Aşırı Duyarlılığa Bağlı Dermatozlar
Özet
Bu bölümde, kedi ve köpeklerde görülen aşırı duyarlılığa bağlı dermatozlar detaylı olarak ele alınmaktadır. Aşırı duyarlılık reaksiyonları genellikle çevresel alerjenlere, gıdalara ya da ektoparazitlere karşı gelişen immün yanıtların sonucu ortaya çıkar. Bu reaksiyonlar; pire alerjisi dermatiti (FAD), atopik dermatit (AD), gıda alerjisi, kontakt dermatit ve nadiren görülen immün kompleks aracılı hastalıklar şeklinde sınıflandırılmıştır. Pire alerjisi dermatiti, en sık rastlanan aşırı duyarlılık türüdür ve kaşıntı, arka kuyruk kökü çevresinde papüler dermatitis ile karakterizedir. Atopik dermatit ise genetik yatkınlığı olan hayvanlarda inhalan alerjenlere karşı gelişir ve özellikle ayak, kulak, periorbital alan gibi bölgelerde yoğun kaşıntı, eritem ve likenifikasyon ile kendini gösterir. Gıda alerjileri, gastrointestinal semptomlar olmaksızın sadece cilt bulgularıyla da görülebilir ve eliminasyon diyeti ile tanısı konur. Kontakt dermatit daha lokalizedir ve çoğunlukla kimyasal maddelerle temas sonrası gelişir. Bu hastalıkların tanısında detaylı anamnez, lezyonların dağılım paternleri, intradermal testler, serum alerjen panelleri ve eliminasyon diyetleri gibi yöntemler kullanılmaktadır. Tedavi yaklaşımı, alerjenin ortadan kaldırılması ve immün yanıtın kontrol altına alınmasına yöneliktir.
Referanslar
Affolter, V. K. (2017). Dermatopathology–the link between ancillary techniques and clinical lesions. Advances in Veterinary Dermatology, 8, 149-162. https://doi.org/10.1002/9781119278368.ch6.1
Affolter, V. K. (2023). Cytotoxic dermatitis: Review of the interface dermatitis pattern in veterinary skin diseases. Veterinary Pathology, 60(6), 770-782. https://doi.org/10.1177/03009858231195080
Day, M. J., & Shaw, S. E. (2008). Immune-mediated skin disease. Day MJ. Clinical Immunology of the Dog and Cat. 2nd ed. London: Manson Publishing, 148-55.
Bruyette, D. S. (2020). Pituitary‐Dependent Hyperadrenocorticism in Dogs and Cats. Clinical Small Animal Internal Medicine, 49-63. https://doi.org/10.1002/9781119501237.ch7
Carlotti, D. N., Remy, I., & Prost, C. (1990). Food allergy in dogs and cats. A review and report of 43 cases. Veterinary Dermatology, 1(2), 55-62. https://doi.org/10.1111/j.1365-3164.1990.tb00080.x
Commins, S. P., & Platts-Mills, T. A. (2013). Tick bites and red meat allergy. Current opinion in allergy and clinical immunology, 13(4), 354-359. DOI: 10.1097/ACI.0b013e3283624560
DeBoer, D. J. (2005). Cutaneous adverse drug reactions. https://www.cabidigitallibrary.org/doi/pdf/10.5555/20053195611
Hillier, A., & Griffin, C. E. (2001). The ACVD task force on canine atopic dermatitis (I): incidence and prevalence. Veterinary immunology and immunopathology, 81(3-4), 147-151. https://doi.org/10.1016/S0165-2427(01)00296-3
Diesel, A. (2017). Cutaneous hypersensitivity dermatoses in the feline patient: a review of allergic skin disease in cats. Veterinary Sciences, 4(2), 25. https://doi.org/10.3390/vetsci4020025
Favrot, C. (2013). Feline non-flea induced hypersensitivity dermatitis: clinical features, diagnosis and treatment. Journal of feline medicine and surgery, 15(9), 778-784. https://doi.org/10.1177/1098612X13500427
German, A. J., Foster, A. P., Holden, D., Moore, A. H., Day, M. J., & Hall, E. J. (2003). Sterile nodular panniculitis and pansteatitis in three weimaraners. Journal of small animal practice, 44(10), 449-455. https://doi.org/10.1111/j.1748-5827.2003.tb00104.x
Gross, T. L., Ihrke, P. J., Walder, E. J., & Affolter, V. K. (2008). Skin diseases of the dog and cat: clinical and histopathologic diagnosis. John Wiley & Sons.
Hillier, A., & Griffin, C. E. (2001). The ACVD task force on canine atopic dermatitis (I): incidence and prevalence. Veterinary immunology and immunopathology, 81(3-4), 147-151. https://doi.org/10.1016/S0165-2427(01)00296-3
Ho, K. K., Campbell, K. L., & Lavergne, S. N. (2015). Contact dermatitis: a comparative and translational review of the literature. Veterinary dermatology, 26(5), 314-e67. https://doi.org/10.1111/vde.12229
Kalumet, 2010. (28.11.2024 tarihinde https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/33/Allergische_Dermatitis_Hund.jpg adresinden ulaşılmıştır).
Yılmaz, N. K., & Baş, B. (2024). Superficial pyoderma in cats and dogs: A retrospective clinical study. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 71(2), 207-213. https://doi.org/10.33988/auvfd.1239626
Koch, T., Mueller, R. S., Dobenecker, B., & Fischer, A. (2016). Cutaneous adverse drug reactions in dogs treated with antiepileptic drugs. Frontiers in veterinary science, 3, 27. https://doi.org/10.3389/fvets.2016.00027
Maja Dumat, 2013. (28.11.2024 tarihinde https://www.flickr.com/photos/blumenbiene/9214672085/in/photostream/ adresinden ulaşılmıştır).
Marsella, R. (2021). Atopic dermatitis in domestic animals: What our current understanding is and how this applies to clinical practice. Veterinary Sciences, 8(7), 124. https://doi.org/10.3390/vetsci8070124
Miller, W. H., Griffin, C. E., & Campbell, K. L. (2012). Muller and Kirk's small animal dermatology. Elsevier Health Sciences.
Olivry, T., DeBoer, D. J., Favrot, C., Jackson, H. A., Mueller, R. S., Nuttall, T., ... & International Committee on Allergic Diseases of Animals. (2015). Treatment of canine atopic dermatitis: 2015 updated guidelines from the International Committee on Allergic Diseases of Animals (ICADA). BMC veterinary research, 11, 1-15. DOI 10.1186/s12917-015-0514-6
Sartori, R., & Colombo, S. (2016). Stevens–Johnson syndrome/toxic epidermal necrolysis caused by cefadroxil in a cat. Journal of Feline Medicine and Surgery Open Reports, 2(1), 2055116916653616. https://doi.org/10.1177/2055116916653616
Self, 2006. (28.11.2024 tarihinde https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Flea_allergy_dermatitis.jpg adresinden ulaşılmıştır).
Self, 2006. (28.11.2024 tarihinde https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cushings_dachshund_2.jpg adresinden ulaşılmıştır).
Self, 2006. (28.11.2024 tarihinde https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mosquito_hypersensitivity.jpg adresinden ulaşılmıştır).
Tahir, D., Meyer, L. N., Lekouch, N., & Varloud, M. (2020). Aedes (Stegomyia) aegypti mosquito bite hypersensitivity in a dog: a case report. BMC veterinary research, 16, 1-3. https://doi.org/10.1186/s12917-020-02622-x
Verlinden, A., Hesta, M., Millet, S., & Janssens, G. P. J. (2006). Food allergy in dogs and cats: a review. Critical reviews in food science and nutrition, 46(3), 259-273. https://doi.org/10.1080/10408390591001117
Wolf, R., & Davidovici, B. (2010). Treatment of scabies and pediculosis: facts and controversies. Clinics in dermatology, 28(5), 511-518. https://doi.org/10.1016/j.clindermatol.2010.03.008
Yager, J. A. (2014). Erythema multiforme, Stevens–Johnson syndrome and toxic epidermal necrolysis: a comparative review. Veterinary Dermatology, 25(5), 406-e64. https://doi.org/10.1111/vde.12142
