Toplumsal Görsel Bellek Olarak Savaş Afişleri
Özet
Savaşlar toplumların bilinen gerçeğidir. Savaşlar, farklı iki tarafın hak iddia ettikleri konularda birbirleriyle karşılaştıkları ortamlardır. Savaş dönemlerini günümüze ulaştıran yazılı, görsel, işitsel farklı arşiv ve dokuman kaynaklar vardır. Yazışmalar, ses kayıtları, zimmet defterleri, ilanlar, duyuru ve anlaşma metinleri, savaş muhabirlerinin röportajları, illüstrasyonlar, fotoğraflar, broşürler, afişler bunlardan bazılarıdır. Afişler, savaş dönemlerinde bile toplumların o günkü ortamını ve yaşayışını aktaran görsel bellekleridir. Bu afişler, savaş döneminin en çetin dönemlerinde üretilmiş ve işlevini yerine getirmiştir. Savaşın çeşitli boyutlarına ilişkin mesajlar vermek, insanları harekete geçirmek, bilgilendirmek, birlik ve beraberliği teşvik etmek için tasarlanmıştır. Bu araştırmanın amacı; savaş dönemi nesnesi olan afişleri teorik bir bakışla açısıyla değerlendirmektir. Bu çalışmada savaş dönemlerinde yapılmış rastgele (random) afişler seçilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemiyle doküman incelemesi yapılarak savaş dönemlerinde yapılmış afişlere, yayınlara ve internet kaynaklarına ulaşılmıştır. Afişte biçimlemeye ve görsel anlatıya yönelik; bakış yönü, çizgisel (vektörel) yönlendirme, gönderme (ima), konumda zıtlık, üçte birlik, eylem çağrısı (sloganlar), uzay, akış önem sırası gibi özelliklere yönelik görsel değerlendirmeler yapılmıştır. Araştırılan afişlerde farklı görsel anlatı biçim özelliklerine farklılık göstermektedir.
Referanslar
Arnheim, R. (2015). Görsel düşünme, Metis Yayınları, 4. Basım, İstanbul.
Aykurt İ. S. (2022). 1939-1945 2. Dünya Savaşı dönemi afişleri: Stalingrad için... https://www.gazeteduvar.com.tr/1939-1945-2-dunya-savasi-donemi-afisleri-stalingrad-icin-galeri-1595201, Erişim Tarihi: 05 Ocak 2025.
Berger, J. (1986). Görme biçimleri. Yurdanur Salman (Çev.), İstanbul: Metis Yayıncılık.
Dağtaş, B. (2002). Reklamı okumak. Ütopya Yayınevi, Ankara.
Ellul, Jacques (1964). The technology society, Vintage Books, New York.
Huyssen, A. (1999). Alacakaranlık anıları (Bellek yitimi kültüründe zamanı belirlemek), Metis Yayınları, İstanbul, 1999.
Şimşek, B. (2018). Çevirileriyle Birinci Dünya Savaşı ve sonrası Alman propaganda afişleri, https://tarihlerle.com/cevirileriyle-birinci-dunya-savasi-ve-sonrasi-alman-propaganda-afisleri/ Erişim Tarihi: 30 Aralık 2024.
Hugo G. (1967). Savaş ve barış hukuku, (çev. Seha Meray), AÜB, Ankara.
Özbek, M. (2008), Popüler kültür ve Orhan Gencebay arabeski, İstanbul: İletişim Yayınları.
Tarhan, Nevzat (2010). Psikolojik Savaş. İstanbul: Timaş Yayınları. 2012.
Taşdemir, F. (2020). Afiş tasarlarken nelere dikkat edilmelidir? https://tr.linkedin.com/pulse/afi%C5%9F-tasarlarken-nelere-dikkat-edilmelidir-faruk-ta%C5%9Fdemir, Erişim Tarihi: 09 Ocak 2025.
Teker, U. (2009). Grafik tasarım ve reklam. Yorum Sanat Yayıncılık, İstanbul.
Tzu, S. (2023). Savaş sanatı. JOP.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
Yıldız, A. N. (2022). Ümit Bektaş ile söyleşi: Görseller üzerinden savaş ve dijital savaşlar. Moment Dergi, 9(1), 281-286.
https://visual-literacy-skills.weebly.com/visual-techniques.html Erişim Tarihi: 12 Ocak 2025
https://www.matrix.edu.au/essential-guide-to-english-techniques/visual-techniques-toolkit/#sthash.AUMUD8qg.dpuf, Erişim Tarihi:12 Ocak 2025
Referanslar
Arnheim, R. (2015). Görsel düşünme, Metis Yayınları, 4. Basım, İstanbul.
Aykurt İ. S. (2022). 1939-1945 2. Dünya Savaşı dönemi afişleri: Stalingrad için... https://www.gazeteduvar.com.tr/1939-1945-2-dunya-savasi-donemi-afisleri-stalingrad-icin-galeri-1595201, Erişim Tarihi: 05 Ocak 2025.
Berger, J. (1986). Görme biçimleri. Yurdanur Salman (Çev.), İstanbul: Metis Yayıncılık.
Dağtaş, B. (2002). Reklamı okumak. Ütopya Yayınevi, Ankara.
Ellul, Jacques (1964). The technology society, Vintage Books, New York.
Huyssen, A. (1999). Alacakaranlık anıları (Bellek yitimi kültüründe zamanı belirlemek), Metis Yayınları, İstanbul, 1999.
Şimşek, B. (2018). Çevirileriyle Birinci Dünya Savaşı ve sonrası Alman propaganda afişleri, https://tarihlerle.com/cevirileriyle-birinci-dunya-savasi-ve-sonrasi-alman-propaganda-afisleri/ Erişim Tarihi: 30 Aralık 2024.
Hugo G. (1967). Savaş ve barış hukuku, (çev. Seha Meray), AÜB, Ankara.
Özbek, M. (2008), Popüler kültür ve Orhan Gencebay arabeski, İstanbul: İletişim Yayınları.
Tarhan, Nevzat (2010). Psikolojik Savaş. İstanbul: Timaş Yayınları. 2012.
Taşdemir, F. (2020). Afiş tasarlarken nelere dikkat edilmelidir? https://tr.linkedin.com/pulse/afi%C5%9F-tasarlarken-nelere-dikkat-edilmelidir-faruk-ta%C5%9Fdemir, Erişim Tarihi: 09 Ocak 2025.
Teker, U. (2009). Grafik tasarım ve reklam. Yorum Sanat Yayıncılık, İstanbul.
Tzu, S. (2023). Savaş sanatı. JOP.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
Yıldız, A. N. (2022). Ümit Bektaş ile söyleşi: Görseller üzerinden savaş ve dijital savaşlar. Moment Dergi, 9(1), 281-286.
https://visual-literacy-skills.weebly.com/visual-techniques.html Erişim Tarihi: 12 Ocak 2025
https://www.matrix.edu.au/essential-guide-to-english-techniques/visual-techniques-toolkit/#sthash.AUMUD8qg.dpuf, Erişim Tarihi:12 Ocak 2025
