Biyoloji Öğretmen Adaylarının Sürdürülebilir Çevresel, Toplumsal ve Ekonomik Kalkınmaya Yönelik Farkındalıkları
Özet
Bu çalışmada, biyoloji öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalık düzeylerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinin tarama modeli (survey) kullanılarak farkındalık düzeylerinin anlaşılması, ve alt boyut farkındalığının puanları, öğretmen adaylarının sınıf düzeyleri, yazılı ve görsel iletişim araçları türleri, okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik ders/eğitim alma durumları, sivil toplum kuruluşlarına üye olup olmamaları, ekolojik ayak izlerini hesaplayıp hesaplayamamaları, çevre içerikli ders alıp almama durumları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı ifade edilmiştir. Ancak, biyoloji öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınmaya ilişkin genel farkındalıkları, alt boyutlara ilişkin farkındalık puanları ve günlük yaşamdaki ihtiyaçlarını karşılarken tasarrufa olan ilgileri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Ayrıca, biyoloji öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma genel farkındalık puanları ile ekonomik ve çevresel alt boyutlar arasında akademik başarı düzeyi açısından anlamlı bir farklılık bulunmamışken, biyoloji öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma toplumsal alt boyut farkındalık puanları arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir.
This study aimed to determine the awareness levels of biology teacher candidates regarding sustainable development. In the research, understanding the awareness levels by using the survey model of quantitative research methods, and the scores of sub-dimension awareness, grade levels of teacher candidates, types of written and visual communication tools, their status of taking courses/training in out-of-school learning environments, whether they are members of non-governmental organizations or not, It was stated that there was no statistically significant difference in terms of whether they were able to calculate their ecological footprint or not or whether they took environmental courses. However, statistically significant differences were found in terms of biology teacher candidates; general awareness of sustainable development, their awareness scores regarding sub-dimensions, and their interest in saving while meeting their needs in daily life. In addition, while there was no significant difference in the academic achievement level between the sustainable development general awareness scores of the biology teacher candidates and the economic and environmental sub-dimensions, it was determined that there was a significant difference between the sustainable development social sub-dimension awareness scores of the biology teacher candidates.
Referanslar
Ak, S. (2008). İlköğretim öğretmen adaylarının çevreye yönelik bilinçlerinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
Akgül, U. (2010). Sürdürülebilir kalkınma: Uygulamalı antropolojinin eylem alanı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Antropoloji Dergisi, 24, 133-164.
Akman, O., Karaaslan, H. & Bayram, F.O. (2022). Investigation of sustainable development awareness levels of social studies teacher candidates. International Journal of Research in Education and Science (IJRES), 8(3), 545-558.
Alım, M. (2014). The knowledge and attitudes of primary school teaching students towards environment. Doğu Coğrafya Dergisi, 19(31), 23-36.
Alpak Tunç, G. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevreye yönelik etik yaklaşımları ile sürdürülebilir çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
Arık, S. (2019). Sürdürülebilir çevre eğitimi ile ilgili tezlerin eğilimleri: bir sistematik inceleme. I. Uluslararası Bilim, Eğitim, Sanat ve Teknoloji Sempozyumu (UBEST-2019) (02-04 Mayıs 2019), İzmir.
Aslan, A. K. (2001). Eğitimin toplumsal temelleri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,5, 16-30.
Atmaca, A. C., Kıray, S. A. & Pehlivan, M. (2019). Development of a measurement tool for sustainable development awareness. International Journal of Assessment Tools in Education, 6(1), 80-91.
Atmaca, C. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Aydoğmuş, M. (2019). Öğretmen adaylarının sosyal girişimcilik özelliklerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Ekev Akademi Dergisi, 23(80), 339-352.
Baer, R. A. (2003). Mindfulness training as a clinical intervention: a conceptual and empirical review. Clin Psychol Sci Pract, 10, 125-143.
Bilgili, M. Y. (2017). Ekonomik, ekolojik ve sosyal boyutlarıyla sürdürülebilir kalkınma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(49), 559-569.
Birand, A. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının ekolojik ayak izi farkındalıkları ve çevre dostu davranışları. Yüksek Lisans Tezi, Yakın Doğu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Lefkoşa.
Bozkurt, E., Toktaş, Y. & Altiner, A. (2019). Türkiye’de tasarruf ve finansal okuryazarlık üzerine bir araştırma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(72), 1580-1605.
Bozlağan, R. (2005). Sürdürülebilir gelişme düşüncesinin tarihsel arka planı. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yayını, 50. Kitap, İstanbul, sf.1011-1028.
Brundtland Report. (1987). http://www.un-documents.net/wced-ocf.htm (Erişim tarihi: 06.12.2023).
Caner, Ö. (2019). Öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme ortamlarında sürdürülebilir çevre eğitimine yönelik tutumları. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Carvalho, G. O. (2001). Sustainable development: is it achievable within the existing international political economy context. Sustainable Devolopment. 9(2), 61-73.
Çelik, M. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalıkları ve çevre sorunlarına yönelik davranışları üzerine inceleme çalışması. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Dal, Ş. & Okur Akçay, N. (2021). Fen bilimleri öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının belirlenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(40), 45-55.
Dempsey, N., Bramley, G., Power, S. & Brown, C. (2009). The social dimension of sustainable development: Defining urban social sustainability. Sustainable Development, 19(5), 289-300.
Doğan, Y. & Pektaş, M. (2019). Akademisyenlerin ekolojik ayak izinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Uluslararası Elektronik Çevre Eğitimi Dergisi, 9(2), 174-189.
DPT. (2010). Binyıl kalkınma hedefleri raporu. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı. http://www.surdurulebilirkalkinma.gov.tr/wp-content/ uploads/2016/07/UNDP-TR-TR-2010-MDG-Report_TR.pdf adresinden erişilmiştir.
Ek, H. N., Kılıç, N., Öğdüm, P., Düzgün, G. & Şeker, S. (2009). Adnan Menderes Üniversitesinin farklı akademik alanlarında öğrenim gören ilk ve son sınıf öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelik tutum ve duyarlılıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(1), 125-136.
Ergün, T. & Çobanoğlu, N. (2012). Sürdürülebilir kalkınma ve çevre etiği, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 3(1), 97-123.
Erol, G. H. & Gezer, K. (2006). Sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının çevreye ve çevre sorunlarına yönelik tutumları. International Journal of Environmental and Science Education, 1(1), 65-77.
European External Action Service. (2016). "World Sustainable Development Summit (WSDS 2016) & Green ovation report". Retrieved from https://eeas. europa.eu/sites/eeas/files/wsds_ 2016_and_greenovation_report.pdf, (16.12.2023).
Faiz, M. & Bozdemir Yüzbaşıoğlu, H. (2019). Öğretmen adaylarının sürdürülebı̇lı̇r kalkınma farkındalıkları. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(4), 1255-1271.
Gedik, Y. (2020). Sosyal, ekonomik ve çevresel boyutlarla sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3(3), 196-215.
Global Reporting Initiative. 2012. Sustainability reporting guidelines, G3.http://www.globalreporting.org/resourcelibrary/G3.1-Guidelines-Incl-Technical Protocol.pdf.
Gürbüz, H., Çakmak, M. & Derman, M. (2013). Biyoloji öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevreye yönelik tutumları. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 6(1), 144-149.
Harris, J. M. (2000). Basic Principles of Sustainable Development. Global Development and Environment Institute Workingi. 00-04, Tufts University, USA.
Hart, M. (1999). The guide to sustainable community ındicators (2. Baskı). North Andover: Hart Environmental Data.
Hekimci, F. (2015). Sürdürülebilir yerel kalkınma ve “yavaş şehirler”. Verimlilik Dergisi, (4)77-112.
Kanmaz, D. (2019). İlköğretim 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik tutumları ve ilişkili faktörler. II. Uluslararası Bilimsel Çalışmalar Kongresi Sanat ve Tasarım Kongresi, 21-24 Mart 2019, İstanbul.
Kavaz, D. & Öztoprak, H. (2019). Sürdürülebilir kalkınma farkındalığı ve çevresel duyarlılık üzerine bir durum çalışması: Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi. Folklor/Edebiyat, 25(97), 146-165.
Kaypak, Ş. (2011). Küreselleşme sürecinde sürdürülebilir bir kalkınma için sürdürülebilir bir çevre. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 13(20), 19-33.
Keleş, R. (1998). Kent Bilimleri Sözlüğü, İmge Yayınevi, 2. Baskı, Ankara.
Koçulu, A. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları ile çevre sorunlarına yönelik tutum ve davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Keating, M. (1993). Yeryüzü zirvesinde değişimin gündemi. UNEP Türkiye Komitesi Yayını, Türkiye Çevre Vakfı, Ankara.
Meadows, D., Meadows, D., Randers, J. & Behrens, W. (1972). The limits to growth: A Report for the Club of Rome's Project on the Predicament of Mankind. Eart Island, London.
Meyer, V. (2004). The ecological footprints as an enviromental education tool for knowledge, attitude and behaviour changes towards sustainable living. MS Thesis, University of South Africa, Africa.
Mithen, S. (1994). From domain specific to generalized intelligence: a cognitive interpretation of the Middle/Upper Palaeolithic transition. In The Ancient Mind: Elements of Cognitive Archaeology, (Eds. C Renfrew, EBW Zubrow): 29-39. Cambridge, Cambridge University Press.
Nasıroğlu, A. (2019). Popüler çevre konularının öğrenilmesinde argümantasyon tabanlı bilim öğrenmenin etkisi: ekolojik ayak izi. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Olcay, T. (2015). Sürdürülebilir kalkınma ve ölçümü üzerine bir inceleme. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Örmeci Güney, G. (2023). Üniversite öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalıklarının demografik özelliklerine göre farklılıkları. İnternational journal of social sciences, 7(1), 911-937.
Özkan, K. E. (2017). Sürdürülebilir kalkınmanın çevre sorunlarının önemi: Türkiye ve AB karşılaştırması. Yüksek Lisans Tezi, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilecik.
Özmehmet, E. (2010). Dünyada ve Türkiye’de sürdürülebilir kalkınma yaklaşımları. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 3(12), 1853-1876.
Özmete, E., & Özdemir, P. (2015). Türkiye'de sürdürülebilir kalkınma göstergelerinin analizi: sosyal refah ve sosyal hizmetler. Hacettepe University Journal of Economics & Administrative Sciences/Hacettepe Üniversitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 11-130.
Özsoy, A. (2021). Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
Öztürk, L. (2007). Sürdürülebilir kalkınma. İmaj yayıncılık. Birinci Baskı. Ankara.
Öztürk Demirbaş, Ç. (2015). Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalık düzeyleri. Marmara Coğrafya Dergisi, 31, 300- 316.
Polat, S. & Kırpık, C. (2013). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 205- 227.
Schultz, P. (2002). Inclusion with nature: The psychology of human-nature relations. Springer: Boston, MA, USA, 61-78.
Summers, M., Kruger, C., Childs, A. & Mant, J. (2000). Primary school teachers’ understanding of environmental issues: An interview study. Environmental Education Research, 6(4), 293-312.
Soussan, J. G. (1992), “Sustainable Development”, Environmental Issues in the 1990’s, A. M. Mannion and S. R. Bowlby (ed.), John Wiley & Sons, West Sussex, England, ss. 21-35.
Todaro, M. P. & Smith, S. C. (2009). Economic Development. Addison-Wesley Print, Londra.
Tamkan, S. (2008). Türkiye’nin doğal zenginliklerinin sürdürülebilirliği” ve ortaöğretim biyoloji öğretmenlerinde farkındalık. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Temizel, Ö. (2023). Sürdürülebilir kalkınma bağlamında küresel çevresel yönetişim. İnternational journal of social sciences, 7(1), 232-250.
Tıraş, H. (2012). Sürdürülebilir kalkınma ve çevre: Teorik bir inceleme. Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
Türer, B. (2010). Fen bilgisi ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Samsun.
Türk, M. S. (2022). Okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırşehir.
Uludağ, G., Karademir, A. H. & Cingi, M. A. (2017). Okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevreye ilişkin davranış düzeylerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(41), 120-136.
United Nations. (2012). The Future We Want. Rio de Jeneiro: United Nations.
United Nations. (1972). UN Stockholm Environment Declaration. Stockholm: UN.
United Nations. (2020a). The sustainable development agend. Retrieved from: https://www.un.org/sustainabledevelopment/development-agenda/.
United Nations. (2020b) Department of economic and social affairs, sustainable development, History, https://sdgs.un.org/goals.
United Nations Educational. (2015). Scientific and cultural organization. Global Action Programme on Education for Sustainable Development Information Folder; UNESCO Bangkok Office: Bangkok, Thailand.
WCED. (1987). The world commission on environment and development. Our common future. Oxford University Press, (The Bruntland Report). 26.04.2015 tarihinde http://www.un-documents.net/wced-ocf.htm adresinden erişilmiştir.
Yıldırım, G. (2020). Sürdürülebilirlik konusundaki eğitim araştırmalarının tematik olarak incelenmesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(33), 70-106.
Referanslar
Ak, S. (2008). İlköğretim öğretmen adaylarının çevreye yönelik bilinçlerinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
Akgül, U. (2010). Sürdürülebilir kalkınma: Uygulamalı antropolojinin eylem alanı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Antropoloji Dergisi, 24, 133-164.
Akman, O., Karaaslan, H. & Bayram, F.O. (2022). Investigation of sustainable development awareness levels of social studies teacher candidates. International Journal of Research in Education and Science (IJRES), 8(3), 545-558.
Alım, M. (2014). The knowledge and attitudes of primary school teaching students towards environment. Doğu Coğrafya Dergisi, 19(31), 23-36.
Alpak Tunç, G. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevreye yönelik etik yaklaşımları ile sürdürülebilir çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
Arık, S. (2019). Sürdürülebilir çevre eğitimi ile ilgili tezlerin eğilimleri: bir sistematik inceleme. I. Uluslararası Bilim, Eğitim, Sanat ve Teknoloji Sempozyumu (UBEST-2019) (02-04 Mayıs 2019), İzmir.
Aslan, A. K. (2001). Eğitimin toplumsal temelleri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,5, 16-30.
Atmaca, A. C., Kıray, S. A. & Pehlivan, M. (2019). Development of a measurement tool for sustainable development awareness. International Journal of Assessment Tools in Education, 6(1), 80-91.
Atmaca, C. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Aydoğmuş, M. (2019). Öğretmen adaylarının sosyal girişimcilik özelliklerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Ekev Akademi Dergisi, 23(80), 339-352.
Baer, R. A. (2003). Mindfulness training as a clinical intervention: a conceptual and empirical review. Clin Psychol Sci Pract, 10, 125-143.
Bilgili, M. Y. (2017). Ekonomik, ekolojik ve sosyal boyutlarıyla sürdürülebilir kalkınma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(49), 559-569.
Birand, A. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının ekolojik ayak izi farkındalıkları ve çevre dostu davranışları. Yüksek Lisans Tezi, Yakın Doğu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Lefkoşa.
Bozkurt, E., Toktaş, Y. & Altiner, A. (2019). Türkiye’de tasarruf ve finansal okuryazarlık üzerine bir araştırma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(72), 1580-1605.
Bozlağan, R. (2005). Sürdürülebilir gelişme düşüncesinin tarihsel arka planı. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yayını, 50. Kitap, İstanbul, sf.1011-1028.
Brundtland Report. (1987). http://www.un-documents.net/wced-ocf.htm (Erişim tarihi: 06.12.2023).
Caner, Ö. (2019). Öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme ortamlarında sürdürülebilir çevre eğitimine yönelik tutumları. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Carvalho, G. O. (2001). Sustainable development: is it achievable within the existing international political economy context. Sustainable Devolopment. 9(2), 61-73.
Çelik, M. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalıkları ve çevre sorunlarına yönelik davranışları üzerine inceleme çalışması. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Dal, Ş. & Okur Akçay, N. (2021). Fen bilimleri öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının belirlenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(40), 45-55.
Dempsey, N., Bramley, G., Power, S. & Brown, C. (2009). The social dimension of sustainable development: Defining urban social sustainability. Sustainable Development, 19(5), 289-300.
Doğan, Y. & Pektaş, M. (2019). Akademisyenlerin ekolojik ayak izinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Uluslararası Elektronik Çevre Eğitimi Dergisi, 9(2), 174-189.
DPT. (2010). Binyıl kalkınma hedefleri raporu. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı. http://www.surdurulebilirkalkinma.gov.tr/wp-content/ uploads/2016/07/UNDP-TR-TR-2010-MDG-Report_TR.pdf adresinden erişilmiştir.
Ek, H. N., Kılıç, N., Öğdüm, P., Düzgün, G. & Şeker, S. (2009). Adnan Menderes Üniversitesinin farklı akademik alanlarında öğrenim gören ilk ve son sınıf öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelik tutum ve duyarlılıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(1), 125-136.
Ergün, T. & Çobanoğlu, N. (2012). Sürdürülebilir kalkınma ve çevre etiği, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 3(1), 97-123.
Erol, G. H. & Gezer, K. (2006). Sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının çevreye ve çevre sorunlarına yönelik tutumları. International Journal of Environmental and Science Education, 1(1), 65-77.
European External Action Service. (2016). "World Sustainable Development Summit (WSDS 2016) & Green ovation report". Retrieved from https://eeas. europa.eu/sites/eeas/files/wsds_ 2016_and_greenovation_report.pdf, (16.12.2023).
Faiz, M. & Bozdemir Yüzbaşıoğlu, H. (2019). Öğretmen adaylarının sürdürülebı̇lı̇r kalkınma farkındalıkları. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(4), 1255-1271.
Gedik, Y. (2020). Sosyal, ekonomik ve çevresel boyutlarla sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3(3), 196-215.
Global Reporting Initiative. 2012. Sustainability reporting guidelines, G3.http://www.globalreporting.org/resourcelibrary/G3.1-Guidelines-Incl-Technical Protocol.pdf.
Gürbüz, H., Çakmak, M. & Derman, M. (2013). Biyoloji öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevreye yönelik tutumları. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 6(1), 144-149.
Harris, J. M. (2000). Basic Principles of Sustainable Development. Global Development and Environment Institute Workingi. 00-04, Tufts University, USA.
Hart, M. (1999). The guide to sustainable community ındicators (2. Baskı). North Andover: Hart Environmental Data.
Hekimci, F. (2015). Sürdürülebilir yerel kalkınma ve “yavaş şehirler”. Verimlilik Dergisi, (4)77-112.
Kanmaz, D. (2019). İlköğretim 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik tutumları ve ilişkili faktörler. II. Uluslararası Bilimsel Çalışmalar Kongresi Sanat ve Tasarım Kongresi, 21-24 Mart 2019, İstanbul.
Kavaz, D. & Öztoprak, H. (2019). Sürdürülebilir kalkınma farkındalığı ve çevresel duyarlılık üzerine bir durum çalışması: Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi. Folklor/Edebiyat, 25(97), 146-165.
Kaypak, Ş. (2011). Küreselleşme sürecinde sürdürülebilir bir kalkınma için sürdürülebilir bir çevre. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 13(20), 19-33.
Keleş, R. (1998). Kent Bilimleri Sözlüğü, İmge Yayınevi, 2. Baskı, Ankara.
Koçulu, A. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları ile çevre sorunlarına yönelik tutum ve davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Keating, M. (1993). Yeryüzü zirvesinde değişimin gündemi. UNEP Türkiye Komitesi Yayını, Türkiye Çevre Vakfı, Ankara.
Meadows, D., Meadows, D., Randers, J. & Behrens, W. (1972). The limits to growth: A Report for the Club of Rome's Project on the Predicament of Mankind. Eart Island, London.
Meyer, V. (2004). The ecological footprints as an enviromental education tool for knowledge, attitude and behaviour changes towards sustainable living. MS Thesis, University of South Africa, Africa.
Mithen, S. (1994). From domain specific to generalized intelligence: a cognitive interpretation of the Middle/Upper Palaeolithic transition. In The Ancient Mind: Elements of Cognitive Archaeology, (Eds. C Renfrew, EBW Zubrow): 29-39. Cambridge, Cambridge University Press.
Nasıroğlu, A. (2019). Popüler çevre konularının öğrenilmesinde argümantasyon tabanlı bilim öğrenmenin etkisi: ekolojik ayak izi. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Olcay, T. (2015). Sürdürülebilir kalkınma ve ölçümü üzerine bir inceleme. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Örmeci Güney, G. (2023). Üniversite öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalıklarının demografik özelliklerine göre farklılıkları. İnternational journal of social sciences, 7(1), 911-937.
Özkan, K. E. (2017). Sürdürülebilir kalkınmanın çevre sorunlarının önemi: Türkiye ve AB karşılaştırması. Yüksek Lisans Tezi, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilecik.
Özmehmet, E. (2010). Dünyada ve Türkiye’de sürdürülebilir kalkınma yaklaşımları. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 3(12), 1853-1876.
Özmete, E., & Özdemir, P. (2015). Türkiye'de sürdürülebilir kalkınma göstergelerinin analizi: sosyal refah ve sosyal hizmetler. Hacettepe University Journal of Economics & Administrative Sciences/Hacettepe Üniversitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 11-130.
Özsoy, A. (2021). Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
Öztürk, L. (2007). Sürdürülebilir kalkınma. İmaj yayıncılık. Birinci Baskı. Ankara.
Öztürk Demirbaş, Ç. (2015). Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalık düzeyleri. Marmara Coğrafya Dergisi, 31, 300- 316.
Polat, S. & Kırpık, C. (2013). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 205- 227.
Schultz, P. (2002). Inclusion with nature: The psychology of human-nature relations. Springer: Boston, MA, USA, 61-78.
Summers, M., Kruger, C., Childs, A. & Mant, J. (2000). Primary school teachers’ understanding of environmental issues: An interview study. Environmental Education Research, 6(4), 293-312.
Soussan, J. G. (1992), “Sustainable Development”, Environmental Issues in the 1990’s, A. M. Mannion and S. R. Bowlby (ed.), John Wiley & Sons, West Sussex, England, ss. 21-35.
Todaro, M. P. & Smith, S. C. (2009). Economic Development. Addison-Wesley Print, Londra.
Tamkan, S. (2008). Türkiye’nin doğal zenginliklerinin sürdürülebilirliği” ve ortaöğretim biyoloji öğretmenlerinde farkındalık. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Temizel, Ö. (2023). Sürdürülebilir kalkınma bağlamında küresel çevresel yönetişim. İnternational journal of social sciences, 7(1), 232-250.
Tıraş, H. (2012). Sürdürülebilir kalkınma ve çevre: Teorik bir inceleme. Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
Türer, B. (2010). Fen bilgisi ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Samsun.
Türk, M. S. (2022). Okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırşehir.
Uludağ, G., Karademir, A. H. & Cingi, M. A. (2017). Okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevreye ilişkin davranış düzeylerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(41), 120-136.
United Nations. (2012). The Future We Want. Rio de Jeneiro: United Nations.
United Nations. (1972). UN Stockholm Environment Declaration. Stockholm: UN.
United Nations. (2020a). The sustainable development agend. Retrieved from: https://www.un.org/sustainabledevelopment/development-agenda/.
United Nations. (2020b) Department of economic and social affairs, sustainable development, History, https://sdgs.un.org/goals.
United Nations Educational. (2015). Scientific and cultural organization. Global Action Programme on Education for Sustainable Development Information Folder; UNESCO Bangkok Office: Bangkok, Thailand.
WCED. (1987). The world commission on environment and development. Our common future. Oxford University Press, (The Bruntland Report). 26.04.2015 tarihinde http://www.un-documents.net/wced-ocf.htm adresinden erişilmiştir.
Yıldırım, G. (2020). Sürdürülebilirlik konusundaki eğitim araştırmalarının tematik olarak incelenmesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(33), 70-106.
