinde (ss. 125-147). Pegem Akademi.
Sönmez, V. (2011). Eğitim felsefesi. (10. Baskı). Anı Yayıncılık.
Şenol, H. F. (2019). Felsefe nedir veya felsefeye giriş: Felsefenin çalışma alanları ve temel problemleri. E. Tezci (Ed.), Eğitim felsefesi: Temeller, ilkeler ve kavramlar içinde (ss. 1-17). Nobel Yayıncılık.
Şişman, M. (2011). Eğitim bilimine giriş. (9. Baskı). Pegem Akademi.
Topdemir, H. G. (2009). Felsefe nedir? Bilgi nedir? Türk Kütüphaneciliği, 23(1), 119-133.
Tuncel, G. (2004). Öğretmenlerin kendi̇ eğitim felsefelerini̇ inşa etmeleri̇ üzerine. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 223-242.
Türer, A. (2009). Eğitim bilimine giriş̧. Detay Yayıncılık.
Türk Tarih Kurumu. (1930). Türk Tarihinin Ana Hatları. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Varış, F. (1978). Eğitimde program geliştirme: “Teori ve teknikler.” (3. Baskı). Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.
Wiles, J. ve Bondi, J. (2002). Curriculum development. Upper Saddle River.
Yıldırım, M. (2021). Eğitim felsefesine giriş: Felsefe Nedir? Felsefenin alanları, felsefe eğitim ilişkisi, eğitim felsefesi nedir? Eğitim felsefesinde araştırma yöntemleri. M. Y. Eryaman (Ed.), Eğitim felsefesi içinde (ss. 1-35). Vizetek Yayıncılık.
Referanslar
Arslan, A. (2018). Eğitimin felsefi temelleri. A. R. Akdeniz ve M. Küçük (Eds.), Eğitime giriş içinde (ss. 43-63). Nobel Yayıncılık.
Balcı, E. (2021). Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarı döneminde Türkiye’de eğitim politikaları. İnsan &Insan, 27, 117-137, DOI: https://doi.org/10.29224/insanveinsan.819185
Bayar Bravo, I. (2007). Antikçağ’da varlık ve bilgi problemleri üstüne. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 4, 43-58.
Bilgi, S. (2019). Eğitimde özcülük: Değer, bilgi ve beceri sorunsalı. E. Tezci (Ed.), Eğitim felsefesi: Temeller, ekoller ve kavramlar içinde (ss. 63-86). Nobel Yayıncılık.
Büyükdüvenci, S. (1983). Eğitim felsefesi: Tanımlar-İşlevler-Sorunlar. Eğitim ve Bilim, 7(41), 38-43.
Cevizci, A. (1999). “Epistemoloji”. paradigma felsefe sözlüğü. Paradigma.
Cevizci, A. (2012). Felsefe. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Duman, B. ve Kocatürk Kapucu, N. (2020). Program geliştirme ve felsefe. H. G. Berkant (Ed.), Eğitimde Program Geliştirme: Kuramdan Uygulama Örneklerine içinde (ss 97-121). Anı Yayıncılık.
Erden, M. (2011). Eğitim bilimlerine giriş. (5. Baskı). Arkadaş Yayınevi.
Ergün, M. (2009). Eğitim felsefesi. (2. Baskı). Pegem Akademi.
Ergün, M. (2020). Eğitimin felsefi temelleri. Ö. Demirel, Z. Kaya ve K. Kıroğlu (Eds.), Eğitime giriş içinde (ss. 49-67). Pegem Akademi.
Erkılıç, T. A. (2019). Felsefi akımlar ve eğitim. A. Boyacı (Ed.), Eğitim felsefesi içinde (ss. 19-45). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Ersözlü, Z. N. (2010). Eğitimin felsefi temelleri. M. Arslan (Ed.), Eğitim bilimine giriş içinde (ss. 51-72). Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Ertürk, S. (1988). Türkiye’de eğitim felsefesi sorunu. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3, 11-16.
Gökalp, M. (2020). Eğitimde program geliştirme ve değerlendirme. Nobel Yayıncılık.
Gözütok, F. D. (2010). Milli Eğitim, çocuklara ulusal değerleri kazandırmaktan neden vazgeçiyor? İlköğretim Online, 9(2), 601-629.
Greco, J. (2017). Introduction: What is epistemology. J. Greco ve E. Sosa (Eds.), The Blackwell guide to epistemology içinde (ss. 1-31). Blackwell Publishing. https://doi.org/10.1002/9781405164863.ch0
Gutek, G. L. (2006). Eğitime felsefi ve ideolojik yaklaşımlar. (Çev. N. Kale). Ütopya Yayınevi.
Güzel, C. (2008). Antikçağ ile ortaçağda varlık felsefesi. Kaygı: Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 11, 223-235.
Hesapçıoğlu, M. (2009). Türkı̇ye’de Cumhurı̇yet dönemı̇nde eğı̇tı̇m polı̇tı̇kası ve felsefesı̇. M. Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 29, 121-138.
Hotaman, D. (2017). Eğitim programlarının geliştirilmesinde felsefenin rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 430-437, DOI: http://dx.doi.org/10.17860/mersinefd.302409
İbiş, F. (2012). Varlıkta aslı̇yyet sorunu: Vücûd-u zı̇hnı̂nı̇n ontı̇k konumu. Bilimname, XXII, 223-240.
Karabınar, S. (2021). Muhasebe ve denetimde mesleki̇ yargının epistemolojik boyutu: Özne-nesne ilişkisi. TİDE AcademIA Research, 3(1), 41-54.
Mengüşoğlu, T. (1988). İnsan felsefesi. Remzi Kitabevi.
Oliva, P. F. ve Gordon, W. R. (2018). Program geliştirme. (Çev. Ed. K. Gündoğdu). Pegem Akademi.
Özcan, M. (2009). Aristoteles’in varlık görüşü. Kaygı: Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 13, 113-131.
Özenç Uçak, N. (2010). Bilgi: Çok yüzlü bir kavram. Türk Kütüphaneciliği, 24(4), 705-722.
Öztürk, F. (2011). Eğitimin felsefi temelleri. Y. Özden ve S. Turan (Eds.), Eğitim bilimine giriş içinde (ss. 125-147). Pegem Akademi.
Sönmez, V. (2011). Eğitim felsefesi. (10. Baskı). Anı Yayıncılık.
Şenol, H. F. (2019). Felsefe nedir veya felsefeye giriş: Felsefenin çalışma alanları ve temel problemleri. E. Tezci (Ed.), Eğitim felsefesi: Temeller, ilkeler ve kavramlar içinde (ss. 1-17). Nobel Yayıncılık.
Şişman, M. (2011). Eğitim bilimine giriş. (9. Baskı). Pegem Akademi.
Topdemir, H. G. (2009). Felsefe nedir? Bilgi nedir? Türk Kütüphaneciliği, 23(1), 119-133.
Tuncel, G. (2004). Öğretmenlerin kendi̇ eğitim felsefelerini̇ inşa etmeleri̇ üzerine. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 223-242.
Türer, A. (2009). Eğitim bilimine giriş̧. Detay Yayıncılık.
Türk Tarih Kurumu. (1930). Türk Tarihinin Ana Hatları. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Varış, F. (1978). Eğitimde program geliştirme: “Teori ve teknikler.” (3. Baskı). Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.
Wiles, J. ve Bondi, J. (2002). Curriculum development. Upper Saddle River.
Yıldırım, M. (2021). Eğitim felsefesine giriş: Felsefe Nedir? Felsefenin alanları, felsefe eğitim ilişkisi, eğitim felsefesi nedir? Eğitim felsefesinde araştırma yöntemleri. M. Y. Eryaman (Ed.), Eğitim felsefesi içinde (ss. 1-35). Vizetek Yayıncılık.
