Toprağın ve Kalemin Arasında: Osmanlı'da Tarımı Yönetenler (Weberyen Bir Bürokrasi Okuması)

Yazarlar

Özet

19. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu'nun kendi içinde modernleşmeyi gerçekleştirdiği ciddi bir dönemdir. Avrupa'nın üstünlüğünün kabul edildiği ve merkezden başlayarak hemen her alanda modernleşme çabasına girildiği yüzyıllık süreçte, bürokrasi modernize edilmiş ve ekonomik kalkınma için gerekli adımlar atılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu, Avrupa merkezli ekonomik yayılmaya karşı içe dönük iktisat politikaları ile Avrupa'nın ekonomik hâkimiyetine karşı koymuş, modernleştirdiği kurumları ile taşraya nüfuz etmiştir. Bu doğrultuda, Osmanlı ekonomisinin temel gelir kaynağını oluşturan tarımsal üretimin geliştirilmesine öncelik verilmiştir.  Planlı bir tarım politikası çerçevesinde hareket eden Osmanlı hükümetleri, tarımsal kalkınmayı gerçekleştirmek için önce merkezde daha sonra da taşrada tarımsal kurumlar kurarak bu hedeflerini gerçekleştirmeye çalışmıştır. Bürokrasinin modernleşmesiyle birlikte tarım bürokrasisi hem merkezde hem de taşrada kendine yer bulmuş ve ekonominin gelişmesi için gerekli tedbirlerin alınmasında aktif rol oynamıştır. Merkezde bürokratik modernleşme II. Mahmut döneminde bakanlıkların kurulması ile başlamıştır. Bu dönemde tarım bürokrasisinin ilk örneği olan Zahire Nezareti'nin kurulması ile başlayan tarımsal bürokratikleşme süreci, Ziraat Nezareti'nin kurulması ile devam etmiştir. Zahire Nezareti'nin kurulmasıyla başlayan tarımsal bürokratikleşme süreci, 1838 yılında Ziraat ve Sanayi Meclisi'nin kurulmasıyla devam etmiş ve 1893 yılına kadar çeşitli dönüşümlerden geçerek Orman, Maden ve Ziraat Nezareti'nin kurulmasıyla son şeklini almıştır. 19. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı İmparatorluğu'nda tarımsal kalkınmayı destekleyen imar meclisleri, ziraat meclisleri, Ziraat Nezareti, ziraat mektepleri ve numune tarlaları gibi tarımsal kurumlar ve bu kurumların merkez ve taşrada yürüttükleri faaliyetler bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışma, Osmanlı tarım bürokrasisinin Weber'in ideal tip bürokrasi modeliyle kısmen uyumlu olduğunu, ancak merkez-taşra gerilimi, patrimonyal kalıntılar ve kurumsal kapasite eksiklikleri nedeniyle tam bir rasyonel-legal dönüşümü yakalayamadığını ortaya koymayı hedeflemektedir.

Referanslar

Bab-ı Ali Evrak Odası 408/30526, 2743/205689, 1486/111422, 4230/317189, 4233/317417, 4337/325264, 4404/330237, 4559/342862, 4572/342836, 4233/317457, 105/7846, 129/9667, 437/32738, 1059/79389, 1727/129482, 4370/327729, 2411/180804, 324/24241, 346/25880, 366/27385, 3628/272084, 408/30526, 2743/205689, 18/1317, 40/2992, 106/7905, 142/10586, 159/11880, 167/12457, 187/13975, 210/15701, 250/18719, 269/22193, 300/22492, 305/22806, 307/23023, 308/23052, 339/25408, 391/29304, 424/31736, 473/35410, 476/35635, 534/39999, 539/40360, 579/43425, 623/46679, 661/49515, 682/51140, 696/52131, 720/53927, 734/55008, 857/64244, 884/66278, 2291/171821, 2322/174113, 3697/277260, 4652/ 348864, 1224/91752, 3428/257065, 3451/258802, 3478/26082, 409/30671, 536/40143, 574/42999, 573/42973, 1128/84588, 1157/86745, 1230/92229, 1276/95627, 1435/107570, 1398/104809, 3507/262987,101/7507, 55/4059.

Cevdet Dahiliye 275/13701

Cevdet İktisat 37/1827, 13/604, 16/765, 25/1234, 27/1322, 28/1382, 33/1627, 18/861.

Cevdet Maliye 52/2405

Dahiliye Nezareti Defterler 1/45, 2/4, 2/405, 4/176, 6/8, 26/87, 62/127, 83/197, 145/221.

Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumi 5. Şube 43/41

Dahiliye Nezareti İrade-i Umumiye 12/4

Dahiliye Nezareti Kalem-i Mahsus 1/38, 5/23, 52/89

Dahiliye Nezareti Mektubi Kalemi Evrakı 33/40, 2037/83, 2279/63, 1611/50, 1764/67, 1789/88, 48/34, 171/72, 1074/23, 1687/95, 1715/52, 1939/29,1954/98, 2006/109, 2012/10, 2019/23, 2230/92, 379/55, 207/1, 126/6, 86/15, 578/30, 2883/93, 207/1, 324/26, 2119/21, 2179/87, 2236/109, 2281/29, 2341/107

Dahiliye Nezareti Memur Sicil Zarfları 33/8

Hat 1244/48315, 1622/85.

Hariciye Nezareti İdare: 1336/2

Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi: 28/33, 869/52, 874/19, 881/15, 888/30, 890/4

Hariciye Nezareti Siyasi Kalemi 1189/43, 1993/3

Hazine-i Hassa Defterleri 20253, 617, 264, 13806

İrade Dahiliye 836/69096, 892/70982, 871/69621, 935/74085, 932/73896, 915/72647, 1051/82521, 80/4, 121/6143, 181/9933, 357/23555, 72/3596, 73/3611, 73/3601, 241/14635, 1264/99370

İrade Dosya Usulü 82/48, 39/42, 54/57, 54/52, 35/32.

İrade Hususi 4/128, 2/78.

İrade Maliye 30/65

İrade Meclis-i Mahsus 96/4074, 100/4228, 3/45

İrade Meclis-i Vala 73/1408, 197/6092

İrade Mesail-i Mühimme 23/600, 23/599, 23/602, 71/2073, 13/540, 69/2003, 122/5225.

İrade Orman ve Maadin 2/13, 3/12, 3/30, 1/19, 1/17, 1/27, 1/28, 1/30, 1/32, 1/34, 1/38, 2/3, 2/5, 2/7, 2/8, 2/18, 2/19, 2/20, 5/20, 11/34, 1/32, 2/36, 5/20, 6/36, 9/9, 6/50, 10/37,7/6,

İrade Şura-yı Devlet 56/ 3192

İrade Taltif 119/25

Maarif Nezareti Mektubi Kalemi: 551/7, 550/2, 551/5, 583/41, 592/31, 617/54, 628/23, 633/53, 714/47

Maliye Nezareti Emlak-ı Emiriyye Müdüriyeti 84/114, 85/115

Meclis-i Vala 36/31, 760/3, 29/17, 33/21, 34/50, 182/46

Meclis-i Vala Defterler 470

Sadaret Amedi Kalemi Evrakı 93/88.

Sadaret Bulgaristan 89/43.

Sadaret Defterler 3258

Sadaret Divan Kalemi Evrakı Mukavelenameler 74/30

Sadaret Girit 3/7.

Sadaret Meclis-i Vala Evrakı 134/58.

Sadaret Mektubi Kalemi Evrakı 136/88, 84/45, 136/98, 74/28, 136/100, 43/38, 36/40, 21/8, 24/36, 25/85, 25/86, 26/38, 26/56, 26/58, 26/61, 26/93, 26/94,26/25, 27/12, 27/25, 27/99, 28/99, 29/100, 31/62,31/81, 31/98,32/54, 33/72, 33/82, 34/30, 34/71 34/87, 38/94, 39/2, 39/88, 39/95, 40/20, 40/21, 40/25, 40/87, 46/17, 50/57, 58/3, 58/4, 104/55, 104/69, 236/93, 237/38.

Sadaret Mektubi Kalemi Mühimme Kalemi Evrakı 471/90, 727/3, 422/13, 346/41.

Sadaret Mektubi Kalemi Meclis-i Vala Evrakı 38/40

Sadaret Mektubi Kalemi Nezaret Devair Evrakı 25/74

Sadaret Mektubi Kalemi Umum Vilayat Kalemi Evrakı 269/7, 269/10, 273/41, 165/74, 270/89, 292/42, 329/62, 339/96, 345/38, 386/65, 392/79, 211/94, 211/5

Sadaret Mukavelenameler 14/24, 50/1, 50/13, 52/19, 53/5, 54/11, 58/85,

Şura-yı Devlet: 1402/10, 1401/11, 1252/6, 1156/18, 1227/13, 1233/4, 2760/7, 540/4, 2823/19, 520/46, 1175/30, 3198/66, 1214/3, 520/28, 2153/39, 516/29, 518/17, 521/42, 524/79, 527/32, 2078/40, 1194/28

Tefrişat-ı Rumeli Evrakı Müteferrik Evrak 12/1107.

Yabancı Arşivler 21/68, 21/75, 21/71, 21/28, 21/42, 21/55, 21/70.

Yıldız Esas Evrakı 46/8

Yıldız Hususi Maruzat 257/34, 276/48,

Yıldız Mütenevvi Maruzat 15/11, 58/1

Yıldız Perakende Başkitabet Dairesi Maruzatı 2/43

Yıldız Resmi Maruzat 5/20

İdare-i Umumiye-i Vilayet Nizamnamesi, 29 Zilkade 1287, İstanbul Düstur 1. Tertip, C.1 s.625-

Dutluk Yetiştirenlerin Muafiyetine Dair Nizamname, Düstur 1. Tertip, C.2 s.438-439.

Pamuk Ziraatının İlerletilmesi İçin Talimat, 26 Recep 1278, Düstur 1. Tertip, C.2 s.437.

Ziraat Müdürlerinin Vezaif-i Memuriyetlerine Dair Talimat 17 Şaban 1270, Düstur 1. Tertip, C.2 s.434-436.

ADIYEKE Nükhet; “Farming Out Of Mukataas As Malikâne In Crete In The Eighteenth Century: The Rethymno Case”, The Eastern Mediterranean under Ottoman Rule Crete, 1645-1840, (Ed. Antonis Anastaso¬poulos) Crete University Press, Rethymno 2008, ss.233-242.

AKPINAR, Mahmut; “Bir Tanzimat Bürokratının Portresi: Krikor Ağaton Efendi (1823-1868)”, Tarih İncelemeleri Dergisi, XXVIII/2, 2013, s.329-354.

AKYILDIZ, Ali; Osmanlı Bürokrasisi ve Modernleşme, İletişim Yay., İst. 2006.

--------------------; Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatı’nda Reform (1836-1856), İstanbul: Eren Yayıncılık, 1993.

ALBROW Martin; Bureaucracy, London 1970.

ARIKAN, Zeki; “İzmir’de İlk Kooperatifleşme Çabaları”, Tarih İncelemeleri Dergisi, C.4 S.1 1989, ss.31-42.

Arundell V. J., A visit to the Seven Churches of Asia, Londra 1828.

ASLAN, Seyfettin- YILMAZ, Abdullah; “Tanzimat Döneminde Osmanlı Bürokratik Yapı ve Düşüncesinin Değişimi”, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, C.2, S.1, s.287-297.

ATAM Şenay; Osmanlı Devleti’nde Nafia Nezareti, (Dan. Prof. Dr. Musa Şaşmaz) Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi, Niğde 2015.

AYDIN Mahir ;“Elviye-i Selase” TDVİA, C.11, İst. 1995, s.68.

BARKAN, Ömer Lütfi; Türkiye’de Toprak Meselesi: Toplu Eserler 1, Gözlem Yay. İst. 1980.

-----------------------------; “Timar”, İ.A. C.12/1, Milli Eğitim yay.1979, ss.286-333.

BASKICI, Murat; “Osmanlı Tarımında Makineleşme”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 58-1, s.30-53.

--------------------; “Osmanlı Tarımında Makine Kullanımı”, Mülkiye Dergisi, C. XXXIII S.262, 2009, ss.77-88.

BERBER Mehmet Akif; “Son Dönem Osmanlı Devleti’nde Tefecilikle Mücadele”, Uzman Araştırmacı Eğitim Programı Makaleler- I, Ed. Turgay Anar, İstanbul 2017, s.41-51.

----------------------------; From Interest to Usury: The Transformation of Murabaha in The Late Ottoman Empire, Dan. (Prof. Dr. Coşkun Çakır) İstanbul Şehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Ens. Yüksel Lisans Tezi, İstanbul 2014.

BELDICEANU Nicoara; XIV. Yüzyıldan XVII. Yüzyıla Osmanlı Devleti’nde Tımar (Çev. M. A. Kılıçbay) Teori Yayınları Ankara 1985.

BLAU Peter M.; Bureaucracy In Modern Society, Random House New York 1965.

BEYDİLLİ Kemal; “Mühendishane-i Bahr-i Hümayun”, TDVİA, C.31 Ankara 2020, ss.513-514.

-----------------------; “Mühendishane-i Berr-i Hümayun”, TDVİA, C.31, Ankara 2020, s.515-516.

CEYHAN Muhammed; “Osmanlı Tımar Sisteminin “Kurumsal Süreklilik” Bağlamında Tahlili”, Turkish Studies- History, 15(1) 2020, ss.29-41.

CEZAR Yavuz; “The Role of the Sarrafs in Ottoman Finance and Economy in the Eighteenth and Nineteenth Centuries”, Frontiers of Ottoman Studies: State, Province and the West, (ed. Colin Imber and Keiko Kiyotaki, I.B. Tauris) London and New York 2005, s.61-76.

-------------------; “From Financial Crisis to the Structural Change: The Case of the Ottoman Empire in the Eighteenth Century” Oriente Moderno Nuova serie, Anno 18 (79), Nr. 1, The Ottoman Empıre In The Eighteenth Century (1999), pp. 49-54.

CONSTAS Helen; “Max Weber’s Two Conceptions of Bureaucracy”, American Journal of Sociology, Vol.63, No.4, Uni. Of Chicago Press, January 1958, pp.400-409.

ÇADIRCI, Musa; Tanzimat Döneminde Anadolu Kentlerinin Sosyal ve Ekonomik Yapısı, TTK 2013.

ÇEŞME, Volkan; “Osmanlı’da Ziraati Modernleştirme Sürecinde Halkalı Ziraat Mektebi(1892-1928): Kuruluşu ve İdari Yapısı”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, XV/2 (2014), s.39-80.

--------------------; “Halkalı Ziraat Mektebi: Eğitimi, Eğitimci Kadrosu, Örnek Çiftliği ve Yayınları” Osmanlı Bilimi Araştırmaları, XVI/1 (2014), s.73-99.

ÇETİN Emrah; Tanzimat’tan Meşrutiyet’e Karayolu Ulaşımı, Ankara Üni. Sosyal Bilimler Ens. Tarih Anabilimdalı Doktora Tezi (Dan. Prof. Dr. Musa Çadırcı)Ankara 2013.

-----------------; “Tanzimat’Tan II. Meşrutiyet’e Hüdavendigar Vilayetinde Karayolu Yapım Çalışmaları” Turkish Studies Vol.8/7 Summer 2013 Ankara, ss.65-81.

-----------------; “Tanzimat Döneminde Yol Yapım Çalışmalarına Bir Örnek: İzmir- Birunabad Şosesi İnşa ve İşletme İmtiyazı” Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 53, 2(2013) s.145-163.

ÇİMEN, Ali; 1929 Dünya Ekonomik Bunalımının Türkiye’ye ve İzmir’deki Üzüm Fiyatlarına Etkisi, Dan. Dr. Leyla Kırkpınar, DEÜ Yüksek Lisans Tezi, İzmir 2007.

COŞKUN Çakır; “Tanzimat Dönemi’nde Ticaret Alanında Yapılan Kurumsal Düzenlemeler: Meclisler”, s.364.

DALGA Göksel; Türk Silahlı Kuvvetleri Modernizasyon Sürecinin Weberyan Bürokrasi Çerçevesinde Analizi: Jandarma Genel Komutanlığı Örneği, Kütahya Dumlupınar Üni. Sosyal Bilimler Ens. Kamu Yönetimi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, (Dan. Dr. Öğr. Üyesi Aykut ACAR) Kütahya 2020.

DAVİSON, Roderic H.; Osmanlı İmparatorluğu’nda Reform 1856-1876, Agora Kitaplığı 2005.

DEDE Ezgi; Selanik Ziraat Mektebi (1889-1912), Çanakkale Onsekiz Mart Üni. Sosyal Bil. Ens. Tarih ABD Y.L. tezi (Dan. Yard. Doç. Dr. Özkan Keskin), Çanakkale 2017.

DE KAY, James Ellswort; 1831-1832 Türkiye’sinden Görünümler, Odtü yay. 2009.

DEMİR, Kenan; “Osmanlı’da Ziraat Dergiciliğine Bir Bakış (1880-1923)”, Turkish Studies, Vol.9/8 Summer 2014, s.385-401.

DEMİREL Muammer- Fatma KAYA DOĞANAY; “Osmanlı’da Ziraat Eğitimi: Halkalı Ziraat Mektebi”, U.Ü. Fen-Edebiyat Fak. Sosyal Bilimler Dergisi, yıl: 12, S.21, 2011/2, s.183-199

DEMİRKOL Kurtuluş; “Toplumsal Trajedi: Osmanlı İmparatorluğu’nda Tefecilik (1848-1864) Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C.16 S.1 Mart 2018, s.625-648.

EMECEN Feridun; “Osmanlılar’da Yerleşik Hayat Şehirliler ve Köylüler”, Osmanlı Ansiklopedisi, C. 4, Ankara, 1999, ss. 91-97.

ERYILMAZ Bilal; Bürokrasi ve Siyaset, Alfa Yay. İstanbul 2002.

Felten, Sebastian -Christine von Oertzen. “Bureaucracy as Knowledge.” Journal for the History of Knowledge 1, no. 1 (2020): 8, pp. 1–16.

FINDLEY, Carter; Kalemiyeden Mülkiyeye Osmanlı Memurlarının Toplumsal Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2011.

GENÇ, Mehmet; Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi, Ötüken 2015.

GENÇ Mehmet; “İltizam” TDVİA, C.22 İstanbul 2000, s.154-158.

GÜLSOY Ufuk; “Islahat Fermanı” TDVİA, C.19 İstanbul 1999, ss.185-190.

GÜNGÖR Ferhat; Osmanlı Devleti Zirai Kredi Teşkilatları (1863-1888), (Dan. Yrd. Doç. Dr. Cabir Doğan) Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Ens. Doktora Tezi Isparta 2015.

---------------------; “Osmanlı Devleti’nde Faiz ve Tefeciliğe Karşı Zirai Kredi Teşkilatları” TURAN-SAM Dergisi, C. 8/Yaz, S.31, 2016, ss.87-94.

GÜRAN, Tevfik; 19. Yüzyıl Osmanlı Tarımı Üzerine Araştırmalar, Eren Yay., İst. 1998.

--------------------; 19. Yüzyılda Osmanlı Ekonomisi Üzerine Araştırmalar, İş Bankası Kültür Yay. İstanbul 2014.

-------------------; “Tanzimat Döneminde Tarım Politikası”, Tanzimat Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu, Ed. H. İnalcık- M. Seyitdanlıoğlu, İş Bankası Kültür Yay. İst.2014.

---------------------; “Zirai Politika ve Ziraatte Gelişmeler (1839-1876)”, 150. Yılında Tanzimat, Hakkı Dursun Yıldız, TTK Ank. 1992, s.219-233.

HALAÇOĞLU Yusuf, “Fırka-i Islahiyye”, TDVİA, C.13, İstanbul 1996, s.35-37.

HEPER Metin; “Political Modernization as Reflected in Bureaucratic Change: The Turkish Bureaucracy and a “Historical Bureaucratic Empire” Tradition”, International Journal of Middle East Studies, Vol.7 No.4 (Oct.) 1976, ss.507-521.

------------------“Center and Periphery in the Otoman Empire: With Special Reference to the Nineteenth Century”, İnternational Political Science Review, Vol.1, No.1 1980, ss.81-105.

HORTON Thomas Galland; Turkey: The People, Country and Government, London 1854.

HOWARD, Douglas A.; The Ottoman Timar System and Its Transformation 1563-1656, Indiana Üniversitesi Basılmamış Doktora Tezi, 1987.

İNALCIK, Halil; “Çiftliklerin Doğuşu: Devlet, Toprak Sahipleri ve Kiracılar” (Keyder, Çağlar- Tabak, Faruk) Osmanlı’da Toprak Mülkiyeti ve Ticari Tarım, T.V.Y.Y., İst. 1998, s.15-34.

--------------------; “Tımar” TDVİA, C.41 İstanbul 2012, ss.168-173.

------------------ - Mehmet SEYİTDANLIOĞLU; Tanzimat, İş Bankası Kültür Yay., 2012.

İPŞİRLİ Mehmet; “Babıali”, TDVİA C.4 İstanbul 1991, ss.386-389.

KABAKLI Ahmet; Bürokrasi, 2002

-----------------------; Bürokrasi ve Biz, Boğaziçi Yay. İst. 1976.

KADIOĞLU, Sevtap; “Ziraat ve Sınaat Tercüme-i Fünun Odaları Mecmuası Üzerine Bir İnceleme”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları V/2, 2004.

-------------------------; “Halkalı Ziraat Mekteb-i Âlisi Mecmuası Üzerine Bir İnceleme”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, İstanbul 2002, cilt IV, sayı 1, ss.99-108.

KALDY-NAGY GY.; “Tımar Sisteminin Macaristan’da Tarımsal Üretime Etkisi”, (Çev. Şadan Karadeniz) Belleten, C.38 S.151, Ankara 1974, ss.499-508.

KARAL, Enver Ziya; Osmanlı Tarihi, TTK, Ank. 2003.

KARASU Cezmi; “Tanzimat Dönemi Diplomasisine Genel Bir Bakış”, OTAM 1993, s.205-221.

KASABA, Reşat; Osmanlı İmparatorluğu ve Dünya Ekonomisi, Belge Yay., 1993.

KAYAM Saime Suna - Ertuğrul Tokdemir; “Savaşın Zayıf Halkası: Osmanlı Kara Ulaşımı 1853-1918”, Prof Dr. Haydar Kazgan’a Armağan: Yakın Tarihimizin İktisadi Panoraması, TTK Ankara 2011, ss.113-137.

KAZGAN Haydar; Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Şirketleşme, Vakıfbank Kültür Yayını İstanbul 1999.

KELEŞ, Adem; XIX. Yüzyılda Osmanlı Tarımının Modernleşmesi ve Tarımı Geliştirmek İçin Uygulanan Teşvik Politikaları, Sakarya Üni. Sosyal Bil. Ens. Yüksek Lisans Tezi (Dan. Doç. Dr. Arif Bilgin), Eylül 2008.

KELEŞ Erdoğan; “II. Abdülhamit Devrinde Aydın Vilayetinde Sanat ve Meslek Okulları”, History Studies, Vol. 5, Is.2, Mart 2013 s.199-241.

KESKİN, Özkan; Orman ve Maadin Nezareti’nin Kuruluşu ve Faaliyetleri, İstanbul Üni. Sosyal Bil. Ens. Doktora Tezi (Dan. Prof. Dr. Ali İhsan GENCER) İstanbul 2005.

---------------------; “Osmanlı Ziraatının Modernleştirilmesi Bağlamında Avrupa'ya Gönderilen Öğrenciler ve Osmanlı Ziraatına Katkıları”, Osmanlıdan Cumhuriyete Sosyo-Kültürel Siyasi Yansımalar, Sarıyıldız G., Ürekli F., Karacakaya R., Hacısalihoğlu N.E., Editör, Derin Yayınları, İstanbul, ss.157-168, 2015.

KEYDER, Çağlar- TABAK, Faruk; Osmanlı’da Toprak Mülkiyeti ve Ticari Tarım, T.V.Y.Y., İst. 1998.

KILIÇBAY, Mehmet Ali; Feodalite ve Klasik Dönem Osmanlı Üretim Tarzı, Teori Yay. Ankara, 1985.

KOÇ, Ercan; 19. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nde Tarım, Anadolu Üni. Sosyal Bil. Ens. Yüksek Lisans Tezi (Dan. Prof. Dr. Cahit Y. Bilim), Eskişehir Temmuz 2005.

KÖPRÜLÜ, M. Fuad; Bizans Müesseselerinin Osmanlı Müesseselerine Tesiri, Ötüken Yay. İstanbul 1986.

KURMUŞ, Orhan; Emperyalizmin Türkiye’ye Girişi, Yordam Kitap, İst. 2012.

KÜÇÜK Cevdet; “Abdülmecid” TDVİA, C.1, İstanbul 1988, s.259-263.

KÜTÜKOĞLU, Mübahat S.; Balta Limanı’na Giden Yol Osmanlı- İngiliz İktisadi Münasebetleri (1580-1850), TTK Ankara 2013.

MARX Karl- Frederick ENGELS; Selected Works, Progres Publishers Moskow 1986.

McCARTHY, Justin; “Foundations of The Turkish Republic: Social and Economic Change”, Middle Eastern studies, Vol.19, No.2 (Apr., 1983) s.139-151.

MİLL John Stuart, On Liberty, (ed. Stefan Collini), Cambridge Uni. Press 1998.

MOUZELİS N.P., Örgüt ve Bürokrasi Modern Teorilerin Analizi, Çizgi Kitabevi, Konya 2001.

NEBİOĞLU Osman; Bir İmparatorluğun Çöküşü ve Kapitülasyonlar, İş Bankası Kültür Yay. Ankara 1986

NELSON Elif Charlotte; “Tanzimat Dönemi İmar Meclislerinin Filibe ve Antalya’da Gerçekleştirdiği Çalışmalar”, Tarih İncelemeleri Dergisi, XXXV/ 1, 2020, ss.243-259.

NİZRİ Michael; “Defining Village Boundaries at the Time of the Introduction of the Malikane System: The Struggle of the Ottoman State for Reaffirming Ownership of the Land”, Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association, Vol. 2, No. 1, Law and Legality in the Ottoman Empire and Republic of Turkey (Spring 2015), ss. 37-57.

ODABAŞI Necmi; “Mihaliç Çiftlikat-ı Hümayununda Merinos Koyunu Yetiştiriciliği” Uludağ Üni. Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl:14, Sayı 25, 2013/2, s.289-306.

OSCANYAN C.; The Sultan and His People, New York 1857.

ÖGEL Bahaddin; “İslâmdan Önceki Türk Devletlerinde Tımar Sistemi” IV. Türk Tarih Kongresi (kongreye sunulan tebliğler Ankara 10-14 Kasım 1948) TTK Ankara 1952.

ÖKÇÜN A. Gündüz, Osmanlı Sanayii, 1913,1915 yılları istatistiki, Ank. 1970.

ÖNSOY Rifat; “Osmanlı İmparatorluğu’nun Katıldığı İlk Uluslararası Sergiler ve Sergi-i Umumi-i Osmani (1863 İstanbul Sergisi)”, Belleten, S.185 Ankara 1984, ss.195-

ÖZCAN Abdülkadir; “Harbiye”, TDVİA C.16 İstanbul 1997, ss.115-119.

ÖZDEĞER Mehtap- Emine Zeytinli; “ Ottoman Credit System and Usurers in Agriculture in The Nineteenth Century: Practices of Usury Contracts (Selem)” Journal of Balkan and Near Eastern Studies Ağustos 2018.

ÖZDEMİR Hüseyin; Osmanlı Devletinde Bürokrasi, Okumuş Adam yay. İst. 2001.

ÖZGÜN, Cihan; Bereketli Topraklarda Üretmek ve Paylaşmak “İzmir ve Çevresinde Ticari tarım (1844-1914)”, İ.B.B. Kent Kitaplığı yay., İzm., 2014.

---------------------; “Osmanlı Devleti’nde Tarım”, Osmanlı Tarihi Araştırmaları I, Ed. Ahmet Oğuz, Kesit Yay. İstanbul 2018, ss.287-319.

-----------------; “Osmanlı ağaç Kültüründe Yeni ve Egzotik Bir Tür: Okaliptüs” Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi XIII/26 İzmir 2013, ss. 5-29.

------------------, Türk Yenileşme Tarihi, Nobel Yay. Ankara 2021.

PALA, Cenk: “Osmanlı İmparatorluğu’nda Tarımsal Örgütlenme” Ekonomik Yaklaşım, ss.39-69.

PAMUK, Şevket; Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Küreselleşme, İktisat Politikaları ve Büyüme, İş Bankası Kültür Yay. İstanbul 2008.

----------------------; “Türkiye’de Tarım ve ktisadi Gelişme: 1880-2000”, Mülkiye Dergisi, C. XXXIII S.262, 2009, ss.63-76.

----------------------; Osmanlı Ekonomisi ve Dünya Kapitalizmi (1820-1913), Yurt yayınevi, Ankara 1984

PANZAC Daniel; “International and Domestic Maritime Trade in The Ottoman Empire During the 18th Century”, International Journal of Middle East Studies, Vol.24, No.2 May,1992, pp 189-206.

PORTER Sir James; Turkey; Its History and Progress, London 1854.

PULLUKÇUOĞLU YAPUCU, Olcay; Modernleşme Sürecinde Bir Sancak Aydın, Kitap yayınevi 2007.

QUATAERT, Donald; Anadolu’da Osmanlı Reformu ve Tarım, İş Bankası Kültür Yay. İst. 2008.

--------------------------; “Dilemma of Development: The Agricultural Bank and Agricultural Reform in Ottoman Turkey, 1888-1908”, International Journal of Middle Eastern Studies, Vol.6, No.2, April 1975, s.210-227.

SALZMANN Ariel; “An Ancien Régime Revisited: ‘Privatization’ and Political Economy in the Eighteenth Century Ottoman Empire,” Politics and Society 21:4 (1993), ss.393-423.

SAYAR Ahmet Güner; Osmanlı İktisat Düşüncesinin Çağdaşlaşması, Der Yayınları İstanbul 1986.

SCHOTT Richard L.; “The Origins of Bureaucracy: an Antropologicial Perspective”, International Journal of Public Administration 23(1), 2000, ss. 53-78.

SEYİTDANLIOĞLU Mehmet; “Tanzimat Dönemi İmar Meclisleri” Vakıflar Dergisi

SHAW, Stanford J.; “ The Nineteenth-Century Ottoman Tax Reforms and Revenue System”, International Journal Of Middle Eastern Studies Londra 1975, ss.421-459.

ŞENER Abdüllatif; “Tanzimat ve Osmanlı Maliyesi”, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C.8 S.2 Ankara 1990.

ŞİMŞEK Ayşe; “The Malikane System in Ottoman Tax Law”, Afro Eurasian Studies Vol. 10 issue 210 (2), 2022, ss.5-26.

ŞİRİN İbrahim, “Dünya Fuarları ve Osmanlı Modernleşmesi”, History Studies Vol.9/2 Haziran 2017, s.189-204.

TARİŞ Tarihi, İzmir 1993.

TEKDEMİR, Aziz; Ticaret Nezareti (1839-1876), İstanbul Üni. Sosyal Bil. Ens. Doktora Tezi (Dan. Prof. Dr. Mahir Aydın) İstanbul 2010.

-----------------------; “1851 Londra Sergisi ve Osmanlı Devletinin Katılışı”, Akademik İncelemeler Dergisi, C.13, S.1, Nisan 2018, s.291-321.

-----------------------; “Tanzimat Dönemi Nafia Nezareti”, Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 1, Ocak-2011, ss.109-132.

------------------------; “1867 Paris Sergisi ve Sultan Abdülaziz’in Sergiyi Ziyareti”, Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, C. 3, S.6 Temmuz-2013, ss.1-19.

TUNCER, Haydiye (Çev.); Osmanlı İmparatorluğu Arazi Kanunları, Tarım Bakanlığı Yay., Ank., 1963.

TURAL, Erkan; “Osmanlı Orman ve Maadin ve Ziraat Nezaretinde Bürokratik Reform (1908-1914)” Tarih Dergisi, S.48, İst. 2009, s.85-115.

-------------------; Son Dönem Osmanlı Bürokrasisi, TODAİE, Ankara 2009.

TURAN, Osman; “Türkiye Selçuklularında Toprak Hukuku”, Belleten, XII(47), Ankara 1948, ss. 549-574.

Türk Ziraat Tarihine Bir Bakış, I. Köy ve Ziraat Kalkınma Kongresi Yayını, Devlet Basımevi, İstanbul 1938.

UÇAR Ahmet; “Tanzimat Reformları Sürecinde Uygulamaya Konulan Vergi Politikalarının Modern Yerel Yönetimlere Etkileri” CBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, C.12, S.2 Haziran 2014.

URQUHART David; Turkey and It’s Resources, London 1833.

ÜÇOK Coşkun;“Osmanlı Devleti Teşkilatından Timarlar”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 1, Sayı 4, s.540

WEBER, Max; Sosyoloji Yazıları, (Yayına Hazırlayan: Hans H.Gerth-C.Wright Mills), (Çev.Taha Parla), 6. Baskı İletişim Yayınları, İstanbul 2006.

------------------; Sosyoloji Yazıları, (İngilizce baskısını hazırlayan: Hans H.Gerth-C.Wright Mills) (Çev. Taha Parla) 2. Baskı İletişim yayınları, İstanbul 1998.

------------------; Economy and Society: An Outline of Interpretive Sociology. Ed. Guenther Roth and Claus Wittich. 2 vols. Berkeley: University of California Press, 1978.

------------------; “Bureaucracy.” In From Max Weber: Essays in Sociology, edited by H. H. Gerth and C. Wright Mills, 196–244. New York: Oxford University Press, 1946.

------------------; “The Three Types of Legitimate Rule.” In Economy and Society, vol. 1, 215–216. Berkeley: University of California Press, 1978.

------------------; “Science as a Vocation.” In From Max Weber: Essays in Sociology, 129–156. New York: Oxford University Press, 1946.

YARAR Sibel; Uluslararası Sergilerde Mimari Temsilve Uygulama Süreçlerinin Osmanlı – Mısır Rekabeti Üzerinden Değerlendirilmesi (1851–1915), Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi ABD, Basılmamış Doktora Tezi (Dan. Prof. Dr. Yıldıray Özbek), Antalya 2018.

YERASİMOS, Stefan; Az gelişmişlik Sürecinde Türkiye, Belge Yay, 2001.

YILDIRIM Mehmet Ali; “Halkalı Ziraat Mektebi’nin Açılış Sürecine Dair Bazı Mülahazalar ve Amasyan Efendi’nin Layihası”

----------------------------; “Osmanlı’da ilk çağdaş zirai eğitim kurumu: Ziraat Mektebi (1847-1851)”, OTAM C.24, S.24, s.223-240.

YILDIZ Hatip; “Osmanlı Yenileşme Dönemi’nde Diyarbakır’da Sivil Mesleki Teknik Eğitim”, Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi, S. VII, Nisan 2012, s.189-209.

YILDIZ, Özgür; “II. Abdülhamid Döneminde Zirai Eğitime Bir Bakış”, Turkish Studies, Vol. 7/4 Fall 2012, s.3273-3289.

------------------; “Halkalı Ziraat Mektebi’nin Tarihçesi”, International Journal of Social Science, Vol. 5, Is.4, Ağustos 2012, s.293-306.

Yayınlanan

13 Haziran 2025

Lisans

Lisans

Bu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.

Mevcut yayın biçimiyle ilgili ayrıntılar: PDF

PDF

ISBN-13 (15)

978-625-375-503-4

Publication date (01)

2025

Fiziksel Boyutlar