Kedilerde Hepatobilier Sistem Hastalıkları
Özet
Hepatobilier sistem; karaciğer, safra kesesi, safra yolları ve pankreastan oluşur. Bu sistemin sağlıklı çalışması, kedi ve köpeklerin yaşam kalitesi için kritik öneme sahiptir. Karaciğer metabolizma, detoksifikasyon, protein sentezi ve vitamin depolama gibi görevlerin yanı sıra safra üretimiyle sindirimi düzenlemektedir. Safra, yağ sindirimi için gereklidir ve safra kesesinde depolanarak duodenuma gönderilir. Karaciğerdeki hastalıklar safra yolları, safra kesesi ve pankreası da etkileyebilir. Yaygın hepatobilier hastalıklar arasında hepatit, hepatik lipidozis, siroz, safra taşı hastalıkları ve pankreatit bulunur. Erken dönemde belirti vermeyen bu hastalıklar genellikle ileri evrede gözlenir. Tanı; biyokimyasal testler, görüntüleme yöntemleri ve histopatolojik incelemelerle konulur. Genetik yatkınlık, toksinler, enfeksiyonlar ve beslenme bozuklukları hastalıkların oluşumunda etkilidir. Kedilerde hepatik lipidozis, köpeklerde ise pankreatit ve safra kesesi hastalıkları daha yaygın görülmektedir. Obezite ve diyabet gibi metabolik bozukluklar da karaciğer hastalıklarına zemin hazırlar. Safra taşı hastalıkları ile pankreatitis, hepatobilier sistemi çok yönlü etkileyebilmektedir.
Referanslar
Nelson RW, Couto CG. Küçük Hayvan İç Hastalıkları (Small Animal Internal Medicine) 2022, 6th Edition. Çeviri: Prof. Dr. Deniz Seyrek-İntaş (Editör), Günhan Arel Saydam. Medipress Yayınevi. ISBN: 978-605-9720-54-0.
Tobias KM. Portosystemic shunts. Current veterinary therapy XIV. (2009).14th edition. St Louis (MO): Saunders Elsevier, 581-6.
Keçeci H. Klinik Biyokimyasal Paneller ve Kullanım Alanları, Sağlık Alanında Akademik Araştırma ve Değerlendirmeler (Editörler: Dr. Öğr. Üyesi Hakan KEÇECİ-Dr. Merve ÖZTÜRK), İKSAD Yayınevi, Cilt-1, 3-53, 2022.
Balkman C. Hepatobiliary neoplasia in dogs and cats. Vet Clin North Am Small Anim Pract. 2009, 39(3):617-25. doi: 10.1016/j.cvsm.2009.01.001. PMID: 19524795.
Webb CB, Twedt DC, Fettman MJ, Mason G. S-adenosylmethionine (SAMe) in a feline acetaminophen model of oxidative injury. J Feline Med Surg. 2003, 5(53):69-75. doi: 10.1016/S1098-612X(02)00017-7.
Stokes EJ, Hepatobiliary diseases in dogs and cats (Proceedings). October 2011. World Small Animal Veterinary Association (WSAVA, www.wsava.org). Erişim Tarihi: 15.10.2024
Kozat S. Sepehrizadeh E. Methods of Diagnosing in Liver Diseases for Dog and Cats. Turkish Journal of Scientific Reviews. December 2017;10(2):36-46.
Center SA. Canine cholangio hepatitis Lactulose Reviewed/Revised Aug 2023 MSD Vet Manual. Erişim Tarihi: 15.10.2024. Canine Cholangiohepatitis - Digestive System - MSD Veterinary Manual
Konstantinidis AO, Patsikas MN, Papazoglou LG, et al. Congenital Portosystemic Shunts in Dogs and Cats: Classification, Pathophysiology, Clinical Presentation and Diagnosis.Vet Sci. 2023, 17;10(53):160. doi: 10.3390/vetsci10020160.
Tobias, KM. Chronic hepatitis in dogs. Journal of Veterinary Internal Medicine, 2015, 29(3), 968-975. https://doi.org/10.1111/jvim.13662
Beck WR, Hargis AM, Cousins KD. Hepatic lipidosis in cats. Veterinary Clinics of North America Small Animal Practice 2014. 44(2), 429-439. https://doi.org/10.1016/j.cvsm.2013.12.001.
Center SA. Feline Hepatic Lipidosis. Reviewed/Revised Aug 2023 MSD Vet Manual. Erişim Tarihi: 15.10.2024. Feline Hepatic Lipidosis - Digestive System - MSD Veterinary Manual
Elder RW, Chronic hepatitis in dogs and cats. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice, 2016,46(4), 705-721. https://doi.org/10.1016/j.cvsm.2016.03.007
Low D, Williams J. Surgical Management Of Feline Biliary Tract Disease: Decision-making and techniques. J Feline Med Surg. 2023 Nov;25(11):1098612X231206846. doi: 10.1177/1098612X231206846
Harvey A. Treating Feline Inflammatory Liver Disease. World Small Animal Veterinary Association World Congress Proceedings, 2015 Attend the next WSAVA Congress.
Lidbury JA, Cook AK, Steiner JM. Hepatic encephalopathy in dogs and cats. J Vet Emerg Crit Care (San Antonio). 2016 Jul;26(4):471-87. doi: 10.1111/vec.12473.
Cullen JM. Summary of the World Small Animal Veterinary Association standardization committee guide to classification of liver disease in dogs and cats. Vet Clin North Am Small Anim Pract. 2009 May;39(3):395-418. doi: 10.1016/j.cvsm.2009.02.003.
