Şehir ve Bölge Planlama Sürecinin Aşamaları
Özet
Şehir ve bölge planlama süreci, planlamanın bir disiplin haline gelmeye başladığı 20. Yüzyıl başlarından bu yana veri toplama/alan araştırması, analiz-sentez ve plan/karar adımlarını halen temel olarak korumaktadır. Bununla birlikte kentlerdeki nüfusun ve ilişkilerin artması, ekonomik, sosyal, çevresel ve politik koşullardaki değişimler, teknolojinin gelişmesi gibi birçok etken planlama yaklaşımlarında, dolayısıyla da planlama sürecinde değişimlere neden olmaktadır.
Planlama sürecinin aşamaları bir norm olarak tanımlanabilmekle birlikte ele alınan konu, problem ve kapsama göre sürecin farklılıklar, özgünlükler taşıması kaçınılmazdır. Planlama, bilimsel yöntemleri kullanarak, gelecek için en doğru ve iyi kararı vermeyi amaçlar. Öte yandan planlama süreci; en iyi ve en doğru kararın kime göre iyi ve doğru olduğu, nihai kararı kimin vereceği, uygulama aşamasının planlama sürecine dahil olup olmayacağı, bir planın başarı ölçütlerinin ne olduğu gibi birçok çetrefilli tartışmayı da içinde barındırmaktadır.
Bu bölümde şehir ve bölge planlama sürecinin aşamaları geleneksel/kapsamlı-akılcı planlama ve stratejik planlama yaklaşımları temel alınarak açıklanmakta, tartışılmaktadır. Ayrıca Türkiye’de planlama mevzuatında yer alan mekansal planlama süreçlerinin güncel planlama yaklaşımlarından ne ölçüde etkilendiği irdelenmektedir.
The process of urban and regional planning has basically maintained the steps of data collection/survey, analysis-synthesis and plan/decision since the early 20th century, when planning started to become a discipline. However, many factors such as the increase in population and relations in cities, changes in economic, social, environmental and political conditions, and the development of technology cause changes in planning approaches. All these changes cause changing of the planning process.
Although the stages of the planning process can be defined as a norm, it is inevitable that the process will have differences and uniqueness depending on the subject, problem and scope addressed. Planning aims to make the right and best decision for the future by using scientific methods. On the other hand, the planning process also includes many complicated debates, such as a decision is good and right for whom, who should make the final decision, should implementation phase to be included in the planning process and how can we measure the succes of a plan.
In this section, the stages of the urban and regional planning process are explained and discussed based on traditional/comprehensive-rational planning and strategic planning approaches. It is examined to what extent the spatial planning processes included in the planning legislation in Turkey are affected by current planning approaches.
Referanslar
Aydemir, Ş. (2022). Kent ve bölge planlama teknikleri (1. Baskı). Beykoz Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
Bademli, R. R. (2005). Kentsel planlama ve tasarım öğrencilerine notlar (1. Baskı), TMMOB Şehir Plancıları Odası, Ankara.
Balamir, M. (2010). Planlamada dönemin dili, 8 Kasım Dünya Şehircilik Günü 34. Kolokyumu, Bildiriler Kitabı, TMMOB Şehir Plancıları Odası, Kayseri, 27- 42.
Başaran-Uysal, A. (2016). Sosyal şehir programı ve yerel katılım: Berlin örneği. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 25 (4 Ekim 2016), 27-47.
Başaran-Uysal, A. (2005). A Method for Sustainable Development in the River Basin: Game Theory, (Yayınlanmamış doktora tezi), İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Başaran-Uysal, A. (2013). Katılımcı senaryo tekniği yardımıyla tarihi kentsel alan için iyileştirme stratejisinin belirlenmesi, METU Journal of the Faculty of Architecture, 2013/2 (30:2), 137-162.
Batty, M. (1976). Urban modelling: algorithms, calibrations, predictions. Cambridge University Press, Cambridge.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, (2008). Planlama sürecinin yenilenmesi projesi, Final Raporu, Ankara.
Chadwick, G. (1971). A systems view of planning, Pergamon Press.
Davidoff, P. ve Reiner, T. A. (1962). A choice theory of planning, Journal of the American Institute of Planners, 28, May, 11-39.
Dyckman, J.W. (1961). Planning and decision thory, Journal of the American Institute of Planners. November.
Ersoy, M. (2007a). Planlama kuramına giriş. M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Kuramları, (1. Baskı, s.9-34), İmge Kitabevi, Ankara.
Ersoy, M. (2007b). Kapsamlı planlama kavramının tarihsel gelişimi ve bugünü, M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Kuramları, (1. Baskı, s.115-170), İmge Kitabevi, Ankara
Flaudi, A. (1973). Planning theory, Pergomon Press.
Gedikli, B. (2007) Stratejik Mekansal Planlama: Planlamada yeni anlayışlar, yöntemler ve teknikler, M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Kuramları, (1. Baskı, s.229-277), İmge Kitabevi, Ankara.
Günay, B. (2007). Planlama kuramı ve kentsel planlama eğitimi, M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Kuramları, (1. Baskı, s.307-341), İmge Kitabevi, Ankara.
Keleş, R. (2015). Kentleşme politikası (14. Baskı). İmge Kitabevi, Ankara.
Levy, J.M. (2017). Contemporary urban planning, (11th Edition), Routledge Publish, New York.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği, (2014). 4 Haziran 2014 tarihli ve 29030 tarihli Resmi Gazete, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı.
Öksüz, A. M. (2004). Planlama yaklaşımları, (Eds. Aydemir vd.). Kentsel Alanların Planlanması ve Tasarımı, (s.107-118), Akademi Kitabevi, Trabzon.
Polat, E. (2010). Planlamada yeni bir paradigma baskısı: Stratejik Mekânsal Planlama (SMP), Çağdaş Yerel Yönetimler, 19 (4 Ekim, 2010), 1-18.
Roberts, M. (1974). An introduction town planning techniques, Hutchinson Press, Landon.
Suher, H. (1996) Şehircilik, (1. Baskı). İstanbul Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi Baskı Atelyesi, Sayı 1572, İstanbul.
Tekeli, İ. (2023). Günümüzün çok ölçekli, çok işlevli, çok paradigmalı bilim dünyasında, planlama süreçlerini tasarlamak, Grid Mimarlık, Planlama ve Tasarım Dergisi, 6 (özel sayı), 1-18.
Referanslar
Aydemir, Ş. (2022). Kent ve bölge planlama teknikleri (1. Baskı). Beykoz Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
Bademli, R. R. (2005). Kentsel planlama ve tasarım öğrencilerine notlar (1. Baskı), TMMOB Şehir Plancıları Odası, Ankara.
Balamir, M. (2010). Planlamada dönemin dili, 8 Kasım Dünya Şehircilik Günü 34. Kolokyumu, Bildiriler Kitabı, TMMOB Şehir Plancıları Odası, Kayseri, 27- 42.
Başaran-Uysal, A. (2016). Sosyal şehir programı ve yerel katılım: Berlin örneği. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 25 (4 Ekim 2016), 27-47.
Başaran-Uysal, A. (2005). A Method for Sustainable Development in the River Basin: Game Theory, (Yayınlanmamış doktora tezi), İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Başaran-Uysal, A. (2013). Katılımcı senaryo tekniği yardımıyla tarihi kentsel alan için iyileştirme stratejisinin belirlenmesi, METU Journal of the Faculty of Architecture, 2013/2 (30:2), 137-162.
Batty, M. (1976). Urban modelling: algorithms, calibrations, predictions. Cambridge University Press, Cambridge.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, (2008). Planlama sürecinin yenilenmesi projesi, Final Raporu, Ankara.
Chadwick, G. (1971). A systems view of planning, Pergamon Press.
Davidoff, P. ve Reiner, T. A. (1962). A choice theory of planning, Journal of the American Institute of Planners, 28, May, 11-39.
Dyckman, J.W. (1961). Planning and decision thory, Journal of the American Institute of Planners. November.
Ersoy, M. (2007a). Planlama kuramına giriş. M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Kuramları, (1. Baskı, s.9-34), İmge Kitabevi, Ankara.
Ersoy, M. (2007b). Kapsamlı planlama kavramının tarihsel gelişimi ve bugünü, M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Kuramları, (1. Baskı, s.115-170), İmge Kitabevi, Ankara
Flaudi, A. (1973). Planning theory, Pergomon Press.
Gedikli, B. (2007) Stratejik Mekansal Planlama: Planlamada yeni anlayışlar, yöntemler ve teknikler, M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Kuramları, (1. Baskı, s.229-277), İmge Kitabevi, Ankara.
Günay, B. (2007). Planlama kuramı ve kentsel planlama eğitimi, M. Ersoy (Ed.), Kentsel Planlama Kuramları, (1. Baskı, s.307-341), İmge Kitabevi, Ankara.
Keleş, R. (2015). Kentleşme politikası (14. Baskı). İmge Kitabevi, Ankara.
Levy, J.M. (2017). Contemporary urban planning, (11th Edition), Routledge Publish, New York.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği, (2014). 4 Haziran 2014 tarihli ve 29030 tarihli Resmi Gazete, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı.
Öksüz, A. M. (2004). Planlama yaklaşımları, (Eds. Aydemir vd.). Kentsel Alanların Planlanması ve Tasarımı, (s.107-118), Akademi Kitabevi, Trabzon.
Polat, E. (2010). Planlamada yeni bir paradigma baskısı: Stratejik Mekânsal Planlama (SMP), Çağdaş Yerel Yönetimler, 19 (4 Ekim, 2010), 1-18.
Roberts, M. (1974). An introduction town planning techniques, Hutchinson Press, Landon.
Suher, H. (1996) Şehircilik, (1. Baskı). İstanbul Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi Baskı Atelyesi, Sayı 1572, İstanbul.
Tekeli, İ. (2023). Günümüzün çok ölçekli, çok işlevli, çok paradigmalı bilim dünyasında, planlama süreçlerini tasarlamak, Grid Mimarlık, Planlama ve Tasarım Dergisi, 6 (özel sayı), 1-18.
