Özel Öğrenciler için Kapsayıcı Fen Eğitimi
Özet
Kitabımızın bu bölümünde “Özel öğrenciler için Kapsayıcı Fen Eğitimi’’ konusuna değinilecektir. Özel öğrenciler (özel gereksinimli ya da özel/üstün yetenekli bireyler) ve eğitimleri, farklı ülkelerdeki uygulamalar, kapsayıcı eğitim ve detayları, fen eğitimi gibi pek çok kavram üzerine bilgiler sunulacaktır. Dersliklerde ve sınıflarda farklı yeteneklerdeki öğrenciler ya da özel gereksinimlere ihtiyacı olan öğrencilere ilişkin olarak bilgiler verilecektir. Bireysel farklılıkların gün geçtikçe arttığı ve bu farklılıkların öğrencilerin öğretim programlarındaki temsillerinin eksiklikleri, farklı ülkelerdeki uygulamalar, süreçlerin fikir sunması için bir rehber olması dileğiyle alana ve okuyucuya katkı sağlaması beklenmektedir.
Referanslar
Akkaş, E. ve Tortop, H.S.(2015). Üstün yetenekliler eğitiminde farklılaştırma: temel kavramlar, modellerin karşılaştırılması ve öneriler. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 2(2), 31-44. http://jgedc.org/10.18200/JGEDC.2015214250
Akyol, H. ve Tüzün, Ü.N. (2020). Özel yetenekli öğrencilerin öğretim ortamlarının zenginleştirilmesi: canlı heykel olarak Marie Curie ve kızı Irene. Bilimin Armonisi Dergisi, 3(1), 53-59. https://doi.org/10.37215/bilar.669069
Altun, F. Ve Yazıcı, H.(2010)Türkiye’de üstün yetenekli öğrencilerin öğrenme stilleri. Sosyal Davranış Bilimleri, 9, 198-202.
Aşut, N. ve Köksal, M.S.(2020).Üstün zekâlı öğrencilerin epistemolojik inançlarının fen öğrenmeye yönelik motivasyon düzeyi ve başarılarıyla ilişkisi, Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 22-44.
Ayverdi, L. (2018).Özel Yetenekli öğrencilerin fen eğitiminde teknoloji, mühendislik ve matematik kullanımı: FeTeMM yaklaşımı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
Ayvacı, H.Ş. ve Yamaçlı, S.(2022).Kapsayıcı eğitim konulu hizmet içi eğitim almış fen bilimleri öğretmenlerinin ders tasarımlarına bakış açısı. Trakya Eğitim Dergisi, 12(1), 203-220.
Ayaydın, Y., Sesen, B.A., Erdoğan, S.C, Ün, D. ve Özçiris, H.(2023). Okuldışı öğrenme etkinliklerinin özel yetenekli öğrencilerin çevreye yönelik duyuşsal ve davranışsal eğilimleri üzerine etkisi. Fen Öğretimi Dergisi, 6(1), 48-58.
Barış, N. ve Ecevit, T. (2019).Özel yetenekli öğrencilerin eğitiminde STEM uygulamaları. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen Matematik Eğitimi Dergisi, 13(1), 217-233.
Balçın, M.D. ve Yıldırım, M.(2021).Kaynaştırma öğrencilerinin fen bilimleri dersi STEM çalışmalarının değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 22(2), 307-341.
Batdı, V. (2018). Smart Board and Academic Achievement in Terms of the Process of İntegrating Technology into İnstruction: a study on the McA. Croatian Journal of Education, 19(3), 763-801.
Biçer, A. (2019). STEM yaklaşımına dayalı elektrik devre elemanları konusu öğretiminin 5.sınıf özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin akademik başarılarına ve kalıcılığına etkisi [Yayımlanmamış yüksek Lisans Tezi]. Aksaray Üniversitesi.
Bilen, K. ve Özel, M.(2012).Üstün yetenekli öğrencilerin biyoteknolojiye yönelik bilgileri ve tutumları. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitim Dergisi, 6(2), 135-152.
Bircan, M.A. ve Köksal, Ç. (2020). Özel yetenekli öğrencilerin STEM tutumlarının ve STEM kariyer ilgilerinin incelenmesi. Turkish Journal Of Primary Education, 5(1), 16-32.
Deehan, J. ve MacDonald, A.(2023). Avustralyalı öğretmenlerin ilköğretim fen eğitiminin nasıl geliştirilebileceğine ilişkin görüşleri. Avustralyalı Eğitim Araştırmacısı, 51, 1255-1272.
Dede, Ş.(1996). Özel eğitim hakkında salamanca bildirisi. Özel Eğitim Dergisi, 2(2), 91-94.
Destek Eğitim Kılavuzu (2015).Destek eğitim uygulama esasları, Konya.
Devecioğlu, G., Zorluoğlu, S.L., ve Doğru, M.(2022).Özel gereksinimli öğrencilere fen konularının eğitsel oyunla öğretilmesi hakkında fen bilimleri öğretmenlerinin görüşleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 60-71.
Dönmez, İ. ve İdin, Ş.(2017).Türkiye’de fen bilimleri eğitimi alanında üstün yetenekli öğrencilerin eğitimi ile ilgili araştırmaların incelenmesi. Üstün Zekâlılar ve Yaratıcılık Dergisi, 4(2), 57-74.
Duman, B.(2008). Öğrenme-öğretme kuramları ve süreç temelli öğretim. Anı Yayıncılık.
Durmaz, O.(2022).Fen bilimleri öğretmenlerinin özel eğitime gereksinimi olan bireylere ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek Lisans Tezi]. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi.
Durmaz, O., Kızılaslan, A. ve Yazıcığlu, T.(2022).Fen bilimleri öğretmenlerinin özel eğitime gereksinimi olan bireylere ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensititüsü Dergisi, 55, 128-146.
Elaldı, Ş.(2013).Yansıtıcı düşünme etkinlikleri ile destekli tam öğrenme modelinin tıp fakültesi öğrencilerinin üstbiliş becerileri öz düzenleme stratejileri öz yansıtma öz yeterlilik inançları eleştirel düşünme becerileri ve akademik başarılarına etkisi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Fırat Üniversitesi.
Erdoğan, S.C. (2014).Üstün zekâlı ve yetenekli öğrenciler için fen bilimlerinde farklılaşmanın gerekliliği. Genç Bilim İnsanı Eğitimi ve Üstün Zekâ Dergisi, 2(2), 1-10.
Erdik, E.(2016).Güney Kore’de üstün zekâlılar eğitimi ve Han Nehir’i mucizesi: gezi notları. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 3(2), 1-67.
Eripek, S.(2005). Özel gereksinimi olan çocuklar ve özel eğitim. Standart Ekonomik ve Teknik Dergisi, 44, 14-19.
Garcia-Carmona, A. ve Toma, R.B. (2024). Mühendislik uygulamalarının ortaöğretim fen eğitimine entegrasyonu: öğretmen deneyimleri, duygular ve değerlendirmeler. Fen Bilgisi Eğitiminde Araştırma, 54, 549-572.
Gökdere, M. ve Çepni, S.(2004).Üstün yetenekli öğrencilerin fen öğretmenlerinin hizmet içi ihtiyaçlarının değerlendirilmesine yönelik bir çalışma: bilim sanat merkezi örneklemi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 1-14.
Gözütok, D. (2007). Öğretim ilke ve yöntemleri, (2. baskı.) Ekinoks Yayınları.
Işık, A. ve Güneş, E. (2017). Türk tarihinde özel yeteneklilerin eğitimi : Osmanlı enderun mektebi. Üstün Zekâlılar ve Yaratıcılık Dergisi, 4(3), 1-13.
İlik, Ş.Ş. (2009). Hafif düzeyde öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerde doğrudan öğretim yönteminin fen ve teknoloji dersine ilişkin kavramların öğretiminde etkililiğinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Kalik, G. ve Kırındı, T.(2022).Fen bilimleri dersinde okul dışı STEM etkinliklerinin üstün/özel yetenekli öğrencilerin STEM’e karşı tutumlarına ve girişimcilik becerileri üzerine etkisi. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 10(1), 38-63.
Kalkan, Ç. ve Eroğlu S.(2017).Destek eğitim odalarında üstün/özel yetenekli öğrenciler için STEM materyallerine dayalı örnek etkinliklerin tasarlanması. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 4(2), 36-46.
Kanlı, E.(2011).Üstün zekâlı ve yeteneklilerin alan eğitiminde hızlandırma. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 85-104.
Karabulut, H. A., Uçar, A.S., ve Uçar, K. (2021). Türkiye’de özel gereksinimli öğrencilerle fen bilimleri öğretimine ilişkin yapılan araştırmaların gözden geçirilmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 62-65.
Karaer, G. ve Melekoğlu, M.A.(2021). Özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilere fen bilimleri öğretimi üzerine yapılan çalışmaların incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 21(4), 789-818.
Kılıç, A.(2018).Üstün yetenekli çocukların fen eğitiminde bilim deney merkezlerinin rolü. Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık, 5(2), 59-66.
Kesiktaş, A.D.(2006).Ders çalışma becerileri ve özel gereksinimli öğrenciler. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 7(1), 37-48.
Kızılaslan, A. ve Arslan, A. (2022).Görme yetersizliği olan öğrencilere fen öğretimi: kütle, hacim, özkütle kavramları. Mehmet Akif Ersoy Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(12), 23-39.
Kim, D., Ryoo, D. ve Lee, M.(2024).Güney Kore’de fen üstün zekâlı öğrencilerin ebeveyn yeterliliğini ölçmek için bir ölçek geliştirilmesi. İleri Akademisyenler Dergisi, 35(1), 125-155.
Kulaç, A. (2023). 5. Sınıf fen bilimleri dersi kuvvetin ölçülmesi ve sürtünme ünitesinin öğretiminde kullanılan argümantasyon yönteminin öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine ve derse karşı tutumlarına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kocaeli Üniversitesi.
McLoughlin, A.S ve Lewis, B.R. (2005). Özel gereksinimli öğrencilerin ölçümlenmesi, Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Milli Eğitim Bakanlığı (2023).Ortaöğretim fen bilimleri uygulamaları dersi(I-II) öğretim programı.
Milli Eğitim Bakanlığı (2024) Türkiye yüzyılı maarif modeli. fen bilimleri dersi öğretim programı (3, 4, 5, 6, 7, 8. Sınıf).
Milli Eğitim Bakanlığı (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli ortaöğretim programı ortak metni.
Ministry of Education Singapure 11 Kasım 2024 tarihinde https://www.moe.gov.sg/education-in-sg/our-programmes/gifted-education/overview) sitesinde alınmıştır.
Mete, P., Çapraz, C. ve Yıldırım, A.(2017).Zihinsel yetersizliğe sahip öğrenciler için fen eğitimi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(1), 289-304.
Nacaroğlu, O. ve Güney, H.E. (2021). Özel yetenekli öğrencilerin fen deneylerine yönelik özyeterliklerinin planlama, uygulama ve değerlendirme bağlamında incelenmesi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 125-140.
Nacaroğlu, O. ve Kızkapan, O. (2021).Özel yetenekli öğrencilerin STEM tutumları ve 21. yüzyıl becerilerine sahip olma düzeyleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi,25(2), 425-442.
Nas, S.E. ve Dilber, Y.(2020). Fen bilimleri öğretmenlerinin öğrenme güçlüğü tanılı kaynaştırma öğrencileri ile yürüttükleri öğretim sürecinin incelenmesi, Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(4), 1800-1816.
Özçelik, A. ve Akgündüz, D.(2018). Üstün/özel yetenekli öğrencilerle yapılan okul dışı stem eğitiminin değerlendirilmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 334-351.
Özen, G. İ. & Selvi, M. (2023). Özel yetenekli öğrencilerin sosyobilimsel konulara yönelik karar verme ve gerekçelendirme süreçleri: CRISPR/cas9, Nanoteknoloji ve GDO Örneği, Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 11 (2), 424-445.
Şahin, E. ve Yalçın, N.(2023). Fen eğitiminde argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımının özel yetenekli öğrencilerin üst bilişsel becerilerine etkisi. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 11(2), 356-381.
Arslan, S. ve Yurtkulu T.(2024).Üstün yetenekli öğrencilerin üst düzey düşünme becerileri ile eleştirel düşünme arasındaki ilişki. Uluslararası Öğrenme ve Değişim, 16(1), 39-52.
Çitil, M.(2018). Türkiye’de üstün yeteneklilerin eğitimi politikalarının değerlendirilmesi, Milli Eğitim Dergisi, Özel Sayı (220), 143-172.
Çitil, M., Ersoy, S., Özdemir Kılıç, ve M. Ağaya, I.(2020)Üstün yeteneklilerin eğitiminde ayrı okullar: Amerika’daki üstün yetenekliler okullarının karılaştırmalı olarak incelenmesi. Çocuk ve Medeniyet, 5(10), 257-280.
Epçaçan, U. ve Bahçeci, F.(2022). Özel yeteneklilerin farklı ülkelerdeki eğitimine ilişkin eğitsel bir eleştiri. Sosyal Bilimler Ekev Akademi Dergisi, 92, 263-277.
Georgiou, H., Mills, R. ve Wilson, K. (2024). Fen eğitimi araştırmalarında erken kariyer yenilikleri: Özel Sayıya Giriş. Research Science Education, 54, 1–11.
Kılınç, Ş. ve Sözer, M.A.(2022).Fransa ve Türkiye’de üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminin karşılaştırmalı bir analizi. Avrasya Öğretmen Eğitimi Dergisi, 3(3), 227-249.
Levent, F. ve Gökkaya, Z.(2014). Güney Kore’nin ekonomik başarısının altında yatan eğitim politikaları. Journal Plus Education,10(1), 275-291.
Milli Eğitimin Temel Kanunu Kanun No.1739, Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi (24.06.1973), Erişim Tarihi, 09.10.2024
Ouane, A. (2008). Lifelong learning connections: The nodal role of diversified post-primary and post-basic approaches. UIL paper to session, 6, 5-9.
Poulos, V. ve Jung, J.E. (2024). Öğretmenlerin üstün yetenekli öğrenciler için müfredatı farklılaştırma motivasyonunu etkileyen faktörler. Avusturalya Üstün Yetenekliler Eğitimi Dergisi, 33(1), 23-41.
Sözbilir, Ö., Gül, Ş. Okçu, B., Yazıcı, F., Kızılaslan, A., Zorluoğlu, S. L. ve Atilla, G. (2015). Görme yetersizliği olan öğrencilere yönelik fen eğitimi araştırmalarında eğilimler. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 218-241.
Şenel, S., ve Topuzkanamış, E. (2018). Görme yetersizliği olan öğrencilerin dinleme stratejilerinin belirlenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 19(4), 699-722. doi: 10.21565/ozelegitimdergisi.397642
Tairab, H., Takriti, R., Rabbani, L., Al Amirah, İ., Alhosani, N. ve Erduran, S.(2023). Bilimin doğasının (UMS) kapsamının bütüne doğru büyütülmesi: erken çocukluk fen eğitimi standartlarında UMS temsilinin incelenmesi. Kanada Fen, Matematik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 23, 210–227.
Terzioğlu N. K., Akbıyık M., Yıkmış A., (2023). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere fen öğretiminde artırılmış gerçeklik teknolojisinin kullanımı: özel eğitim öğretmenlerinin görüşleri. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 13(1), 93-104.
Tortop, H.S. ve Dinçer, S.(2016).Destek eğitim odalarında üstün/özel yetenekli öğrencilerle çalışan sınıf öğretmenlerinin uygulama hakkında görüşleri. Üstün Yetenekliler Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 4(2), 11-28.
Türker, Ç. ve Çiftci Tekinarslan İ. (2020). Zihin yetersizliği olan öğrenciye fen bilimleri dersinde uygulanan tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinin etkililik ve verimliliklerinin incelenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 623-643.
Uçar, S. ve Balbağ, M. Z.(2021).Zihinsel yetersizliği ve öğrenme güçlüğü tanılı öğrencilerin fen eğitiminde karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerilerinin belirlenmesi. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 5(Eğitim Özel Sayı), 1-12.
Uğurlu, R.(2022). BİLSEM öğretmenlerinin görüşlerine göre Türkiye’deki özel yetenekli öğrencilere yönelik eğitim politikalarının değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] Necmettin Erbakan Üniversitesi.
UNESCO (2001). Open File on Inclusive Education. Paris, UNESCO.
UNESCO (2009). Policy Guidelines on Inclusion in Education. Fransa: UNESCO.
Uzoğlu, M. ve Denizli, H. (2017). Fen bilimleri dersini alan kaynaştırma öğrencilerinin kaynaştırma uygulamaları sürecine ilişkin görüşleri, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 1271-1283.
Ülger, B.B. (2019).Üstün yetenekli öğrencilere yönelik farklılaştırılmış sorgulama temelli fen bilgisi ders modüllerinin geliştirilmesi, uygulanması ve etkililiğinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Uludağ Üniversitesi.
Ülker, S. ve Kocakülah, A.(2020). Özel Yetenekli 5. Sınıf Öğrencilerinin Güneş, Dünya, Ay Kavramları Hakkındaki Kavram Yanılgılarının Tespit Edilmesi ve Giderilmesi. Çocuk ve Medeniyet Dergisi, 5(10), 447-471.
Ünlü, Z.K. ve Dökme, İ. (2016). Özel yetenekli öğrencilerin FeTeMM’in mühendisliği hakkındaki imajları. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1). 196-204.
Ürek, H. (2017).Kimyasal değişim temalı farklılaştırılmış etkinliklerin 7.sınıf özel yetenekli öğrencilerin kavramsal anlamalarına ve farkındalıklarına etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
Yazıcıoğlu, T. ve Kızılaslan, A. (2021).Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere fen eğitimi: yöntem ve stratejiler. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, 11(4), 2241-2261.
Yıldırım, Ç.T. ve Yıkmış, A.(2021).Özel gereksinimli öğrencilerin eğitiminde kullanılan fen bilimleri ders kitabının öğretmen görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi, Milli Eğitim, 51(234), 1281-1304.
Zorluoğlu, S.L. ve Kızılaslan, A.(2019).Görme yetersizliği olan öğrencilere fen eğitimi: ilkeler ve stratejiler. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51, 315-337.