Beslenme Epidemiyolojisi
Özet
Beslenme epidemiyoloji araştırmalarının temel amacı beslenme ile ilişkili faktörlerin hastalıklara sebep olma ve hastalıkları önlemedeki rolünün anlaşılması için bilimsel kanıtlar oluşturmaktır. Ayrıca beslenmenin sağlık üzerine etkileri araştırılır. Giderek daha fazla sayıda ülkede aşırı ve yetersiz beslenme sorunları ortaya çıkmaktadır ve bunlar genellikle eğitim veya ekonomik gruplara göre sınıflandırılmaktadır. Beslenmeyle ilgili bu sorunların bazıları açıktır ve yalnızca ele alınması için siyasi irade ve kaynaklara ihtiyaç duyarlar. Diğerleri daha karmaşıktır ve sorunu çözmenin doğru yolu bilinmeyebilir veya açık olmayabilir. Bu tarz durumlar için beslenme epidemiyolojisinin kritik bir rol oynar. Beslenme epidemiyolojisinin özellikleri arasında diyet değerlendirme yöntemleri (kısa ve uzun vadeli diyet hatırlatmaları, gıda sıklığı anketleri) yer alır. Ayrıca boy, ağırlık, deri kıvrımı gibi antropometrik ölçümler beslenme epidemiyolojisi çalışmalarında kullanılmaktadır. Besin alımı konusunda hematolojik (demir, ferritin) ve biyokimyasal (kolesterol, glikoz…) belirleyiciler kullanılabilir. Ancak bu testler her zaman pratik ve korele olmayabilir. Referans gruplar karşılaştırma amacı ile kullanılabilir. Beslenme epidemiyolojisi çalışmaları risk altındaki grupları belirlemede önemlidir. Beslenmeye bağlı morbidite ve mortaliteyi azaltmak ve halk sağlığını iyileştirmek için sağlık sorunları nedenlerinde beslenmenin rolünü saptamak önemlidir.
The main purpose of nutritional epidemiology studies is to generate scientific evidence to understand the role of nutrition-related factors in causing and preventing diseases. In addition, the effects of nutrition on health are investigated. Overnutrition and undernutrition problems are emerging in more and more countries and are usually classified according to education or economic groups. Some of these nutritional problems are obvious and only need political will and resources to address them. Others are more complex and the right way to solve the problem may not be known or clear. Nutritional epidemiology plays a critical role in such cases. The characteristics of nutritional epidemiology include dietary assessment methods (short-term and long-term dietary reminders, food frequency questionnaires). In addition, anthropometric measurements such as height, weight, skinfold are used in nutritional epidemiology studies. Hematological (iron, ferritin) and biochemical (cholesterol, glucose…) markers can be used for nutritional intake. However, these tests may not always be practical and correlated. Reference groups can be used for comparison purposes. Nutritional epidemiology studies are important in determining groups at risk. It is important to determine the role of nutrition in the causes of health problems in order to reduce nutrition-related morbidity and mortality and improve public health.
Referanslar
World Health Organization. Nutrition. (22.04.2025 tarihinde https://www.who.int/health-topics/nutrition#tab=tab_1 adresinden ulaşılmıştır).
Centers for Disease Control and Prevention. About Nutrition. (22.04.2025 tarihinde https://www.cdc.gov/nutrition/php/about/index.html adresinden ulaşılmıştır).
Merrill RM. Introduction To Epidemiology.7th ed. USA: Jones&Bartlett Learning; 2017.
Bonita R, Beaglehole R, Kjellström T. Temel Epidemioloji. (Mollahaliloğlu S, Kosdak M, Çipil Z ve ark.) Ankara: Başak Matbaacılık;2009
Ahrens W, Pigeot I. Handbook Of Epidemiology. Germany: Springer; 2006.
Akın L, Güler Ç. Halk Sağlığı Temel Bilgiler. Ankara: Hacettepe Yayınları; 2015.
Rothman KJ, Greenland S, LashTL. Modern Epidmiology. 3th ed. USA: Lipincott Williams&Wilkins; 2008.
Celentano DD, Szklo M. Gordis Epidemiology. 6th ed. Canada: Elsevier; 2019.
Katz DL, Elmore JG, Wild DMG et al. Jekel’s Epidemiology, Biostatistics, Preventive Medicine, and Public Health. 4th ed. Philadelphia: Elsevier; 2014.
Greenberg RS. Global Burden Of Disease, Greenberg RS(Ed.), In Medical Epidemiology. USA: McGraw-Hill Education; 2015.
Holmes L. Applied Epidemiologic Principles And Concepts. New York: Taylor&Francis; 2018.
Tulchinsky T, Varavikova SA. Yeni Halk Sağlığı.(Vaizoğlu SA, Çev Ed.). Ankara: Palme Yayınevi; 2018.
Tezcan SG. Temel Epidemiyoloji. Ankara: Hipokrat Yayınevi; 2017.
Saner G, Demirkol M, Gökçay G ve ark. Beslenme Ve Beslenme Bozuklukları. Neyzi O, Ertuğrul T (ed.) Pediyatri içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2010.
Öztek Z. Halk Sağlığı Kuramlar Ve Uygulamalar. Ankara: Bireklamarısı; 2020.
Hawwash D, Yang C, Lachat C. Reducing Waste in Nutritional Epideniology: Review and Perspectives. Proceedings of the Nutrition Society. 2019; 78: 475–483. doi:10.1017/S002966511900051X
Ibsen DB, Laursen ASD, Würtz AML et al. Food substitution models for nutritional epidemiology. Am J Clin Nutr. 2021;113:294–303.
Lachat C, Hawwash D, Ock_e MC et al. (2016) Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology – Nutritional Epidemiology (STROBE-nut): An Extension of the STROBE Statement. PLoS Med . 2016; 13: e1002036
Russo S, Bonassi S. Prospects and Pitfalls of Machine Learning in Nutritional Epidemiology. Nutrients. 2022; 14: 1705.
Santos RO, Gorgulho BM, Castro MA et al. Principal Component Analysis and Factor Analysis: differences and similarities in Nutritional Epidemiology application. Rev Bras Epıdemıol. 2019; 22: E190041.
Schulz CA, Kolade Oluwagbemigun K, Nöthlings U. Advances in dietary pattern analysis in nutritional epidemiology. European Journal of Nutrition. 2021; 60:4115–4130.
Öztek Z. Beslenme Ve Sağlık. Yağcı N. Tıp Öğretiminde Halk Sağlığı Dersleri içinde. İstanbul: Papatya Yayıncılık; 2023.