Otoimmun Dermatozlar
Özet
Bu bölümde, kedi ve köpeklerde nadir ancak önemli bir grup dermatolojik hastalık olan otoimmün dermatozlar detaylı şekilde ele alınmıştır. Otoimmün deri hastalıkları, bağışıklık sisteminin cilt bileşenlerine karşı yanlışlıkla oluşturduğu immün yanıtlar sonucu ortaya çıkar. Klinik olarak eritem, vezikül, ülserasyon, krust, alopesi ve hiperpigmentasyon gibi belirtilerle kendini gösterir. En sık karşılaşılan otoimmün dermatozlar arasında pemfigus foliaceus, sistemik lupus eritematozus, diskoid lupus eritematozus ve büllöz pemfigoid gibi hastalıklar yer alır. Tanı sürecinde sitolojik inceleme, histopatoloji ve immünhistokimya gibi yöntemlerden faydalanılır. Tedavi, çoğunlukla bağışıklık sistemini baskılayan glukokortikoidler, siklosporin, azatiyoprin gibi ajanlarla gerçekleştirilir. Ancak bu tedaviler uzun süreli olduğundan, yan etkilerin takibi önemlidir. Hastalıkların bazıları yalnızca ciltle sınırlı kalabilirken, bazıları sistemik organ tutulumuna yol açabilir. Klinik başarı; erken tanı, uygun tedavi seçimi ve düzenli takip ile ilişkilidir. Bu bölüm, veteriner hekimlere otoimmün dermatozların tanı, ayırıcı tanı ve tedavi yaklaşımlarında rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
Referanslar
Amber, K. T., Staropoli, P., Shiman, M. I., Elgart, G. W., & Hertl, M. (2013). Autoreactive T cells in the immune pathogenesis of pemphigus vulgaris. Experimental dermatology, 22(11), 699-704. v https://doi.org/10.1111/exd.12229
Bizikova, P., & Burrows, A. (2019). Feline pemphigus foliaceus: original case series and a comprehensive literature review. BMC veterinary research, 15, 1-15. https://doi.org/10.1186/s12917-018-1739-y
Bruner, S. R. (2006). Updates in therapeutics for veterinary dermatology. Veterinary Clinics: Small Animal Practice, 36(1), 39-58.
Chapelin, F., Cadiergues, M. C., Delverdier, M., Petit, C., Reynolds, B., & Franc, M. (2004). Feline pemphigus foliaceus: a clinical case and literature review.
Day, M. J. (2011). Systemic lupus erythematosus in domestic animals. In Systemic Lupus Erythematosus (pp. 437-451). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-374994-9.10025-7
Gonsalves-Hubers, T. (2005). Pemphigus erythematosus in a chow chow. The Canadian Veterinary Journal, 46(10), 925.
Heimann, M., Beco, L., Petein, M., Nishifuji, K., Amagai, M., & Olivry, D. T. (2007). Canine hyperplastic intraepidermal pustular and suprabasal acantholytic dermatosis with features of human pemphigus vegetans. Veterinary pathology, 44(4), 550-555.
Hernandez‐Bures, A., Bidot, W. A., Griffin, C. E., & Rosenkrantz, W. S. (2023). The use of oclacitinib compared to azathioprine in the management of canine pemphigus foliaceus: A retrospective analysis. Veterinary Dermatology, 34(6), 554-566. https://doi.org/10.1111/vde.13203
Morizane, S., Yamamoto, T., Hisamatsu, Y., Tsuji, K., Oono, T., Hashimoto, T., & Iwatsuki, K. (2005). Pemphigus vegetans with IgG and IgA antidesmoglein 3 antibodies. British Journal of Dermatology, 153(6), 1236-1237. https://doi.org/10.1111/j.1365-2133.2005.06956.x
Mueller, R. S., Krebs, I., Power, H. T., & Fieseler, K. V. (2006). Pemphigus foliaceus in 91 dogs. Journal of the American Animal Hospital Association, 42(3), 189-196. https://doi.org/10.5326/0420189
Olivry, T. (2006). A review of autoimmune skin diseases in domestic animals: I–superficial pemphigus. Veterinary Dermatology, 17(5), 291-305. https://doi.org/10.1111/j.1365-3164.2006.00540.x
Olivry, T., & Chan, L. S. (2001). Autoimmune blistering dermatoses in domestic animals. Clinics in Dermatology, 19(6), 750-760.
Olivry, T., Linder, K. E., & Banovic, F. (2018). Cutaneous lupus erythematosus in dogs: a comprehensive review. BMC veterinary Research, 14, 1-18. https://doi.org/10.1186/s12917-018-1446-8
Pan, M., Liu, X., & Zheng, J. (2011). The pathogenic role of autoantibodies in pemphigus vulgaris. Clinical and experimental dermatology, 36(7), 703-707. https://doi.org/10.1111/j.1365-2230.2011.04092.x
Peters‐Kennedy, J., & Ruby, R. E. (2016). Bullous Diseases of the Skin and Mucosa. Equine Clinical Immunology, 55-68. https://doi.org/10.1002/9781119086512.ch07
Ruocco, V., Ruocco, E., Schiavo, A. L., Brunetti, G., Guerrera, L. P., & Wolf, R. (2013). Pemphigus: etiology, pathogenesis, and inducing or triggering factors: facts and controversies. Clinics in dermatology, 31(4), 374-381. https://doi.org/10.1016/j.clindermatol.2013.01.004
Self, 2006. (03.12.2024 tarihinde https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Canine_pemphigus_foliaceus_lesions.jpg adresinden ulaşılmıştır)
Self, 2006. (03.12.2024 tarihinde https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pemphigus_foliaceus_dog_1.jpgadresinden ulaşılmıştır)
Sung, J., Chae, Y., Lee, D., Koo, Y., Yun, T., Chang, D., ... & Kim, H. (2023). Systemic lupus erythematosus in a dog treated for temporomandibular disorder–a case report. Acta Veterinaria Brno, 92(2), 133-138. https://doi.org/10.2754/avb202392020133
Tham, H. L., & Davis, J. L. (2024). Pharmacology of drugs used in autoimmune dermatopathies in cats and dogs: A narrative review. Veterinary Dermatology. https://doi.org/10.1111/vde.13253
Tham, H. L., Linder, K. E., & Olivry, T. (2020). Deep pemphigus (pemphigus vulgaris, pemphigus vegetans and paraneoplastic pemphigus) in dogs, cats and horses: a comprehensive review. BMC veterinary research, 16(1), 457. https://doi.org/10.1186/s12917-020-02677-w
Viviano, K. R. (2019). Pharmacotherapeutics of Immune‐Mediated Disease. Pharmacotherapeutics for Veterinary Dispensing, 339-360. https://doi.org/10.1002/9781119404576.ch14
Wurm, S., Mattise, A. W., & Dunstan, R. W. (1994). Comparative pathology of pemphigus in dogs and humans. Clinics in dermatology, 12(4), 515-524. https://doi.org/10.1016/0738-081X(94)90218-6
Zhelavskyi, M., Kernychnyi, S., & Betlinska, T. (2023). Effects of hydroxychloroquine and tacrolimus on discoid facial Lupus Erythematosus in a dog. World's Veterinary Journal, (2), 360-364.
