İyot ve Endokrin Sistem
Özet
Referanslar
Swain PA, Bernard Courtois (1777-1838) famed for discovering iodi,.;ne (1811), and his life in Paris from 1798. Bull. Hist. Chem. 2005; 30: 103-111.
Newsome S, Hickmen PE. Chapter 49: Thyroid. Clinical Chemistry. Kaplan, A.L., Pesce, J.A. Fifth eds. Elsevier, 2010;948-960.
Miot F, Dupuy C, Dumont J, Rousset B: Thyroid hormone synthesis and secretion/ Chapter 2/www.thyroidmanager. com
Dunn JT, Dunn AD. Update on intrathyroidal iodine metabolism. Thyroid 2001;11:407–414.
Spitzweg C, Heufelder AE, Morris JC, Thyroid iodine transport. Thyroid 2000;10:321–330.
Pennington JAT. Young, BE. Total diet study nutritional elements, 1982-1989. J. Am. Diet. Assoc. 1991; 91: 179-83.
Guyton AC, Hall JE, Thyroid metabolic hormones. Text book of Medical Physiology 11th Edition. (Eds. Hall JE). Elsevier Saunders, 2008;931–943.
WHO, UNICEF&ICCIDD: Assessment of Iodine Deficiency Disorders and Monitoring Their Elimination: A Guide for Programme Managers. Geneva, WHO, 2007.
Kabalak T, Tiroid hormonu, iyot metabolizması, hormon sentezi, salgısı ve salgı kontrolü. Tiroid El Kitabı 1. Basım. (Eds. Kabalak T). İzmir/Türkiye, Güven Bilimsel, 2009;25–41.
Ganong’s Review of Medical Physiology. The Thyroid Gland, 23rd Edition. (Eds. Barrett KE, Barman SM, Boitano S, Brooks HL). USA, McGraw-Hill Companies, 2010;301–314.
Zimmermann MB, Andersson M. Global perspectives in endocrinology: coverage of iodized salt programs and iodine status in 2020. Eur J Endocrinol 2021; 185: R13–R21
Pearce EN, Caldwell KL: Urinary iodine, thyroid function, and thyroglobulin as biomarkers of iodine status. Am J Clin Nutr 2016; 104(Suppl): 898S-901S
Bilgin MG, Güneş Bayır A, Özkan B. Determining the amount of ıodine in edible salts obtained from markets and district bazaars in İstanbul. Bezmiâlem Science. 2022;10(4): 488 - 492.
Demircioğlu EÖ, Aslan D. Halk sağlığı uygulamalarında gıda zenginleştirilmesi. STED 2023;32(1):69-27.
Wang GY, Zhou RH, Wang Z, Shi L, Sun M. Effects of storage and cooking on the iodine content in iodized salt and study on monitoring iodine content in iodized salt. Biomed Environ Sci. 1999 Mar;12(1):1-9
İmamoğlu Ş, Özyardımcı Ersoy C Geçmişten Geleceğe Endokrinoloji Nisan 2019. Isbn: 978-605-4011-35-3.
Kapil U. Health consequences of iodine deficiency. Sultan Qaboos Univ Med J. 2007;7(3):267-72.
Vanderpump, M. P., 2011, The epidemiology of thyroid disease, Br Med Bull, 99 (1).
Aslan D. Halk Sağlığı ve Beslenme. Hipokrat Kitabevi, 2021, p 3-4.
Lee SY, Rhee CM, Leung AM, Braverman LE, Brent GA, Pearce EN. Bir inceleme: radyografik iyotlu kontrast medya kaynaklı tiroid disfonksiyonu. J Clin Endocrinol Metab . (2015) 100:376–83. doi: 10.1210/jc.2014-3292
Guo Y, Hu C, Xia B, Zhou X, Luo S, Gan R, ve diğerleri. İyot fazlalığı, zayıflatılmış toplam yansıma Fourier dönüşümlü kızılötesi spektrometrisi ile belirlendiği üzere dişi farelerde hepatik, renal ve pankreas hasarına neden olur. J Appl Toxicol . (2022) 42:600–16. doi: 10.1002/jat.v42.4
Kim MJ, Park YJ. (2019). Bisphenols and thyroid hormone. Endocrinology and Metabolism. 34(4):340-8.
Stagnaro-Green A. (2011). Overt hyperthyroidism and hypothyroidism during pregnancy. Clinical Obstetrics and Gynecology. 54(3):478-87.
Selim Kurtoğlu. iyot eksikliği hastalıkları ve korunma .Erciyes Tıp Dergisi 1995; 17 (1): 1-4.
Lamberg BA : lodine deficiency disorders nation. and endemic goitre. Eur J Clin Nutr 1993; 47:1-8.
Hetzel BS: lodine deficiency and fetal brain Guide damage. N Eng J Med 1994; 3311: 1770-71.
Magri F, Zerbini F, Gaiti M, Capelli V, Rotondi M, Ibañez MM, Chiovato L. Migration flows affect women’s dietary iodine intake and jeopardize their iodine sufficiency: a pilot study. Endocrine. 2017;56(1):205-7.
Lindorfer H, Krebs M, Kautzky-Willer A, Bancher-Todesca D, Sager M, Gessl A. Iodine deficiency in pregnant women in Austria. European Journal of Clinical Nutrition. 2015;69(3):349-54.
Mian C, Vitaliano P, Pozza D, Barollo S, Pitton M, Callegari G, et al. Iodine status in pregnancy: role of dietary habits and geographical origin. Clin Endocrinol (Oxf). 2009;70(5):776-80.
Capdevila Bert R, Marsal Mora JR, Pujol Salud J, Anguera Farran R. [Prevalence study of iodine deficiency in a 6-year-old school population]. An Pediatr (Barc). 2010;72(5):331-8.
Mousavi SM, Brandt A, Sundquist J, Hemminki K. Risks of papillary and follicular thyroid cancer among immigrants to Sweden. Int J Cancer. 2011;129(9):2248-55.
Madar AA, Meltzer HM, Heen E, Meyer HE. Iodine Status among Somali Immigrants in Norway. Nutrients. 2018;10(3):305.
Watutantrige Fernando S, Barollo S, Nacamulli D, Pozza D, Giachetti M, Frigato F, et al. Iodine status in schoolchildren living in northeast italy:the importance of iodized-salt use and milk consumption. European Journal of Clinical Nutrition. 2013;67(4):366-70
Khan S, Fischer L, Ghaziani S, Jeremias T, Scherbaum V. Nutritional Habits of Asylum Seekers Living in Communal Accomodation in Stuttgart, Germany. Ernaehr Umsch. 2019;66:18-25.
Erdoğan MF. (2020). İyot eksikliği hastalıkları ve Türkiye’deki durum.Tiroid Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Yayınları. p.104-119.
Zhou Q, Xue S, Zhang L and Chen G. Trace elements and the thyroid. Front Endocrinol 2022; 13: 904889
Bürgi H. İyot fazlalığı. En İyi Uygulama Res Klin Endokrinol Metab . (2010) 24:107–15. doi: 10.1016/j.beem.2009.08.010
Hwang Y, Oh HK, Chung JH, Kim SW, Kim JH, Kim JS ve diğerleri. İdrar iyot konsantrasyonu ile papiller tiroid kanseri riski arasındaki ilişki cinsiyet ve yaşa göre: bir vaka kontrol çalışması. Sci Rep . (2023) 13:2041. doi: 10.1038/s41598-023-29071-4
Kim HJ, Park HK, Byun DW, Suh K, Yoo MH, Min YK ve diğerleri. İyot alımı, iyot bakımından zengin bir bölgeden gelen papiller tiroid kanseri hastalarında BRAF mutasyonları için bir risk faktörüdür. Eur J Nutr . (2018) 57:809–15. doi: 10.1007/s00394-016-1370-2
Zhang X, Zhang F, Li Q, AiHaiti R, Feng C, Chen D, ve diğerleri. İdrar iyot konsantrasyonu ile papiller tiroid kanseri arasındaki ilişki: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Front Endocrinol . (2022) 13:1049423. doi: 10.3389/fendo.2022.1049423
Southern AP, Anastasopoulou C, Jwayyed S. İyot toksisitesi. StatPearls'te . Treasure Island, Florida, ABD: StatPearls Publishing (2025)
Laurberg P, Cerqueira C, Ovesen L, Rasmussen LB, Perrild H, Andersen S ve diğerleri. Popülasyonlarda tiroid bozukluklarının bir belirleyicisi olarak iyot alımı. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab . (2010) 24:13–27. doi: 10.1016/j.beem.2009.08.013
Pedersen IB, Knudsen N, Carlé A, Vejbjerg P, Jørgensen T, Perrild H ve diğerleri. İyot alımını önerilen düşük seviyeye getiren dikkatli bir iyotlama programı, popülasyonda tiroid otoantikorlarının yaygınlığında artışla ilişkilidir. Clin Endocrinol (Oxf) . (2011) 75:120–6. doi: 10.1111/j.1365-2265.2011.04008.x
Gong B, Meng F, Wang X, Han Y, Yang W, Wang C ve diğerleri. Hashimoto tiroiditi olan insanlarda ve farelerde iyot alımının bağırsak mikrobiyotası ve bağırsak metabolitleri üzerindeki etkileri. Commun Biol . (2024) 7:136. doi: 10.1038/s42003-024-05813-6
Mannemuddhu SS, Morgans HA, Pekkucuksen NT, Warady BA, Shoemaker LR. Peritoneal diyaliz alan çocuklarda iyot aşırı yüklenmesine bağlı hipotiroidizm: 4 vaka raporu. Am J Kidney Dis . (2020) 76:889–92. doi: 10.1053/j.ajkd.2020.02.448
Lee SY, Rhee CM, Leung AM, Braverman LE, Brent GA, Pearce EN. Bir inceleme: radyografik iyotlu kontrast medya kaynaklı tiroid disfonksiyonu. J Clin Endocrinol Metab . (2015) 100:376–83. doi: 10.1210/jc.2014-3292
Velasco I, Bath S, Rayman M. Yaşamın ilk 1000 günü boyunca iyot temel besin maddesi olarak. Besinler . (2018) 10:290. doi: 10.3390/nu10030290
Moog NK, Entringer S, Heim C, Wadhwa PD, Kathmann N, Buss C. Gebelik sırasında maternal tiroid hormonlarının fetal beyin gelişimi üzerindeki etkisi. Sinirbilim . (2017) 342:68–100. doi: 10.1016/j.neuroscience.2015.09.070
Bath SC. Gebelikte iyot eksikliğinin çocuk gelişimi üzerindeki etkisi. Proc Nutr Soc . (2019) 78:150–60. doi: 10.1017/S0029665118002835
Zimmermann MB. Gebelikte iyot eksikliği ve anne iyot takviyesinin yavrular üzerindeki etkileri: bir inceleme. Am J Clin Nutr . (2009) 89:668S–72S. doi: 10.3945/ajcn.2008.26811C
Liu J, Liu L, Jia Q, Zhang X, Jin X, Shen H. Yetişkinlerde aşırı iyot alımının kan şekeri, kan basıncı ve kan lipitleri üzerindeki etkileri. Biol Trace Elem Res . (2019) 192:136–44. doi: 10.1007/s12011-019-01668-9,
Bian J, Zhang M, Li F, Gao J, Wei Z, Liu Z, ve diğerleri. Dış ortamda uzun süreli yüksek su iyot düzeylerinin karotis arteri üzerindeki etkileri. Biol Trace Elem Res . (2022) 200:2581–7. doi: 10.1007/s12011-021-02872-2.
Zhang M, Zou X, Lin X, Bian J, Meng H, Liu D. Aşırı potasyum iyodürün sıçan aort endotel hücreleri üzerindeki etkisi. Biol Trace Elem Res . (2015) 166:201–9. doi: 10.1007/s12011-015-0264-0
Referanslar
Swain PA, Bernard Courtois (1777-1838) famed for discovering iodi,.;ne (1811), and his life in Paris from 1798. Bull. Hist. Chem. 2005; 30: 103-111.
Newsome S, Hickmen PE. Chapter 49: Thyroid. Clinical Chemistry. Kaplan, A.L., Pesce, J.A. Fifth eds. Elsevier, 2010;948-960.
Miot F, Dupuy C, Dumont J, Rousset B: Thyroid hormone synthesis and secretion/ Chapter 2/www.thyroidmanager. com
Dunn JT, Dunn AD. Update on intrathyroidal iodine metabolism. Thyroid 2001;11:407–414.
Spitzweg C, Heufelder AE, Morris JC, Thyroid iodine transport. Thyroid 2000;10:321–330.
Pennington JAT. Young, BE. Total diet study nutritional elements, 1982-1989. J. Am. Diet. Assoc. 1991; 91: 179-83.
Guyton AC, Hall JE, Thyroid metabolic hormones. Text book of Medical Physiology 11th Edition. (Eds. Hall JE). Elsevier Saunders, 2008;931–943.
WHO, UNICEF&ICCIDD: Assessment of Iodine Deficiency Disorders and Monitoring Their Elimination: A Guide for Programme Managers. Geneva, WHO, 2007.
Kabalak T, Tiroid hormonu, iyot metabolizması, hormon sentezi, salgısı ve salgı kontrolü. Tiroid El Kitabı 1. Basım. (Eds. Kabalak T). İzmir/Türkiye, Güven Bilimsel, 2009;25–41.
Ganong’s Review of Medical Physiology. The Thyroid Gland, 23rd Edition. (Eds. Barrett KE, Barman SM, Boitano S, Brooks HL). USA, McGraw-Hill Companies, 2010;301–314.
Zimmermann MB, Andersson M. Global perspectives in endocrinology: coverage of iodized salt programs and iodine status in 2020. Eur J Endocrinol 2021; 185: R13–R21
Pearce EN, Caldwell KL: Urinary iodine, thyroid function, and thyroglobulin as biomarkers of iodine status. Am J Clin Nutr 2016; 104(Suppl): 898S-901S
Bilgin MG, Güneş Bayır A, Özkan B. Determining the amount of ıodine in edible salts obtained from markets and district bazaars in İstanbul. Bezmiâlem Science. 2022;10(4): 488 - 492.
Demircioğlu EÖ, Aslan D. Halk sağlığı uygulamalarında gıda zenginleştirilmesi. STED 2023;32(1):69-27.
Wang GY, Zhou RH, Wang Z, Shi L, Sun M. Effects of storage and cooking on the iodine content in iodized salt and study on monitoring iodine content in iodized salt. Biomed Environ Sci. 1999 Mar;12(1):1-9
İmamoğlu Ş, Özyardımcı Ersoy C Geçmişten Geleceğe Endokrinoloji Nisan 2019. Isbn: 978-605-4011-35-3.
Kapil U. Health consequences of iodine deficiency. Sultan Qaboos Univ Med J. 2007;7(3):267-72.
Vanderpump, M. P., 2011, The epidemiology of thyroid disease, Br Med Bull, 99 (1).
Aslan D. Halk Sağlığı ve Beslenme. Hipokrat Kitabevi, 2021, p 3-4.
Lee SY, Rhee CM, Leung AM, Braverman LE, Brent GA, Pearce EN. Bir inceleme: radyografik iyotlu kontrast medya kaynaklı tiroid disfonksiyonu. J Clin Endocrinol Metab . (2015) 100:376–83. doi: 10.1210/jc.2014-3292
Guo Y, Hu C, Xia B, Zhou X, Luo S, Gan R, ve diğerleri. İyot fazlalığı, zayıflatılmış toplam yansıma Fourier dönüşümlü kızılötesi spektrometrisi ile belirlendiği üzere dişi farelerde hepatik, renal ve pankreas hasarına neden olur. J Appl Toxicol . (2022) 42:600–16. doi: 10.1002/jat.v42.4
Kim MJ, Park YJ. (2019). Bisphenols and thyroid hormone. Endocrinology and Metabolism. 34(4):340-8.
Stagnaro-Green A. (2011). Overt hyperthyroidism and hypothyroidism during pregnancy. Clinical Obstetrics and Gynecology. 54(3):478-87.
Selim Kurtoğlu. iyot eksikliği hastalıkları ve korunma .Erciyes Tıp Dergisi 1995; 17 (1): 1-4.
Lamberg BA : lodine deficiency disorders nation. and endemic goitre. Eur J Clin Nutr 1993; 47:1-8.
Hetzel BS: lodine deficiency and fetal brain Guide damage. N Eng J Med 1994; 3311: 1770-71.
Magri F, Zerbini F, Gaiti M, Capelli V, Rotondi M, Ibañez MM, Chiovato L. Migration flows affect women’s dietary iodine intake and jeopardize their iodine sufficiency: a pilot study. Endocrine. 2017;56(1):205-7.
Lindorfer H, Krebs M, Kautzky-Willer A, Bancher-Todesca D, Sager M, Gessl A. Iodine deficiency in pregnant women in Austria. European Journal of Clinical Nutrition. 2015;69(3):349-54.
Mian C, Vitaliano P, Pozza D, Barollo S, Pitton M, Callegari G, et al. Iodine status in pregnancy: role of dietary habits and geographical origin. Clin Endocrinol (Oxf). 2009;70(5):776-80.
Capdevila Bert R, Marsal Mora JR, Pujol Salud J, Anguera Farran R. [Prevalence study of iodine deficiency in a 6-year-old school population]. An Pediatr (Barc). 2010;72(5):331-8.
Mousavi SM, Brandt A, Sundquist J, Hemminki K. Risks of papillary and follicular thyroid cancer among immigrants to Sweden. Int J Cancer. 2011;129(9):2248-55.
Madar AA, Meltzer HM, Heen E, Meyer HE. Iodine Status among Somali Immigrants in Norway. Nutrients. 2018;10(3):305.
Watutantrige Fernando S, Barollo S, Nacamulli D, Pozza D, Giachetti M, Frigato F, et al. Iodine status in schoolchildren living in northeast italy:the importance of iodized-salt use and milk consumption. European Journal of Clinical Nutrition. 2013;67(4):366-70
Khan S, Fischer L, Ghaziani S, Jeremias T, Scherbaum V. Nutritional Habits of Asylum Seekers Living in Communal Accomodation in Stuttgart, Germany. Ernaehr Umsch. 2019;66:18-25.
Erdoğan MF. (2020). İyot eksikliği hastalıkları ve Türkiye’deki durum.Tiroid Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Yayınları. p.104-119.
Zhou Q, Xue S, Zhang L and Chen G. Trace elements and the thyroid. Front Endocrinol 2022; 13: 904889
Bürgi H. İyot fazlalığı. En İyi Uygulama Res Klin Endokrinol Metab . (2010) 24:107–15. doi: 10.1016/j.beem.2009.08.010
Hwang Y, Oh HK, Chung JH, Kim SW, Kim JH, Kim JS ve diğerleri. İdrar iyot konsantrasyonu ile papiller tiroid kanseri riski arasındaki ilişki cinsiyet ve yaşa göre: bir vaka kontrol çalışması. Sci Rep . (2023) 13:2041. doi: 10.1038/s41598-023-29071-4
Kim HJ, Park HK, Byun DW, Suh K, Yoo MH, Min YK ve diğerleri. İyot alımı, iyot bakımından zengin bir bölgeden gelen papiller tiroid kanseri hastalarında BRAF mutasyonları için bir risk faktörüdür. Eur J Nutr . (2018) 57:809–15. doi: 10.1007/s00394-016-1370-2
Zhang X, Zhang F, Li Q, AiHaiti R, Feng C, Chen D, ve diğerleri. İdrar iyot konsantrasyonu ile papiller tiroid kanseri arasındaki ilişki: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Front Endocrinol . (2022) 13:1049423. doi: 10.3389/fendo.2022.1049423
Southern AP, Anastasopoulou C, Jwayyed S. İyot toksisitesi. StatPearls'te . Treasure Island, Florida, ABD: StatPearls Publishing (2025)
Laurberg P, Cerqueira C, Ovesen L, Rasmussen LB, Perrild H, Andersen S ve diğerleri. Popülasyonlarda tiroid bozukluklarının bir belirleyicisi olarak iyot alımı. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab . (2010) 24:13–27. doi: 10.1016/j.beem.2009.08.013
Pedersen IB, Knudsen N, Carlé A, Vejbjerg P, Jørgensen T, Perrild H ve diğerleri. İyot alımını önerilen düşük seviyeye getiren dikkatli bir iyotlama programı, popülasyonda tiroid otoantikorlarının yaygınlığında artışla ilişkilidir. Clin Endocrinol (Oxf) . (2011) 75:120–6. doi: 10.1111/j.1365-2265.2011.04008.x
Gong B, Meng F, Wang X, Han Y, Yang W, Wang C ve diğerleri. Hashimoto tiroiditi olan insanlarda ve farelerde iyot alımının bağırsak mikrobiyotası ve bağırsak metabolitleri üzerindeki etkileri. Commun Biol . (2024) 7:136. doi: 10.1038/s42003-024-05813-6
Mannemuddhu SS, Morgans HA, Pekkucuksen NT, Warady BA, Shoemaker LR. Peritoneal diyaliz alan çocuklarda iyot aşırı yüklenmesine bağlı hipotiroidizm: 4 vaka raporu. Am J Kidney Dis . (2020) 76:889–92. doi: 10.1053/j.ajkd.2020.02.448
Lee SY, Rhee CM, Leung AM, Braverman LE, Brent GA, Pearce EN. Bir inceleme: radyografik iyotlu kontrast medya kaynaklı tiroid disfonksiyonu. J Clin Endocrinol Metab . (2015) 100:376–83. doi: 10.1210/jc.2014-3292
Velasco I, Bath S, Rayman M. Yaşamın ilk 1000 günü boyunca iyot temel besin maddesi olarak. Besinler . (2018) 10:290. doi: 10.3390/nu10030290
Moog NK, Entringer S, Heim C, Wadhwa PD, Kathmann N, Buss C. Gebelik sırasında maternal tiroid hormonlarının fetal beyin gelişimi üzerindeki etkisi. Sinirbilim . (2017) 342:68–100. doi: 10.1016/j.neuroscience.2015.09.070
Bath SC. Gebelikte iyot eksikliğinin çocuk gelişimi üzerindeki etkisi. Proc Nutr Soc . (2019) 78:150–60. doi: 10.1017/S0029665118002835
Zimmermann MB. Gebelikte iyot eksikliği ve anne iyot takviyesinin yavrular üzerindeki etkileri: bir inceleme. Am J Clin Nutr . (2009) 89:668S–72S. doi: 10.3945/ajcn.2008.26811C
Liu J, Liu L, Jia Q, Zhang X, Jin X, Shen H. Yetişkinlerde aşırı iyot alımının kan şekeri, kan basıncı ve kan lipitleri üzerindeki etkileri. Biol Trace Elem Res . (2019) 192:136–44. doi: 10.1007/s12011-019-01668-9,
Bian J, Zhang M, Li F, Gao J, Wei Z, Liu Z, ve diğerleri. Dış ortamda uzun süreli yüksek su iyot düzeylerinin karotis arteri üzerindeki etkileri. Biol Trace Elem Res . (2022) 200:2581–7. doi: 10.1007/s12011-021-02872-2.
Zhang M, Zou X, Lin X, Bian J, Meng H, Liu D. Aşırı potasyum iyodürün sıçan aort endotel hücreleri üzerindeki etkisi. Biol Trace Elem Res . (2015) 166:201–9. doi: 10.1007/s12011-015-0264-0
