Küresel ve Ulusal Eğitim Politikalarının Gelişimine Tarihsel Bir Bakış
Özet
Eğitim politikası, bir toplumun eğitimle ilgili amaçlarını belirleyen ve bu amaçlara ulaşmak için izlenecek yolu gösteren kararlar bütünüdür. Bu politikalar yalnızca yasal düzenlemeleri değil; aynı zamanda kültürel değerlerle şekillenen toplumsal ihtiyaçları ve ülkenin ekonomik hedeflerini de kapsayan çok boyutlu bir süreci ifade eder. Bu bölümde, eğitim politikalarının tarihsel gelişimi hem küresel hem de ulusal düzeyde ele alınmış; politikaların nasıl belirlendiği, hangi etmenlerden etkilendiği ve zaman içinde nasıl dönüştüğü açıklanmıştır. Eğitim politikalarının geliştirilme aşamaları incelenirken, ABD ve Birleşik Krallık örnekleri üzerinden küresel etkiler, Türkiye örneği üzerinden ise anayasal temeller, kalkınma planları ve Millî Eğitim Şûraları çerçevesinde ulusal yansımalar değerlendirilmiştir. Ayrıca, Avrupa Birliği politikaları ve 21. yüzyıl becerileri doğrultusunda eğitim sisteminde ve politikalarında yaşanan dönüşümlere de yer verilmiştir. Bu bölüm, karşılaştırmalı ve tarihsel bir bakış açısıyla, eğitim politikalarının daha geniş sosyo-politik dinamikleri nasıl şekillendirdiğine ve bu dinamikler tarafından nasıl şekillendirildiğine dair bir anlayış sağlamayı amaçlamaktadır.
Referanslar
Akça, Y., Şahan, G. ve Tural, A. (2017). Türkiye’nin kalkınma planlarında eğitim politikalarının değerlendirilmesi International Journal of Cultural and Social Studies, 3, 394-403.
Arslan Cansever, B. (2009). Avrupa Birliği eğitim politikaları ve Türkiye’nin bu politikalara uyum sürecinin değerlendirilmesi. International Online Journal of Educational Sciences, 1(1), 222-232.
Aslaner, N. (2008). Milli eğitim şûraları ve eğitim politikaları (1939–1946) (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Atkin, J. M., & Black, P. (2003). Inside science education reform: A history of curricular and policy change. Teachers College Press.
Ayyar, R. V. V. (1996). Educational policy planning and globalisation. International Journal of Educational Development, 16(4), 347–353. https://doi.org/10.1016/S0738-0593(96)00056-9
Beycioğlu, K. ve Konan, (2008). Yaşam boyu öğrenme ve Avrupa eğitim politikaları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(24), 369-382.
Biçer, M., ve Yılmaz, H. H. (2009). Parlamentonun kamu politikası oluşturma ve planlama sürecindeki konumunun yeni kamu mali yönetim sistemi çerçevesinde değerlendirilmesi. Yasama Dergisi, 13, 45-84.
Birkland, T. A. (2019). An introduction to the policy process: Theories, concepts, and models of public policy making (5th ed.). Routledge.
Burlingame, M. (1977). Impact of policy decisions on schools. Review of Research in Education, 5, 236–261. https://doi.org/10.3102/0091732X005001236
Bursalıoğlu, Z. (2002). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Pegem A Yayıncılık.
Çakır, C. (2017). Geçmişten günümüze Türk eğitim sistemindeki gelişmeler: Bir kamu politikası aktörü olarak Milli Eğitim Şuraları özelinde bir değerlendirme. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 9(2), 31–37.
Dehmell, A. (2006). Making a European area of lifelong learning a reality? Some critical reflections on the European Union’s lifelong learning policies. Comparative Education, 42 (1), 49-62.
European Commission. (2019). Turkey 2019 Progress Report. Brussels: European Commission.
European Commission. (2020). Turkey's progress in aligning with EU education policies. Brussels: European Commission. Retrieved from https://ec.europa.eu
Hamarat, E. (2019). 21. yüzyıl becerileri odağında Türkiye’nin eğitim politikaları. SETA Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı.
Ozga, J. (2000). Education: New labour, new teachers. İçinde, Clarke J., Gewirtz, S. & McLaughlin, E. (Eds.), New managerialism, new welfare? (ss. 223-234). Sage Publication.
Kaya, Y. K. (2015). İnsan yetiştirme düzenimiz: Politika, eğitim, kalkınma. (6. Baskı). Pegem Akademi.
Korumaz, M. (2017). Eğitim politikası süreçlerinde eğitim yöneticilerinin rollerinin incelenmesi (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Küçüker, E. (2010). Türkiye’de eğitim planlaması neyi hedefliyor?, International Conference on New Trends in Education and Their Implications, 11-13 Kasım, Antalya.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2014). Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Yönetmeliği. Resmî Gazete. https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/1606.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2020). Eğitim politikası görünümü Türkiye raporu 2020. Millî Eğitim Bakanlığı.
Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2023). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli- Genel Bakış. Millî Eğitim Bakanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/genel-bakis?id=4
Önder, E. (2009). Avrupa Birliği eğitim politikaları ve Türkiye’ye etkileri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 87-109. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/146254
Sağlam, M., Özüdogru, F., & Çıray, F. (2011). Avrupa Birliği eğitim politikaları ve Türk eğitim sistemine etkileri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 87-109.
Şişman, M. (2015). Eğitim bilimine giriş. Pegem Akademi.
T.C. Anayasası. (1982). T.C. Anayasası. T.C. Resmî Gazete, 9 Kasım 1982, Sayı 17863.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (1963). Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1963-1967). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (1968). İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1968-1972). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (1973). Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı (1973-1977). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (1979). Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı (1979-1983). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (1985). Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1985-1989). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (1990). Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı (1990-1994). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (1996). Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1996-2000). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2001). Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (2001-2005). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2007). Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007-2013). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2014). Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2018). On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023). Resmî Yayınlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2019). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028). Resmî Yayınlar.
Tural, N. ve Karakütük, K. (1991). Eğitim politikası. Eğitim ve Bilim, 15(82), 16-24.
1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu. (1973). Millî Eğitim Temel Kanunu. T.C. Resmî Gazete, 24 Haziran 1973, Sayı 14574. https://www.mevzuat.gov.tr/
Uysal, H. (2019). Millî Eğitim Bakanlığı yönetici ve uzmanlarının görüşlerine göre Türkiye’de eğitim politikalarını geliştirme sürecinin değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(3), 782-802. https://doi.org/10.17860/mersinefd.560146
