Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programına İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi

Sevcan Candan Helvacı

doi:10.37609/akya.3762

Yazarlar

Sevcan Candan Helvacı

https://orcid.org/0000-0002-9907-5867

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3762.c7308

Özet

Bu bölümde, fen bilgisi öğretmen adaylarının 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’na (FBDÖP) yönelik farkındalıklarının belirlemesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yöntemiyle yürütülen araştırmada, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinde öğrenim gören altı ikinci sınıf fen bilgisi öğretmen adayının tasarladığı iki boyutlu posterler incelenmiştir. Bulgular öğretmen adaylarının programın temel felsefesini yansıtan “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli”, disiplinlerarası entegrasyon, STEM, dijital okuryazarlık, sürdürülebilirlik ve beceri temelli öğrenme gibi çağdaş temalara farkındalık gösterdiğini ortaya koymuştur. Buna karşın ölçme-değerlendirme, öğretmen kılavuzluğu, etik değerler ve diğer yapısal bileşenlere ilişkin farkındalıklarının sınırlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, bilgi görselleştirme tercihlerinin genellikle kavram ağı ve harita ile sınırlı kaldığı; dijital materyal tasarım araçlarının kullanılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, öğretmen adaylarının programın felsefi boyutuna duyarlı olmakla birlikte, uygulamaya dönük yönleri ve dijital tasarım becerileri açısından desteklenmeleri gerektiği vurgulanmıştır.

This chapter aims to determine the awareness of pre-service science teachers regarding the 2024 Science Curriculum (FBDÖP). The study, conducted using the document analysis method, examined two-dimensional posters designed by six second-year pre-service science teachers enrolled at a public university during the 2024–2025 academic year. The findings revealed that the participants demonstrated awareness of contemporary themes such as the “Century of Türkiye Education Model,” interdisciplinary integration, STEM, digital literacy, sustainability, and skill-based learning, which reflect the core philosophy of the curriculum. However, their awareness of structural components such as assessment and evaluation, teacher guidance, and ethical values was found to be limited. Moreover, their choices for knowledge visualization were generally confined to concept maps and networks, and they did not utilize digital material design tools. In conclusion, while the pre-service teachers showed sensitivity to the philosophical dimension of the curriculum, they need further support in its practical aspects and in developing digital design skills.

Referanslar

Ak, B. S., & Köse, M. (2024). 2024 Fen bilimleri dersi öğretim programı hakkında öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 7(2), 132-169.

Alsubaie, M. A. (2016). Curriculum development: Teacher involvement in curriculum development. Journal of Education and Practice, 7(9), 106-107.

Arslankara, V. B., & Arslankara, E. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli’nin felsefi temelleri: Ontolojik, epistemolojik ve aksiyolojik bakış açılarından bir değerlendirme. İstanbul Eğitim Dergisi, 1(1), 121-145.

Ayvazoğlu, Ş., & Akar, M. S. (2025). 2024 Fen bilimleri dersi öğretim programının okul dışı öğrenme ortamları açısından değerlendirilmesi. International Journal of Progressive Studies in Education (ijopse), 3(1), 52-74.

Bailey, K. D. (1994). Methods of social research. The Free Press.

Bilir, U. (2025). Türkiye’de 2018 ve 2024 yılları fen bilimleri dersi öğretim programlarının temel ögeler açısından karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi, 54(246), 793-836.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.

Braun, V., & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise And Health, 11(4), 589-597.

Darling-Hammond, L., Flook, L., Cook-Harvey, C., Barron, B., & Osher, D. (2020). Implications for educational practice of the science of learning and development. Applied Developmental Science, 24(2), 97-140.

Dawson, V., & Carson, K. (2017). Using climate change scenarios to assess high school students’ argumentation skills. Research in Science & Technological Education, 35(1), 1-16.

Getenet, S., Haeusler, C., Redmond, P., Cantle, R., & Crouch, V. (2024). First-year preservice teachers’ understanding of digital technologies and their digital literacy, efficacy, attitude, and online learning engagement: Implication for course design. Technology, Knowledge and Learning, 29(3), 1359-1383.

Gökbulut, B., Keserci, G., & Akyüz, A. (2021). Eğitim fakültesinde görev yapan akademisyen ve öğretmenlerin dijital materyal tasarım yeterlikleri. Journal of Social Sciences and Education, 4(1), 11-24.

Guba, E. G. (1981). Criteria for assessing the trustworthiness of naturalistic inquiries. Educational Communication and Technology Journal, 29(2), 75-91.

Guba, E. G,. & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Educational Communication and Technology Journal, 30(4), 233-252.

Irmak, Z., & Çetin, D. (2024). 2018 ve 2024 Ortaokul fen bilimleri öğretim programlarının bilimsel muhakeme becerileri açısından karşılaştırılması. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 8(3), 447-474.

Karakaş, A., & Sevim, S. (2019). Fen öğretiminin dünü, bugünü, geleceği. In H. Bağ & S. Sağ (Eds.), Fen öğretiminde yeni yaklaşımlar I (pp. 1–30). Pegem Akademi.

Karataş, İ. H. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli hakkında. Journal of Critical Reviews in Educational Sciences, 5(1), 6-11.

Karakaya, F., Çakmak, Z., Caner, Ş. N., & Yılmaz, M. (2024). Fen bilimleri öğretmenlerinin öğretim programı farkındalıklarının incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(1), 104-120.

Kılıç A., (2022). Öğretmen adaylarının kendi alanlarıyla ilgili öğretim materyallerini arama/bulma-indirme, geliştirme, tasarlama ve sınıf ortamında kullanmaya ilişkin görüşleri. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi/Journal of Higher Education and Science, 12(1), 76-87. https://doi.org/10.5961/higheredusci.959728

Kıryak, Z., Ülger, T. K., Ülger, B. B., Bozkurt, I., & Çepni, S. (2024). 2018 ve 2024 İlk ve ortaokul fen bilimleri ve matematik dersleri öğretim programları öğrenme çıktılarının karşılaştırılması ve beceriler açısından incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(44), 3054-3089.

Kumar, V., & Rewari, M. (2022). A responsible approach to higher education curriculum design. International Journal of Educational Reform, 31(4), 422-441.

Kutsyuruba, B. (2023). Document analysis. In Okoko, J.M., Tunison, S., Walker, K.D. (Eds.) Varieties of qualitative research methods (pp. 139-146). Springer, Cham.

Merjovaara, O., Eklund, K., Nousiainen, T., Karjalainen, S., Koivula, M., Mykkänen, A., & Hämäläinen, R. (2024). Early childhood pre-service teachers’ attitudes towards digital technologies and their relation to digital competence. Education and Information Technologies, 29(12), 14647-14662.

Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.

Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). An expanded sourcebook: Qualitative data analysis (2nd Ed.). Sage.

Miles, M. B., Huberman, A. M. & Saldana, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd Ed.). Sage.

Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2015). Fen eğitiminde teknoloji kullanımı değerlendirme raporu. (11/06/2025 tarihinde https://yegitek.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_11/06104547_Fen-Egitiminde-Teknoloji-Kullanimi-Degerlendirme-Raporu-2015_HYlya_Bal.pdf adresinden ulaşılmıştır).

Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul). Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. (11/06/2025 tarihinde https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/fen-bilimleri-dersi adresinden ulaşılmıştır).

Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı. (11/06/2025 tarihinde https://tymm.meb.gov.tr/upload/brosur/ortak_metin.pdf adresinden ulaşılmıştır).

Nageen, S., Hussan, K. H. ul, & Akmal, F. (2023). Role of teacher for the successful ımplementation activity based curriculum. VFAST Transactions on Education and Social Sciences, 11(1), 94–100. https://doi.org/10.21015/vtess.v11i1.1416

Özkan, C., & Yaman, S. (2025). 2024 Fen bilimleri dersi öğretim programı öğrenme çıktılarının yenilenmiş bloom taksonomisine göre incelenmesi. Turkish Journal of Primary Education, 10(1), 1-16.

Pajares, M. F. (1992). Teachers’ beliefs and educational research: Cleaning up a messy construct. Review of Educational Research, 62(3), 307-332.

Sak, R., Şahin-Sak, İ. T., Öneren-Şendil, Ç. & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250.

Susam, B., & Demir, M. K. (2020). Öğretim programlarının değişimi üzerine sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin değerlendirilmesi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 6(2), 245-267.

Şahin, M. (2009). Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze Türkiye’de hayat bilgisi dersi programlarının gelişimi. The Journal of International Social Research, 2(8).402-410.

Torun, B., & Karamustafaoğlu, O. (2025). 2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli ile 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının temel öğeler bakımından karşılaştırılması. Trakya Eğitim Dergisi, 15(Özel Sayı), 346-388.

Tüysüz, C., & Demirel, O. E. (2020). Probleme ve argümantasyona dayalı öğrenme yöntemlerinin “karışımlar” konusundaki etkilerinin incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 43-61.

Yanpar-Yelken, T. (2020). Öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı (15. baskı). Ankara: Anı.

Yeşilyurt, E. (2013). Program geliştirme dersinin öğretmen adaylarının program geliştirmeye ilişkin bilişsel farkındalık düzeyine etkisi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 6(3), 316-342.

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.

Yüzbaşıoğlu, M. K. (2025). Sürdürülebilir Yaşam İçin Eğitim: 2024 Yılı fen bilimleri dersi öğretim programının sürdürülebilir kalkınma açısından değerlendirmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (63), 928-946.