Planlamada Yetki ve Sorumluluklar

Gökçen Kılınç Ürkmez

doi:10.37609/akya.3713

Yazarlar

Gökçen Kılınç Ürkmez

https://orcid.org/0000-0003-1139-6920

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3713.c7192

Özet

Planlama mesleği Sanayi Devrimi sonrasında pozitivist paradigma çerçevesinde gelişmiş ve meşruiyetini oluşturmuştur. 20. yüzyılın başlangıcından itibaren tüm dünya politik, ekonomik, toplumsal ve teknolojik çok hızlı bir değişim ve dönüşüm süreci yaşamıştır. Tüm bu değişimler kaçınılmaz olarak planlama mesleğinin içeriğini, kapsamını ve uygulamalarını da etkilemiştir.
Bu etki çerçevesinde gelişen planlama yaklaşımları, plancıların çalıştıkları ortamlardaki rol tanımlarını da zaman zaman farklılaştırmıştır. Planlama bazen politikaların uygulanmasında önemli bir araç, bazen de piyasanın önünde bir engel olarak görülmüştür. Özünde kamu yararını gözeten bir meslek olarak, meşru temellerinden ayrılmadan yeni yaklaşımlar ve evrensel birtakım etik ilke ve kurallar eşliğinde varlığını sürdürmüştür. Geleceğe dair belirsizliklerin giderek arttığı bir ortamda planlamanın karar ve uygulamalarında nasıl bir yaklaşım benimseyeceği önemli bir konu olup mesleğin itibarı ve gelişmesi için de kritiktir.
Bu bölümde tüm bu değişimlerin planlama yaklaşımları, plancıların rolleri, ilgilendikleri konular üzerinde nasıl bir etki yaptığı ve mesleğin evrensel olarak benimsediği etik ilkeler çerçevesinde yetki ve sorumluluklarının neler olduğu ele alınmaya çalışılmıştır.

The planning profession developed and gained its legitimacy within the framework of the positivist paradigm after the Industrial Revolution. Since the beginning of the 20th century, the world has faced with rapid political, economic, social and technological changes and transformations. All these changes have inevitably affected the content, scope and practices of the planning profession. Planning approaches that have developed within the framework of this influence have occasionally differentiated the roles of planners. Planning has sometimes been seen as an important tool in the implementation of current policies, and sometimes as an obstacle to the market. As a profession that essentially pursues the public interest, planning has continued its existence with new approaches and a number of universal ethical principles, without departing from its legitimate grounds. In an environment where uncertainties about the future are increasing, the approach to be adopted in planning decisions and practices is critical for the reputation and development of the profession.
In this section, we tried to evaluate how all these changes affect planning approaches, the roles of planners, the issues they are interested in, and what their authorities and responsibilities are within the framework of the universally accepted ethical principles.

Referanslar

Alexander, E. R. (1992). Approaches to Planning: Introducing Current Planning Theories, Concepts, and Issues, Gordon and Breach Publishers.

American Institute of Certified Planners. (2021).AICP Code of Ethics and Professional Conduct. https://www.planning.org/ethics/ethicscode/ (erişim: 22/05/2024)

Bal, E. (2006). “İdari Yargının Üç Temel Bileşeni Olarak Kamu Yararı , Planlama Esasları ve Şehircilik İlkeleri”, Planlama, 2006/3, 27-33.

Beatley, T. (1991). “A Set of Ethical Land Use Principles to Guide Land Use Policy”, Land Use Policy, January, 3-8.

Beauregard, R.A. (1990). “Bringing the City Back in”, Journal of American Planning Association, 56(2), 210-215.

Bolan, R.S. (1967). “Emerging Views Of Planning”, Journal of American Institute of Planners, 33, 233-245.

Brown, P.G., (1976). “Ethics and Policy Research”, Policy Analysis, Spring, 325-340.

Campbell, H. & Marshall, R. (1998). “Acting on Principle: Dilemmas in Planning Practice and Land-use Outcomes”, Environment and Planning B, 27, 759-775

Campbell, H. & Marshall, R. (2002) “Values and professional identities in planning practice”, Planning Futures: New Directions for Planning Theory.

Canzonieri, C. (2002). “Plans for Regional Landscape Structure: Image, Identity and Integrity in the Land” Yayınlanmamış Doktora Tezi, University of Massachusetts Amherst, Department of Landscape Architecture and Planning.

Davidoff, P. (1965). “Advocacy and Pluralism in Planning”, A.I.P. Journal, 31(4), 331-338.

Demirci, M. (2005). Şehir planlamasında etik kodları bağlamında etik davranış ilkeleri ve standartlar, 2. Siyasette ve Yönetimde Etik Sempozyum- Sakarya, 237-288.

Duvarcı, Y. (2004). Planlama mesleğine ve planlama ilkelerine etik açıdan eleştirel bir bakış. Planlama Dergisi, 2004 (2), 14-27.

Eraydın, A. (2021) “Planlamada Yeni Eğilimler”, Kent Planlama, . B. Özdemir-Sarı, N. Uzun, (eds.), Ankara: İmge Kitabevi, 567-588.

Erdoğan, A. (2018). “Economic policies, legislative regulations and professional ethics in urban planning in Turkey”, Y. Lisans Tezi, ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Ersoy, M. (1995). “Planlama Kuramları ve Etik”, I. Planlama Kongresi: Planlamanın Meşruiyeti ve Plancıların Konumu, Ankara: TMMOB Şhir Plancıları Odası, 119-124.

Ersoy, M. (2007). “Kapsamlı Planlama Yaklaşımına Karşı Sağdan Bir Eleştiri: Adım Adım (Aşamalı) Planlama”, Kentsel Planlama Kuramları, M. Ersoy, (der.), Ankara: İmge Kitabevi Yayınları, 117-196.

Ersoy, M. (2021). “ Planlama Kuramları”, Şehircilik Okulu, 11 Şubat 2021, https://www.youtube.com/watch?v=NMoBsKx3AcM&t=1207s (erişim: 20/05/2024)

Forrester, J. (1989). Planning in the Face of Power, Berkeley and London: University of California.

Gedikli, B. (2007). “Stratejik Mekansal Planlama: Planlamada Yeni Anlayışlar, Yöntemler ve Teknikler”, Kentsel Planlama Kuramları, M. Ersoy (der.), Ankara: İmge Kitabevi Yayınları, 229-277.

Gercenks, L.C.(2001). The Comprehensive Plan in the 20th Century, APA National Planning Congress-2001, New Orleans.

Gültekin, S. (2012). “Kamu Yöneticileri ve Kamu Politikası:Kamu Yönetimi Paradigmaları Çerçevesinde Teorik Bir Analiz”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(3-4), 85-100

Harvey, D. (2013). Asi Şehirler- Şehir Hakkından Kentsel Devrime Doğru, (çev. Ayşe Deniz Temiz), İstanbul: Metis Yayınları.

Healey, P. (1993). “Planning Through Debate: The Communicative Turn in Planning Theory, F. Fischer&J. Forester (Eds.) The Communicative Turn in Policy Analysis and Planning, Duke University Press, 233-253.

Healey, P. (1997). Collabarative Planning: Shaping places in fragmented societies, London: MacMillian Press.

Howe, E. & Kaufman, J. L. (1979). The Ethics of Contemporary American Planners”, Journal of the American Planning Association, 45 (3), 243-255.

Howe, E. (1994). “Acting on Ethics in City Planning”, Center for Urban Policy Research, NJ: New Brunswick.

Howe, E., & Kaufman, J. (1981). “The Values of Contemporary American Planners”, Journal of the American Planning Association, 47 (3), 266-278

Kaufman, J.L. (1999). “Reflections on Teaching Three Versions of a Planning Ethics Course”, Planning Ethics, S. Hendler (ed), Center for Urban Policy Research, NJ: New Brunswick.

Kılınç, G., Özgür, H., & Genç, N. F. (2009). “Yerel Yönetimlerde İmar Uygulamaları ve Etik”, Türkiye’de Yolsuzluğun Önlenmesi için Etik Projesi Araştırma Çalışması, Başbakanlık Kamu Görevlileri Etik Kurulu, Ankara.

Lauria, M. & Long, M. (2017). “Planning Experience and Planners’ Ethics” Journal of the American Planning Association, 83(2), 202-220.

Limbdlom, C. E. (1959). “The Science of Muddling Through”, Public Administration, 19:2, 79-88.

McHarg, I. (1979). “Ecological planning: The Planners as Catalysts”, R.W. Burchell& G.Sternlieb (Eds.) Planning Theory in the 1980s: A Search for New Directions, Center for Urban Policy Research, New Brunswick.

Özdemir, E. (2023). “Kent Plancısının Politik Rolü: Türkiye Deneyiminden Çıkarımlar”, Planlama, 33(2), 288–301

Planning Institute Australia. (2023). Code of Proffesional Conduct. https://www.planning.org.au/documents/item/6014 (erişim: 22/05/2024

Robinovitz, F.F. (1969) City Politics in Planning, Atherton, New York.

Royal Town Planning Institute (2016). Code of Proffesional Conduct. https://www.rtpi.org.uk/media/1936/code-of-conduct-newcover2017.pdf (erişim: 22/05/2024)

Sabah, C. M. (2020) Türkiye’de Şehir Planlama: Meslek Etiği ve Değerler Üzerine Bir Değerlendirme” Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü.

Sabah, C. M., & Akgün, A. A. (2020) “Şehir Planlamada Meslek Etiği ve Değerler Üzerine Bir Değerlendirme”. Türkiye Kentleri ve Bölgeleri, 7. Kentsel ve Bölgesel Araştırmalar Sempozyumu, 136-151.

Savini, F. & Raco, M. (2019). “The rise of a new urban technocracy”, Planning and Knowledge: How New Forms of Technocracy are Shaping Contemporary Cities, F. Savini & M. Raco (Eds.), Bristol: Policy Press. 3-18

Schon, D. A. (1983) The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action, NY: Basic Books, Inc.

Sennet, R. (1970) The Uses of Disorder, Random House, NewYork

Susskind, L. & Ozawa, C. (1984) “Mediated Negotiation in the Public Sector: The Planners ad Mediator”, Journal of Planning Education and Research, 4 (1), 5-15.

Tekeli, İ. (2008) “Kent planlama mesleği gelişmesini sürdürürken ahlakını nasıl oluşturuyor?” 8 Kasım Dünya Şehircilik Günü 31. Kolokyum Bildiriler Kitabı: Planlama Meslek Alanı: Geçmişten Geleceğe, TMMOB Şehir Plancıları Odası, 55-71.

Theis, T. & Tomkin, J. (2015). Sustainability: a comprehensive foundation. Rice University, Houston, Texas: OpenStax CNX

TMMOB Şehir Plancıları Odası. (2014). Mesleki Etik Kural ve İlkeler. https://www.spo.org.tr/etik_ilkeler.php (erişim: 22/05/2024

Wachs, M. (Ed.) (1985), Ethics in Planning, New Brunswick, New Jersey: Center for Urban Policy Research, Rutgers, State University of New Jersey.

WCED (World Commission on Environment and Development), (1987) Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future, Oxford University Press.