Şehir Planlamada Bilgi Teknolojileri Kullanımı

Nur Sinem Partigöç

doi:10.37609/akya.3713

Yazarlar

Nur Sinem Partigöç

https://orcid.org/0000-0002-9905-2761

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3713.c7193

Özet

Kentleşme süreçleri karmaşık yapıya sahiptir. Günümüzde bu yapı, nüfus birikim sürecinin sonucunda ortaya çıkan çok boyutlu problemler ile sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş sürecinde değişen koşullara adaptasyon sağlamaya yarayacak araçları içeren iki kutuplu bir nitelikte karşımıza çıkmaktadır. Geliştirilen araçların temel öğesi bilgidir. Sürekli, doğru ve güvenilir bilgi ise bilgi teknolojilerinin en önemli bileşenidir. Şehir planlama disiplini içerisinde karar verme mekanizmalarının çok boyutlu problemler için çözüm önerileri geliştirilmesi, modellenmesi ve olası tüm sonuçların test edilebilmesi amacıyla bilgi teknolojilerine başvurduğu izlenmektedir. Coğrafi Bilgi Sistemleri, Uzaktan Algılama, Bilgi ve İletişim Teknolojileri ve Yapay Zekâ, gerçek zamanlı verilerden yararlanan, gözlenen kentsel problemleri belirli bir yöntemle ortaya koymayı ve teknolojik olanaklar ile şehir planlama dinamiklerini bütünleştirerek alternatif çözümler üretmeyi hedefleyen önemli araçlardır. Bu noktadan hareketle, çalışmanın kapsamında işlevselliği ve kullanıcı odaklı problem çözme becerisiyle ön plana çıkan araçların nitelikleri, kullanım amaçları, tercih edilme sebepleri, destek verdiği uzmanlık alanları, uygulama örnekleri ve sağladığı avantajlar yer almaktadır.

Urbanization processes have a complex structure. Today this structure appears in a bipolar nature. This nature includes multidimensional problems arising as a result of population accumulation process and tools for the adaptation to changing conditions during the transition from industrial society to information society. Information is basic element. Continuous, accurate and reliable information is the most important component of information technologies. Decision making mechanisms often benefit from information technologies in order to develop and model solution proposals for multidimensional problems and to test all possible results in urban planning discipline. Geographical Information Systems, Remote Sensing, Information and Communication Technologies, Artificial Intelligence are important tools for revealing the observed urban problems in accordance with a certain method by using real-time data and producing alternative solutions by integrating technological possibilities and urban planning dynamics. From this viewpoint, the scope of study includes qualities, usage purposes, preference reasons, supporting expertise, application examples and providing advantages of these tools standing out with their functionality and user-oriented problem solving skills.

Referanslar

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) (2021). AFAD TABB (Türkiye Afet Bilgi Bankası). https://www.afad.gov.tr/tr/2399/TABB-Turkiye-Afet-Bilgi-Bankasi, (Erişim Tarihi: Nisan 2024).

Al-Shumaimri, M.S. (2012). Application of digital image processing tecniques to geological and geomorphological features of southwest Jordan. State of Kuwait: Journal of Geography and Geology, 1 (4).

Arca, D. (2012). Afet Yönetiminde Coğrafi Bilgi Sistemi ve Uzaktan Algılama, Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi, 2(2), 53-61.

Arı, E. S. (2021). Süper Akıllı Toplum: Toplum 5.0 (Society 5.0: Super Smart Society). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 23 (1).

Asri, N. (2019). Afet Yönetiminde Coğrafi Bilgi Sistemi Uygulaması: Kırım Kongo Kanamalı Ateş Hastalığı Örneği, Yüksek Lisans Tezi, Gümüşhane Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afet Yönetimi Anabilim Dalı, Gümüşhane.

Berberoğlu, A. (2009). Coğrafi Bilgi Sistemi Kullanılarak Deprem Verilerinin İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeofizik Mühendisliği Anabilim Dalı, Sakarya.

Bingöl, K., Akan, A. E., Örmecioğlu, H. T., Er, A. (2020). Artificial intelligence applications in earthquake resistant architectural design: Determination of irregular structural systems with deep learning and Image AI method. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 35:4.

Birleşmiş Milletler (2020). About the Sustainable Development Goals (United Nations). https://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/, (Erişim Tarihi: Nisan 2024).

Chandra, A.M., Ghosh S.K. (2007). Remote Sensing and Geographical Information System, Alpha ScienceInternational, Oxford U.K. ss 16-24, 97-114.

Cities in Motion (2018). IESE Cities in Motion Index 2018. https://blog.iese.edu/cities-challenges-and-management/2018/05/23/iese-cities-in-motion-index-2018/, (Erişim Tarihi: Nisan 2024).

COAG National Disaster Resilience Statement. (2009). National Strategy for Disaster Resilience: Building our nation’s resilience to disasters. https://www.homeaffairs.gov.au/emergency/files/national-strategy-disaster-resilience.pdf, (Erişim Tarihi: Mayıs 2024).

Corrado, R. (2021). ICTs and AI-Driven Solutions for Disaster Management. Cambodia Development Center, 3, Issue 10.

Çağlayan, N., Satoğlu, Ş. I., Kapukaya, E. N. (2018). Afet Yönetiminde Büyük Veri ve Veri Analitiği Uygulamaları: Literatür Araştırması (Big Data and Data Analytics Applications in Disaster Management: Literature Review). 7. Ulusal Lojistik ve Tedarik Zinciri Kongresi, Bildiriler Kitabı, Bursa.

Çapar, N. (2009). Landsat uydu görüntüleri kullanılarak jeotermal kaynakların araştırılması, Ankara örneği. İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.

Dal, M., Özdemir, Y. (2020). Dijital Çağda Neden Bir Kent Sürdürülebilir Akıllı Şehir Olmalıdır?, Uluslararası Doğu Anadolu Fen Mühendislik ve Tasarım Dergisi, 2(2), 205-215.

Demirci, A, Karakuyu, M. (2004). Afet Yönetiminde Coğrafi Bilgi Teknolojilerinin Rolü, Doğu Coğrafya Dergisi, 9(12), 67-100.

Demirer, Ö. (2018). Ders Notları, İşletmelerde Bilgi Sistemleri, Hitit Üniversitesi, https://web.hitit.edu.tr/dersnotlari/omurdemirer_24.05.2018_1P8B.pdf. (Erişim Tarihi: Nisan 2024).

Develi, H. (2017). Endüstri 4.0’dan Toplum 5.0’a (From Industry 4.0 to Society 5.0). https://www.dunya.com/kose-yazisi/endustri-40dan-toplum-50a/389146, (Erişim Tarihi: Mayıs 2024).

Duman, O., Gökgöz, B. (2018). Türkiye’de ve Dünyada Afet Veritabanları (Disaster Databases in Turkey and the World). SETSCI Conference Indexing System, 3.

Elveren, E. (2013). Investıgation of The Geothermal Sources in Çeşme and Urla by Using Remote Sensing and Geographical Informatıon Systems Techniques. Master Thesis, Dokuz Eylül Unıversıty, Graduate School of Natural and Applıed Scıences, İzmir.

Garschagen, M. (2016). Decentralizing urban disaster risk management in a centralized system? Agendas, actors and contentions in Vietnam. Habitat International, 52.

Giffinger, R., Fertner, C., Kramar, H., Kalasek, R., Milanović, N., Meijers, E. (2017). Smart Cities Ranking of European Medium-Sized Cities, Final Report, Vienna University of Technology. https://www.researchgate.net/publication/261367640_Smart_cities_-_Ranking_of_European_medium-sized_cities, (Erişim Tarihi: Nisan 2024).

Goodspeed, R. (2015). Smart Cities: Moving Beyond Urban Cybernetics to Tackle Wicked Problems. Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 1.

Grey W.M.F., Luckman, A.J., Holland, D. (2003). Mapping urban change in the UK using satellite radar interferometry. Remote Sensing Environment 87: 16–22.

Gündüz, M. Z., Daş, R. (2018). Nesnelerin İnterneti: Gelişimi, Bileşenleri ve Uygulama Alanları (Internet of things (IoT): Evolution, components and applications fields). Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 24 (2).

Hall, R.E. (2000). The Vision of a Smart City. Proceedings of the 2nd International Life Extension Technology Workshop, Paris, France.

Harrison, C., Donnelly, I.A. (2011). A Theory of Smart Cities. Proceedings of the 55th Annual Meeting of the ISSS, Hull, England, 1-15.

Hollands, R. G. (2008). Will The Real Smart City Please Stand Up? Intelligent, Progressive or Entrepreneurial?, Routledge, New York, USA.

Horita, F. E. E., Albuquerque, J. P., Marchezini, V. (2018). Understanding the decision-making process in disaster risk monitoring and early-warning: A case study within a control room in Brazil'. International Journal of Disaster Risk Reduction, 28.

İSBAK (2017). Akıllı Şehrin Mimarı: İSBAK (The Architecture of Smart City: ISBAK). http://isbak.istanbul/akilli-sehirler-3/, (Erişim Tarihi: Mayıs 2024).

James, B.C. (2002). Introduction to Remte Sensing. Taylor and Francis, A.B.D.

Japonya İş Federasyonu (2016). Toward realization of the new economy and society. Reform of the economy and society by the deepening of Society 5.0. http://www.keidanren.or.jp/en/policy/2016/029_outline.pdf, (Erişim Tarihi: Mayıs 2024).

Kalkan, K., Maktav,D. (2010). Nesne Tabanlı ve Piksel Tabanlı Sınıflandırma Yöntemlerinin Karşılaştırılması (IKONOS Örneği). III. Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu, Kocaeli.

Kavzoğlu, T., Çölkesen, İ. (2011). Uzaktan Algılama Teknolojileri ve Uygulama Alanları. Türkiye’de Sürdürülebilir Arazi Yönetimi Çalıştayı. 26-27 Mayıs 2011.

Kemper, H., Kemper, G. (2020). Sensor Fusıon, GIS and AI Technologıes For Dısaster Management. The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, Volume XLIII-B3-2020, XXIV ISPRS Congress.

Köseoğlu, Ö., Demirci, Y. (2018). Akıllı Şehirler ve Yerel Sorunların Çözümünde Yenilikçi Teknolojilerin Kullanımı (Smart Cities and Employing Innovative Technologies for Tackling Urban Policy Issues). International Journal of Political Studies, 4 (2).

Kularathna, E.A.I., Geethamali, H.D.M.K. (2020). ICT Applications in Disaster Resilience in a Smart City in Colombo Area of Sri Lanka. International Journal of Governance and Public Policy Analysis (IJGPPA), 2 (1).

Lin, L., Nilsson, A., Sjolin, J. Abrahamsson, M., Tehler, H. (2015). On the perceived usefulness of risk descriptions for decision-making in disaster risk management. Reliability Engineering and System Safety, 142.

Lindgren, D.T. 1974. Urban Applications of Remote Sensing. Remote Sensing, Techniques for Environmental Analysis, 225-241.

Mangır, F. (2016). Smart City: Strategies For Local Governments: The Case of Konya in Turkey. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 41.Yıl Özel Sayısı.

Mckinsey Company (2013). Bilgi Toplumu Stratejisinin Yenilenmesi Projesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Destekli Yenilikçi Çözümler Ekseni Mevcut Durum Raporu, Kalkınma Bakanlığı Bilgi Toplumu Dairesi Yayını, Ankara, Turkey.

Meechang, K., Leelawat, N., Tang, J., Kodaka, A., Chintanapakdee, C. (2020). The Acceptance of Using Information Technology for Disaster Risk Management: A Systematic Review. Engineering Journal, 24 (4).

Memiş, L., Babaoğlu, C. (2020). Afet Yönetimi ve Teknoloji: Farklı Boyutlarıyla Afet Yönetimi (The Disaster Management and Technology: Disaster Management with Different Dimensions) (Edt. M. Yaman ve E. Çakır), Nobel Yayınevi, Ankara, Turkey.

Muller D. Zeller, M. (2002). Land use dynamics in the central highlands of Vietnam: a spatial model combining village survey data with satellite imagery interpretation. Agriculture Economy 27: 333– 354.

Ojo, A., Dzhusupova, Z., Curry, E. (2016). Exploring the Nature of the Smart Cities Research Landscape Smarter as the New Urban Agenda: Public Administration and Information Technology (Ed. J. Gil-Garcia, T. Pardo, T. Nam), Springer International Publishing, Switzerland, 23-47.

Orselli, E., Akbay, C. (2019). Teknoloji ve Kent Yaşamında Dönüşüm: Akıllı Kentler (Technology and Transformation In Urban Life: Smart Cities). Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 2 (1).

Palazca, A. (2020). Afet Sonrası Toplanma Alanlarının Analizi: Denizli Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Anabilim Dalı, Denizli.

Parker,H.D. (1988). The Unique Qualities Of Geographic Information System: A Commentary. Photgrammetric Engeneering And Remote Sensing, 54 (11), s.1547-49.

Pirasteh, S., Varshosaz, M. (2019). Geospatial Information Technologies in Support of Disaster Risk Reduction, Mitigation and Resilience: Challenges and Recommendations. Sustainable Development Goals Connectivity Dilemma, 1st Edition, CRC Press, Florida, United States.

Pratt, W.K. (2001). Digital image processing. New York: Jhon Wiley and Sons, Inc.

Saracel, N., Aksoy, I. (2020). Toplum 5.0: Süper Akıllı Toplum (Society 5.0: Super Smart Society). Social Sciences Research Journal, 9 (2).

Small, C., Miller, R.B. (1999). Monitoring the Urban Environment from Space, The International Symposium on Digital Earth, Beijing.

Smart Cities Council India (2018). Manage Disaster and Build Resilient Smart Cities. https://india.smartcitiescouncil.com/article/manage-disaster-and-build-resilient-smart-cities, (Erişim Tarihi: Mayıs 2024).

Sun, W., Bocchini, P., Davison, B. D. (2020). Applications of artificial intelligence for disaster management. Natural Hazards, 103.

Sürmeli, D. (2011). Yapay Sinir Ağları İle Afet Yönetiminde Sosyal Zarar Görebilirlik Riskinin Belirlenmesi (Utilization of Artificial Neural Networks for Calculation of Social Vulnerability in Disaster Management). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya.

Şahin, A., Örselli, E. (2003). E-Devlet Anlayışı Sürecinde Türkiye (Turkey’s e-Government Practices). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9.

Tarhan, Ç. (2007). Detection of Environmental and Urban Change Using Remote Sensing and GIS, Doctorate Thesis, The Graduate School of Engineering and Sciences, İzmir Institute of Technology, İzmir.

Tecim, V. (2008). Coğrafi Bilgi Sistemleri: Harita Tabanlı Bilgi Yönetimi. Renk Form Ofset Matbaacılık, Ankara.

Thamarux, P., Leelawat, N., Matsuoka, M. (2017). The GIS database analysis for multi natural hazards risk estimation web application development: A focus on startups in Thailand. Proceedings of the International Symposium on Remote Sensing, Nagoya, Japan, 163-166.

Toptaş, T.E., Tüdeş, Ş. (2014).Planlamada Uzaktan Algılama Esaslı Arazi Kullanım Analizi ve Tematik Sınıflama. 5. Uzaktan Algılama-CBS Sempozyumu (Uzal-CBS 2014), 14-17 Ekim 2014, İstanbul.

Turan, M. (2014). Bulut Bilişim ve Mali Etkileri: Bulutta Vergi (Cloud Computing And Its Financial Effects: Tax On Cloud). Bilgi Dünyası, 15 (2).

Türe, T. (2018). Web Ortamında Coğrafi Bilgi Sistemleri Uygulamaları İle Yerel Yönetimlerdeki Hizmet Kalitesinin Arttırılması (Improving Local Service Qualities with Geographical Information Systems on the Web). Eskişehir Anadolu Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir.

Varol, Ç. (2017). Sürdürülebilir Gelişmede Akıllı Kent Yaklaşımı: Ankara’daki Belediyelerin Uygulamaları (Smart City Approach for Sustainable Development: Practices of Municipalities in Ankara). Çağdaş Yerel Yönetimler, 26 (1).

Weng, Q.H. (2002). Land use change analysis in the Zhujiang Delta of China using satellite remote sensing, GIS and stochastic modelling. Journal of Environmental Management 64: 273–284.

World Bank (2018). Machine Learning for Disaster Risk Management. International Bank for Reconstruction and Development/International Development Association, Washington.

Yaman, M., Çakır, E. (2018). Dijitalleşen Dünyada Akıllı Afet ve Acil Durum Uygulamaları (Intelligent Disaster and Emergency Applications in the Digitalized World). İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7 (2).

Yomralıoğlu, T. (2002) Coğrafi Bilgi Sistemleri: Temel Kavramlar ve Uygulamalar. Seçil Ofset, İstanbul.

Yurdoğlu, E. (2008). Afet Yönetiminde Coğrafi Bilgi Sistemi Uygulama Örneği, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Bilimleri Anabilim Dalı, İstanbul.