Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Çevre Etiği Farkındalıklarının Belirlenmesi
Özet
Bu çalışma, fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, nicel tarama modeliyle gerçekleştirilmiş olup, Ankara’da bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 224 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak 23 maddelik, dört boyutlu Çevre Etiği Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Analizlerde parametrik istatistiksel yöntemler uygulanmıştır. Bulgular, çevre etiği farkındalık düzeyinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiğini, bu farkın kadınlar lehine olduğunu ortaya koymuştur. Sınıf düzeyi, aile gelir düzeyi, yaşanılan yer, sosyal projelere katılım, çevreyle ilgili dernek veya vakıf üyeliği ile çevre eğitimi alma gibi değişkenlerde ise anlamlı farklılık bulunmamıştır. Sonuçlar, kadın öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalıklarının daha yüksek olduğunu, diğer demografik faktörlerin ise bu farkındalık üzerinde etkili olmadığını göstermektedir. Araştırma, öğretmen adaylarının çevreyle ilgili etkinliklere, projelere ve sivil toplum faaliyetlerine katılımının teşvik edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca farklı bölgeler, branşlar ve değişkenlerle yapılacak yeni çalışmaların, çevre etiği farkındalığını artırma stratejilerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Referanslar
Alpak Tunç, G. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının tanıtımlarına yönelik etik yaklaşımları ile sürdürülebilir operasyonlarına yönelik tutumlarının incelenmesi. Yükek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
Altın, M. (2022). Okul öncesi öğretmenliği öğrencilerinin çevre eğitimine ilişkin öz-yeterlik ve çevre etiği farkındalık algılarının ekolojik vatandaşlık düzeylerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisanüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale.
Büyüköztürk, Ş. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
Deniz, S. (2019). Öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalığı ile fen ve teknoloji okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Siirt Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Siirt.
Doğan, F. (2019). Ortaokul ve lise öğrencilerinin çevre farkındalık ve davranış düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
Duru, B. (2021). Okul öncesi öğretmenlerin çevresel etik anlayışları ile sorunlu çevresel davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Frankena, W. (2007). Etik (1 b.). (A. Aydın, Çev.). İstanbul: İmge.
Güler, T. (2010). Okul öncesi dönemde fen eğitimi. Ankara: Pegem Akademi.
Güngör, E. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının çevre etik tutumları ile sorumlu çevresel davranışları arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kastamonu.
Güriçin, C. (2019). Öğretmen adaylarının çevre etiğine yönelik farkındalık durumlarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Düzce Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Düzce.
Işık, R. (2021). Üniversite öğrencilerinin sahip olduğu çevre bilinci ile çevresel etik davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale.
Karademir, Y. (2017). Öğretmen adaylarının doğaya bağlılık düzeyleri ve etik tutumları. Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Kocaman Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Muğla.
Karaevli, H. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin çevre etiği farkındalıkları ve çevre sorunlarına yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Karakuş, G. (2018). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik etik yaklaşımlarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Karasar, N. (1984). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Hacettepe-Taş.
Kavruk, S. (2002). Türkiye’de çevre duyarlılığının artırılmasında çevre eğitiminin rolü ve önemi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Kayaer, M. (2013). Çevre ve etik yaklaşımlar. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 63-76.
Özbuğutu , E., Karahan, S. ve Tan, Ç. (2014). Çevre eğitimi ve alternatif yöntemler – literatür taraması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(25), 393-408.
Özdemir, O. (2016). Ekolojik okuryazarlık ve çevre eğitimi. Ankara: Pegem Akademi .
Özer, N. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre etiğine yönelik farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Aksaray Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aksaray.
Özer, N. ve Keleş, Ö. (2016). Çevre etiği farkındalık ölçeği geliştirme çalışması. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 4(1), 47-64.
Sönmez, D. (2018). Farklı fakültelerde öğrenim gören yükseköğretim öğrencilerinin çevre etiği farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü,Kahramanmaraş.
Sönmez, D. (2019). Fen bilimleri ve sınıf öğretmeni adaylarının çevre etiği farkındalıklarının farklı değişkenlerce incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(4), 239-248.
Tekiroğlu, A. (2021). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevre etiği farkındalıkları ve sürdürülebilir çevreye yönelik tutumları arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Temiz, A. ve Karakuyu, A. (2019). Üniversite öğrencilerinin çevre etiği farkındalıklarının çevresel davranışlarına katkısı. International Social Sciences Studies Journal, 5(51), 6849-6853.
Uzun, B. (2017). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre bilinci ve çevresel duyarlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Niğde ili örneği). Yüksek Lisans Tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Niğde.
Yıldız, K., Sipahioğlu, Ş. ve Yılmaz, M. (2000). Çevre bilimi. Ankara: Gündüz Eğitim.
Referanslar
Alpak Tunç, G. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının tanıtımlarına yönelik etik yaklaşımları ile sürdürülebilir operasyonlarına yönelik tutumlarının incelenmesi. Yükek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
Altın, M. (2022). Okul öncesi öğretmenliği öğrencilerinin çevre eğitimine ilişkin öz-yeterlik ve çevre etiği farkındalık algılarının ekolojik vatandaşlık düzeylerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisanüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale.
Büyüköztürk, Ş. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
Deniz, S. (2019). Öğretmen adaylarının çevre etiği farkındalığı ile fen ve teknoloji okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Siirt Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Siirt.
Doğan, F. (2019). Ortaokul ve lise öğrencilerinin çevre farkındalık ve davranış düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
Duru, B. (2021). Okul öncesi öğretmenlerin çevresel etik anlayışları ile sorunlu çevresel davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Frankena, W. (2007). Etik (1 b.). (A. Aydın, Çev.). İstanbul: İmge.
Güler, T. (2010). Okul öncesi dönemde fen eğitimi. Ankara: Pegem Akademi.
Güngör, E. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının çevre etik tutumları ile sorumlu çevresel davranışları arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kastamonu.
Güriçin, C. (2019). Öğretmen adaylarının çevre etiğine yönelik farkındalık durumlarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Düzce Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Düzce.
Işık, R. (2021). Üniversite öğrencilerinin sahip olduğu çevre bilinci ile çevresel etik davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale.
Karademir, Y. (2017). Öğretmen adaylarının doğaya bağlılık düzeyleri ve etik tutumları. Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Kocaman Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Muğla.
Karaevli, H. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin çevre etiği farkındalıkları ve çevre sorunlarına yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Karakuş, G. (2018). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik etik yaklaşımlarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Karasar, N. (1984). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Hacettepe-Taş.
Kavruk, S. (2002). Türkiye’de çevre duyarlılığının artırılmasında çevre eğitiminin rolü ve önemi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Kayaer, M. (2013). Çevre ve etik yaklaşımlar. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 63-76.
Özbuğutu , E., Karahan, S. ve Tan, Ç. (2014). Çevre eğitimi ve alternatif yöntemler – literatür taraması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(25), 393-408.
Özdemir, O. (2016). Ekolojik okuryazarlık ve çevre eğitimi. Ankara: Pegem Akademi .
Özer, N. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre etiğine yönelik farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Aksaray Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aksaray.
Özer, N. ve Keleş, Ö. (2016). Çevre etiği farkındalık ölçeği geliştirme çalışması. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 4(1), 47-64.
Sönmez, D. (2018). Farklı fakültelerde öğrenim gören yükseköğretim öğrencilerinin çevre etiği farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü,Kahramanmaraş.
Sönmez, D. (2019). Fen bilimleri ve sınıf öğretmeni adaylarının çevre etiği farkındalıklarının farklı değişkenlerce incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(4), 239-248.
Tekiroğlu, A. (2021). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevre etiği farkındalıkları ve sürdürülebilir çevreye yönelik tutumları arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Temiz, A. ve Karakuyu, A. (2019). Üniversite öğrencilerinin çevre etiği farkındalıklarının çevresel davranışlarına katkısı. International Social Sciences Studies Journal, 5(51), 6849-6853.
Uzun, B. (2017). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre bilinci ve çevresel duyarlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Niğde ili örneği). Yüksek Lisans Tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Niğde.
Yıldız, K., Sipahioğlu, Ş. ve Yılmaz, M. (2000). Çevre bilimi. Ankara: Gündüz Eğitim.
