Besi Sığırlarının Beslenmesi
Özet
Besi, hayvanlardan elde edilecek et veriminin kantitesini ve kalitesini daha üst seviyelere taşıyabilmek için hayvanlara uygulanan bir diyet programıdır. Genç danaların, uygun management şartlarında, ideal olarak hazırlanmış bir rasyon programı ile pazar isteğine uygun kalitede, olabildiğince az maliyet ve kısa sürede kesim olgunluğuna ulaştırılması olarak da tanımlanmaktadır. Hayvanın genotipinde normal şartlar altında gerçekleşecek olan gelişme kabiliyeti uygun bir rasyon ile takviye edilerek maksimum fayda alınmaya çalışılır. Besi ekonomik kriterler ve yem kaynaklarının durumuna göre; mera (ekstansif) besisi, yarı entansif (mera ve ahır) ve entansif (ahır) besi 3 başlık altında olarak değerlendirilmektedir. Besi süresine göre ise kısa süreli besi, orta süreli besi ve uzun süreli besi olarak sınıflandırılmaktadır. Besi Performansı, besi süresi içerisinde bir sığırın kazandığı canlı ağırlık artışı ve yemden yararlanma kabiliyeti olarak tanımlanmaktadır. Yemden Yararlanma Kabiliyeti besi süresi içerisindeki bir sığırın bir kg canlı ağırlık kazancı için tükettiği yem miktarı olarak tanımlanmaktadır. Besi Performansı pek çok faktörden etkilenmektedir. Bu faktörler, hayvan ve hayvan ile ilgili faktörler, yem ile ilgili faktörler, çevre ve barınak ile ilgili faktörler, yönetim ile ilgili faktörler ile sağlık ve hijyen ile ilgili faktörler olarak sıralanmaktadır. Besi performansı besinin ilerleyişini ve sonucunu etkileyen en önemli kriterdir. Besi başlangıcında hayvanların ihtiyaç duydukları protein, enerji, ham selüloz, vitamin, mineral ve su ihtiyaçları tam olarak bilinip, rasyon bunlar dikkate alınarak hazırlanırsa besi performansı anlamında istenilen değerlere ulaşabilmek mümkün olur.
Fattening is a dietary program applied animals to maximize the quantity and quality of meat yield. It is also defined as the quick, low-cost, and rapid development of young calves, using an ideal prepared ration program under appropriate management conditions, at a quality level consistent with market demands. The animal's ability to develop under normal conditions is supplemented with a ration appropriate for its genotype to maximize its benefits. Fattening is categorized into three categories: pasture (extensive), semi-intensive (pasture and barn), and intensive (barn). Fattening is also categorized by the duration of fattening as short-term, medium-term, and long-term. Fattening performance is defined as the live weight gain of a cattle during the fattening period and their ability to utilize feed. Feed utilization ability is defined as the amount of feed consumed by a cattle per kilogram of live weight gain during the fattening period. Fattening performance is influenced by many factors. These factors include animal and animal-related factors, feed-related factors, environmental and housing factors, management factors, and health and hygiene factors. Fattening performance is the most important criterion affecting the progress and outcome of the fattening process. If the animal's protein, energy, crude fiber, vitamin, mineral, and water requirements are fully known at the beginning of the fattening process, and the ration is prepared with these in mind, it is possible to achieve the desired fattening performance values.
Referanslar
Agricultural and Food Research Council (AFRC). Energy and Protein Requirements of Ruminants. Wallingford, UK: CAB International; 1993.
Akçapınar H, Özbeyaz C. Animal Husbandry (Basic Knowledge). Ankara: Medisan Publishing; 2021
Aral Y, Altın O, Şahin TS, et al. Türkiye sığır besiciliğinde yapısal durum ve sektörel analiz. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi. 2020; 91(2): 182-192. DOI: 10.33188/vetheder.672270
Arpacık R. Entansif Sığır Besiciliği. Ankara: Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Yayınları; 2010
Bazer FW, Lamb GC, Wu G. Animal Agriculture. United Kingdom: Academic Press; 2020
Cabezas-Garcia E, Lowe D, Lively F. Energy requirement of beef cattle: Current energy systems and factors influencing energy requirements for maintenance. Animals. 2021; 11:1642 https://doi.org/10.3390/ani11061642
Cottle D, Kahn L. Beef Cattle Production and Trade. Australia: CSIRO Publishing; 2014
Cunningham M, Latour MA, Acker D. Animal Science and Industry. New Jersey: Pearson Education; 2005
Devant M, Marti S, Bach A. Effects of castration on eating pattern and physical activity of Holstein bulls fed high-concentrate rations under commercial condition. Journal of Animal Science. 2012; 90: 4505-4513. DOI:10.2527/jas.2011-4929
Dikeman M. Encyclopedia of Meat Sciences III. Cambridge: Elsevier; 2024
Drouillard JS. Current situation and future trends for beef production in the United States of America-A review. Asian-Australian Journal of Animal Science. 2018; 7: 1007-1016. https://orcid.org/0000-0002-3691-6905
Ergün A, Tuncer ŞD, Çolpan İ, et al. Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları. Ankara: Pozitif Baskı; 2006
Eryılmaz Y. Türkiye Sığır Eti Üretim ve Tüketimine Ekonomik Bakış. MAS Journal of Applied Sciences. 2023; 8(1): 109-121.
Kirkland RM, Keady TWJ, Patterson DC, et al. The effect of slaughter weight and sexual status on performance characteristics of male Holstein-Friesian cattle offered a cereal-based diet. Animal Science. 2006; 82: 397-404.
McDonald P, Edwards RA, Greenhalgh JFD, et al. Animal Nutrition. United Kingdom: Pearson; 2022
McL Dryden G. Fundamentals of Applied Animal Nutrition. Oxfordshire: CABI; 2021
Nusri-un J, Kabsuk J, Binsulong B, et al. Effects of cattle breeds and dietary energy density on intake, growth, carcass, and meat quality under Thai feedlot management system. Animals. 2024; 14: 1186
OECD-FAO Agricultural Outlook 2023-2032. [Online] Erişim Adresi: https://www.oecd.org/en/publications/oecd-fao-agricultural-outlook-2023-2032_08801ab7-en.html Erişim Tarihi: 06/02/2025
Özbeyaz C. Sığır Yetiştiriciliği Ders Notları. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Zootekni Anabilim Dalı; 2016.
Özdemir MY, Karaman S. Tokat merkez ilçedeki süt sığırı ahırlarının yapısal ve çevre koşulları yönünden yeterliliklerinin ve geliştirme olanaklarının araştırılması. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi. 2008; 2: 27-36.
Perry TW, Cecava MJ. Beef Cattle Feeding and Nutrition. 2nd Ed. United Kingdom: Academic Press; 1995.
Pogorzelska-Pryzbylek P, Nogalski Z, Sobczuk-Szul M, et al. The effect of gender status on the growth performance, carcass and meat quality traits of young crossbred Holstein-Friesian×Limousin cattle. Animal Bioscience. 2021; 34: 914-921. https://doi.org/10.5713/ajas.20.0085
Puzio N, Purwin C, Nogalski Z, et al. The effects of age and gender (bull vs steer) on the feeding behavior of young beef cattle fed grass silage. Asian-Australian Journal of Animal Science. 2019; 8:1211-1218. DOI: 10.5713/ajas.18.0698
Rutherford NH, Lively FO, Arnott G. A review of beef production systems for the sustainable use of surplus male dairy-origin calves within the UK. Frontiers in Veterinary Science. 2021; 8: 635497. https://doi.org/10.5713/ajas.18.0698
Şahanoğlu E, Koçak S. Afyonkarahisar ili süt sığırcılığı işletmelerinde hayvan refahının barınak ve yetiştirme şartları yönünden değerlendirilmesi. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi. 2014; 54(2): 47-55.
TUİK. Kırmızı Et Üretim İstatistikleri, 2023 [Online] Erişim Adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kirmizi-Et-Uretim-Istatistikleri-2023-53540 Erişim Tarihi: 06/02/2025
Wang H, He Y, Li H, et al. Rumen fermentation, intramuscular fat fatty acid profiles and related rumen bacterial populations of Holstein bulls fed diets with different energy levels. Applied Microbiology and Biotechnology. 2019: 103;4931-4942.
Wu G. Animal Nutrition. New York: Taylor & Francis; 2018
Referanslar
Agricultural and Food Research Council (AFRC). Energy and Protein Requirements of Ruminants. Wallingford, UK: CAB International; 1993.
Akçapınar H, Özbeyaz C. Animal Husbandry (Basic Knowledge). Ankara: Medisan Publishing; 2021
Aral Y, Altın O, Şahin TS, et al. Türkiye sığır besiciliğinde yapısal durum ve sektörel analiz. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi. 2020; 91(2): 182-192. DOI: 10.33188/vetheder.672270
Arpacık R. Entansif Sığır Besiciliği. Ankara: Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Yayınları; 2010
Bazer FW, Lamb GC, Wu G. Animal Agriculture. United Kingdom: Academic Press; 2020
Cabezas-Garcia E, Lowe D, Lively F. Energy requirement of beef cattle: Current energy systems and factors influencing energy requirements for maintenance. Animals. 2021; 11:1642 https://doi.org/10.3390/ani11061642
Cottle D, Kahn L. Beef Cattle Production and Trade. Australia: CSIRO Publishing; 2014
Cunningham M, Latour MA, Acker D. Animal Science and Industry. New Jersey: Pearson Education; 2005
Devant M, Marti S, Bach A. Effects of castration on eating pattern and physical activity of Holstein bulls fed high-concentrate rations under commercial condition. Journal of Animal Science. 2012; 90: 4505-4513. DOI:10.2527/jas.2011-4929
Dikeman M. Encyclopedia of Meat Sciences III. Cambridge: Elsevier; 2024
Drouillard JS. Current situation and future trends for beef production in the United States of America-A review. Asian-Australian Journal of Animal Science. 2018; 7: 1007-1016. https://orcid.org/0000-0002-3691-6905
Ergün A, Tuncer ŞD, Çolpan İ, et al. Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları. Ankara: Pozitif Baskı; 2006
Eryılmaz Y. Türkiye Sığır Eti Üretim ve Tüketimine Ekonomik Bakış. MAS Journal of Applied Sciences. 2023; 8(1): 109-121.
Kirkland RM, Keady TWJ, Patterson DC, et al. The effect of slaughter weight and sexual status on performance characteristics of male Holstein-Friesian cattle offered a cereal-based diet. Animal Science. 2006; 82: 397-404.
McDonald P, Edwards RA, Greenhalgh JFD, et al. Animal Nutrition. United Kingdom: Pearson; 2022
McL Dryden G. Fundamentals of Applied Animal Nutrition. Oxfordshire: CABI; 2021
Nusri-un J, Kabsuk J, Binsulong B, et al. Effects of cattle breeds and dietary energy density on intake, growth, carcass, and meat quality under Thai feedlot management system. Animals. 2024; 14: 1186
OECD-FAO Agricultural Outlook 2023-2032. [Online] Erişim Adresi: https://www.oecd.org/en/publications/oecd-fao-agricultural-outlook-2023-2032_08801ab7-en.html Erişim Tarihi: 06/02/2025
Özbeyaz C. Sığır Yetiştiriciliği Ders Notları. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Zootekni Anabilim Dalı; 2016.
Özdemir MY, Karaman S. Tokat merkez ilçedeki süt sığırı ahırlarının yapısal ve çevre koşulları yönünden yeterliliklerinin ve geliştirme olanaklarının araştırılması. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi. 2008; 2: 27-36.
Perry TW, Cecava MJ. Beef Cattle Feeding and Nutrition. 2nd Ed. United Kingdom: Academic Press; 1995.
Pogorzelska-Pryzbylek P, Nogalski Z, Sobczuk-Szul M, et al. The effect of gender status on the growth performance, carcass and meat quality traits of young crossbred Holstein-Friesian×Limousin cattle. Animal Bioscience. 2021; 34: 914-921. https://doi.org/10.5713/ajas.20.0085
Puzio N, Purwin C, Nogalski Z, et al. The effects of age and gender (bull vs steer) on the feeding behavior of young beef cattle fed grass silage. Asian-Australian Journal of Animal Science. 2019; 8:1211-1218. DOI: 10.5713/ajas.18.0698
Rutherford NH, Lively FO, Arnott G. A review of beef production systems for the sustainable use of surplus male dairy-origin calves within the UK. Frontiers in Veterinary Science. 2021; 8: 635497. https://doi.org/10.5713/ajas.18.0698
Şahanoğlu E, Koçak S. Afyonkarahisar ili süt sığırcılığı işletmelerinde hayvan refahının barınak ve yetiştirme şartları yönünden değerlendirilmesi. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi. 2014; 54(2): 47-55.
TUİK. Kırmızı Et Üretim İstatistikleri, 2023 [Online] Erişim Adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kirmizi-Et-Uretim-Istatistikleri-2023-53540 Erişim Tarihi: 06/02/2025
Wang H, He Y, Li H, et al. Rumen fermentation, intramuscular fat fatty acid profiles and related rumen bacterial populations of Holstein bulls fed diets with different energy levels. Applied Microbiology and Biotechnology. 2019: 103;4931-4942.
Wu G. Animal Nutrition. New York: Taylor & Francis; 2018
