Depreme Dayanıklı Kentleşmede Kentsel Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik Uygulamalarının Rolü: Bibliyometrik Bir Analiz
Özet
Depremler, kentlerde yıkıcı hasarlara yol açan afet türlerinden biri olup kentlerin gelişmesini olumsuz yönde etkileyen afet türlerinden biridir. Özellikle yüksek şiddetli depremler, yapı stoğunda birçok binanın yıkılmasına ve hasar almasına sebep verirken, kentlerin fiziksel, çevresel, sosyal ve ekonomik çevresine de zarar vermektedir. Depremlerin sebep olduğu yıkımın etkilerini ortadan kaldırmak, deprem sonrası artan konut ihtiyacına cevap verebilmek, olası depremlere karşı kentleri depremlere dayanıklı hale getirebilmek için kentsel dönüşüm uygulamaları uygulanmaktadır. Kentsel dönüşüm uygulamaları çerçevesinde mevcut yapı stoğundaki deprem risklerinin tespit edilmesi ve deprem sonrası yapı stoğunun yeniden inşa süreci deprem risklerinin kentlere olan etkilerini azaltmada önemli bir etkendir. Depreme dayanıklı kentleşmede kentsel dönüşüm uygulamalarında göz ardı edilmemesi gereken önemli bir adım ise kentlerin sürdürülebilirlik ilkelerinin benimsendiği bütüncül bir yaklaşımla kentsel planlanmanın sağlanmasıdır.
Bu kapsamdan yola çıkarak, depreme dayanıklı kentleşmede kentsel dönüşüm ve sürdürülebilirlik uygulamalarının rolü üzerine akademik eğilimi araştırmak amacıyla bibliyometrik analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada verilen elde edilmesi için Web Of Science (WOS) veri tabanı üzerinden “deprem”, “kentsel dönüşüm”, “sürdürülebilirlik”, “mimarlık” anahtar kavramları kullanılarak taranmıştır. Tarama sonucunda 1301 adet veri elde edilmiştir. Elde edilen verilen bibliyometrik analizde tematik ağ görselleştirme programı olan Vosviewer programında analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen verilerin ve çıkarımların depreme dayanıklı kentleşmede kentsel dönüşüm ve sürdürülebilirlik uygulamalarının rolü konulu çalışmalara öncü olması hedeflenmektedir.
Referanslar
Ağin, C., & Zengi̇n Çeli̇K, H. (2022). Kentsel Afetlerle Mücadelede 6306 Sayılı Kanun Kapsamındaki Kentsel Dönüşüm Uygulamalarının Türkiye Afet Durumu Üzerinden Okunması. Kent Akademisi, 15(3), 1109-1131. https://doi.org/10.35674/kent.1023195
Ağin Gözükizil, C., & Tezcan, S. (2023). Cumhuriyet’in Yüzüncü Yılında Türkiye’de Afetler: 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremi. Kent Akademisi. https://doi.org/10.35674/kent.1353445
Akkar Ercan, M. (2006). Kentsel dönüșüm üzerine Batı’daki kavramlar, tanımlar, süreçler ve Türkiye. Journal of Planning, 36, 29.
Bekler, S., Dal, M., Ay, İ., & Bekler, B. (2025). Sürdürülebilir Mimarlık Araştırmalarında Bilimsel Eğilimler: Bibliyometrik Analiz ve Tematik Haritalama. Yakın Mimarlık Dergisi, 9(1), 61-87. https://doi.org/10.32955/neujna202591939
Bilgehan, M. (2023). Kentsel Dönüşümde Afetlere Dirençli Yapılar. Çevre, Şehir ve İklim Dergisi, 2(4), 282-301.
Borzi, B., Crowley, H., & Pinho, R. (2008). Simplified Pushover-Based Earthquake Loss Assessment (Sp-Bela) Method For Masonry Buildings. International Journal Of Architectural Heritage, 2(4), 353-376. https://doi.org/10.1080/15583050701828178
Broadus, R. N. (1987). Toward a definition of “bibliometrics”. Scientometrics, 12(5), 373-379. https://doi.org/10.1007/BF02016680
Çakir, E. (2023). 21. Yüzyilda Kentsel Dönüşüm Ve Yeni Eğilimler. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 7(18), 118-144. https://doi.org/10.54707/meric.1283846
Dal, M., Burkut, E. B., & Karataş, L. (2023). Analysis of Publications on Earthquake Research in Architecture Category and Analysis with R Studio-Biblioshiny Software. Journal of Architectural Sciences and Applications, 8(Special Issue), 183-197. https://doi.org/10.30785/mbud.1333876
Demirel, D. (2018). Kentsel Dönüşüm [Yüksek Lisans]. Pamukkale Üniversitesi.
Doğan, B. (2016). Afet Riski Nedeniyle Kentsel Dönüşüm: İzmir Örneği [Yüksek Lisans, Artvin Çoruh Üniversitesi]. http://rgdoi.net/10.13140/RG.2.2.19568.99847
Duman, O. (2024). Web Of Science’ta Listelenen Kodlama Konulu Eğitim Araştirmalarinin Vosviewer İle Bibliyometrik Analizi [Yüksek Lisans]. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Ertas, M., & Bayındır, Ö. (2020). Sürdürülebilir Kentsel Dönüşüm. Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, 2(1), 1-9.
Genç, F. N. (2008). Türkiye’de Kentsel Dönüşüm: Mevzuat ve Uygulamaların Genel Görünümü. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 15(1), 115-130.
Görgülü, Z. (2009). Kentsel Dönüşüm ve Ülkemiz. Tmmob İzmir Kent Sempozyumu, 767,780.
Güner, B. (2020). Türkiye’deki Deprem Hasarlarina Dönemsel Bir Yaklaşim; 3 Dönem 3 Deprem. Doğu Coğrafya Dergisi, 25(43), 139-152. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.730289
Han, B. (2023). Sürdürülebilir Mimari Ve Enerji Verimliliği Konusunda Yapilmiş Çalişmalar Ve Öneriler. Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi, 6(1), 57-72.
Indirli, M., Kouris, L., Formisano, A., Borg, R., & Mazzolani, F. (2013). Seismic Damage Assessment of Unreinforced Masonry Structures After The Abruzzo 2009 Earthquake: The Case Study of the Historical Centers of L’Aquila and Castelvecchio Subequo. International Journal Of Architectural Heritage, 7(5), 536-578. https://doi.org/10.1080/15583058.2011.654050
Işıkcevahir, E. (2017). Kentsel Dönüşümde Sürdürülebilirlik Kavramı (YÖK Tez Merkezi) [Yüksek Lisans]. Haliç Üniversitesi.
İstanbul Teknik Üniversitesi. (2023). 06 Şubat 2023 04.17 Mw 7,8 Kayramanmaraş (Pazarcık, Türkoğlu), Hatay (Kırıkhan) ve 13.24 Mw 7.7 Kahramanmaraş (Elbistan/Nurhak-Çardak) Depremleri Nihai Rapor. İstanbul Teknik Üniversitesi. https://haberler.itu.edu.tr/haberdetay/2023/03/24/itu-den-2023-nihai-deprem-raporu
Langenbach, R. (2007). From “Opus Craticium” To The “Chicago Frame”: Earthquake-Resistant Traditional Construction. International Journal Of Architectural Heritage, 1(1), 29-59. https://doi.org/10.1080/15583050601125998
Lemos, J. (2007). Discrete Element Modeling Of Masonry Structures. International Journal Of Architectural Heritage, 1(2), 190-213. https://doi.org/10.1080/15583050601176868
Merigó, J. M., Gil-Lafuente, A. M., & Yager, R. R. (2015). An overview of fuzzy research with bibliometric indicators. Applied Soft Computing, 27, 420-433. https://doi.org/10.1016/j.asoc.2014.10.035
Ökde, F., & Eki̇nci̇, E. (2022). Depremlerin Kentsel Dönüşüm Uygulamalarına Etkisi: 2020 Elazığ Depremi Örneği. Kent Akademisi, 15(3), 1223-1245. https://doi.org/10.35674/kent.1016589
Özden, P. P. (2006). Türkiye’de Kentsel Dönüşümün Uygulanabilirliği Üzerine Düşünceler. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 35, 215-233.
Roberts, P. (Ed.). (2008). Urban regeneration: A handbook (Reprint). SAGE.
Sadi̇Oğlu, U., & Ergönül, E. (2020). Türkiye’de Kentsel Dönüşümün Anlamı, Aktörleri ve Amaçları. İdealkent, 11(30), 878-908. https://doi.org/10.31198/idealkent.682756
Seydiogulları, H. S. (2016). New Regulations and Urban Renewal. Journal of Planning. https://doi.org/10.5505/planlama.2016.54254
Şisman, A., & Kibaroğlu, D. (2009). Dünyada Ve Türkiye’de Kentsel Dönüşüm Uygulamalari.
Taş, E., & Özcan, U. (2023). Sustainable Architecture Applications Based On Culture And Religion In Bali Traditional Architecture. International Journal Of Social And Humanities Sciences, 7(3), 11-36.
Van Eck, N. J., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. Scientometrics, 84(2), 523-538. https://doi.org/10.1007/s11192-009-0146-3
Ye, Y., & van Nes, A. (2014). Quantitative tools in urban morphology: Combining space syntax, spacematrix and mixed-use index in a GIS framework. Urban Morphology, 18(2), 97-118.
Yenice, M. S. (2014). Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 16(1), 76-88.
Yolcu, F. (2021). Türkiye’de Kentsel Dönüşümün Yasalar ve Aktörler Üzerinden Dönemsel Olarak Değerlendirilmesi. Journal of Planning. https://doi.org/10.14744/planlama.2021.46504
Zan, B. U. (2019). Doğrudan Atıf, Ortak Atıf ve Bibliyografik Eşleşme Yaklaşımlarına Dayalı Olarak Araştırma Alanlarının Değerlendirilmesi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(2), 501-516.
