Sosyal ve Kültürel Sermaye Bağlamında Dil Aktarımı ve Eşitsizlikler
Özet
Frank Smith “dili sonraki kuşaklara aktarılan genetik bir hediyeden ziyade sosyal bir hediye” olarak tanımlamaktadır. Bu çalışma, Pierre Bourdieu’nun sosyal ve kültürel sermaye kuramı temelinde dilin toplumsal eşitsizliklerin oluşturma ve yeniden üretimindeki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Dil, yalnızca bir iletişim aracı olarak değil, aynı zamanda sosyal yapılar içinde iktidarın ve ay(ı)rımın belirleyicisi olduğu savunulmaktadır. Çalışma dilsel sermayeye sahip bireylerin eğitim ve sosyal alanlarda nasıl avantajlı konumlara geldiğini ve bunun sınıfsal farklılıkları nasıl pekiştirdiği üzerine yoğunlaşmaktadır. Literatür taraması yoluyla Bourdieu’nun “habitus”, “meşru dil”, “dilsel piyasa” gibi kavramları üzerinden çözümleme yapılmıştır. Kuramsal analizler, dilin sınıfsal kodlarla ilişkili olduğunu ve eğitimin bu kodları yeniden ürettiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bireylerin toplumsal konumları dilsel yeterlilikleriyle doğrudan ilişkili olup, bu durum yapısal eşitsizlikleri derinleştirmektedir. Çalışma, eğitim politikalarının dilsel çeşitliliği ve sosyoekonomik durumdan kaynaklı sınıfsal dezavantajları göz önünde bulundurarak eşitliği güçlendirecek şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini önermektedir. Ayrıca, gelecekte yapılacak araştırmalarda farklı sosyal sınıfların dil pratiklerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi de önerilmektedir.
Referanslar
Adoni, V. (2024). Language and Society. M. Varkolu, MP Mallesh, K. P. Oruganti (Ed.). Impending Inquisitions in Humanities and Sciences. P. 5. CRC Press: Florida.
Bedir, U. (2019). Pierre Bourdieu’nün ‘Dilsel Habitus’ Kuramı Çerçevesinde Asghar Farhadi’nin ‘Bir Ayrılık’ (A Saparation) Filminin İncelemesi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2019(48), 135-152.
Bolhuis, J. J., Tattersall, I., Chomsky, N., & Berwick, R. C. (2014). How could language have evolved?. PLoS biology, 12(8), e1001934.
Bourdieu, P. (1986). The Forms of Capital. Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (ss. 241-258). New York: Greenwood Press.
Bourdieu, P. (1991). Language and Symbolic Power. Cambridge: Harvard University Press.
Bourdieu, P. (2015). Pratik Nedenler. (Çev. H. U. Tanrıöver). Hill Yayın: İstanbul.
Bourdieu, P. (2016). Akademik Aklın Eleştirisi: Pascalca Düşünme Çabaları, Metis Yayınları: İstanbul.
Bourdieu, P. (2016). Sosyoloji Meseleleri (Çev: F.Öztürk, B.Uçar, M.Gültekin ve A.Sümer). Ankara: Heretik Yayınları.
Bourdieu, P. (2021). Ayrım: Beğeni Yargısının Toplumsal Eleştirisi (Çev: D.Fırat ve G.Berkkurt). Ankara: Nika Yayınevi.
Bourdieu, P. ve Passeron, J.C. (2019). Yeniden Üretim: Eğitim Sistemine İlişkin Bir Teorinin İlkeleri (Çev: A.Sümer, L.Ünsaldı ve Ö.Akkaya). Ankara: Heretik Yayınları.
Bourdieu, P. ve Wacquant, L. (2014). Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar (Çev: N.Ökten). İstanbul: İletişim Yayınları.
Boz, E. (2022). Dil ve Kültürün Gelişimi ve Aktarımı, M. Güneş, H. Güneş (Ed.). Kültür ve Dil. Konya: Eğitim Yayınevi.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard university press.
Chomsky, N. (2001). Dil ve Zihin, Ankara: Ayraç Yayınları.
Çeğin, G. (2018). Gündelik hayatın kavranışı için Pierre Bourdieu’nun kavramsal repertuarının verimlilikleri ve sınırlılıkları. A. Esgin ve G. Çeğin (Ed.). Gündelik hayat sosyolojisi (s. 405-430) içinde, Ankara: Phoenix Yayınları.
Downes, W. (1998). Language and Society. Cambridge: Cambridge University Press.
Gönülal, Ö. Y. (2011). Dil-toplum ilişkisi açısından Türkiye’de 1940 sonrası dil tartışmaları üzerine bir değerlendirme. Turkish Studies (Elektronik). Ss. 1156-1166.
Harker, R. (1990). An İntroduction To Pierre Bourdieu. MacMillan.
Jasem, I. Y. (1986). Sociolinguistics and the sociology of language.
Tolibjon Ogli, Y. S. (2020). The Importance of Language in Society, International Journal of Academic Multidisciplinary Research, ss. 116-118.
Yel, A. M. (2014). Bourdieu ve Din Alanı: Sermaye, İktidar, Modernlik. İçinde; Ocak ve Zanaat: Pierre Bourdieu Derlemesi (3. Baskı). (Ed: G. Çeğin, E. Göker, A. Arlı ve Ü. Tatlıcan), ss. 559-581. İstanbul: İletişim Yayınları.
Referanslar
Adoni, V. (2024). Language and Society. M. Varkolu, MP Mallesh, K. P. Oruganti (Ed.). Impending Inquisitions in Humanities and Sciences. P. 5. CRC Press: Florida.
Bedir, U. (2019). Pierre Bourdieu’nün ‘Dilsel Habitus’ Kuramı Çerçevesinde Asghar Farhadi’nin ‘Bir Ayrılık’ (A Saparation) Filminin İncelemesi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2019(48), 135-152.
Bolhuis, J. J., Tattersall, I., Chomsky, N., & Berwick, R. C. (2014). How could language have evolved?. PLoS biology, 12(8), e1001934.
Bourdieu, P. (1986). The Forms of Capital. Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (ss. 241-258). New York: Greenwood Press.
Bourdieu, P. (1991). Language and Symbolic Power. Cambridge: Harvard University Press.
Bourdieu, P. (2015). Pratik Nedenler. (Çev. H. U. Tanrıöver). Hill Yayın: İstanbul.
Bourdieu, P. (2016). Akademik Aklın Eleştirisi: Pascalca Düşünme Çabaları, Metis Yayınları: İstanbul.
Bourdieu, P. (2016). Sosyoloji Meseleleri (Çev: F.Öztürk, B.Uçar, M.Gültekin ve A.Sümer). Ankara: Heretik Yayınları.
Bourdieu, P. (2021). Ayrım: Beğeni Yargısının Toplumsal Eleştirisi (Çev: D.Fırat ve G.Berkkurt). Ankara: Nika Yayınevi.
Bourdieu, P. ve Passeron, J.C. (2019). Yeniden Üretim: Eğitim Sistemine İlişkin Bir Teorinin İlkeleri (Çev: A.Sümer, L.Ünsaldı ve Ö.Akkaya). Ankara: Heretik Yayınları.
Bourdieu, P. ve Wacquant, L. (2014). Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar (Çev: N.Ökten). İstanbul: İletişim Yayınları.
Boz, E. (2022). Dil ve Kültürün Gelişimi ve Aktarımı, M. Güneş, H. Güneş (Ed.). Kültür ve Dil. Konya: Eğitim Yayınevi.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard university press.
Chomsky, N. (2001). Dil ve Zihin, Ankara: Ayraç Yayınları.
Çeğin, G. (2018). Gündelik hayatın kavranışı için Pierre Bourdieu’nun kavramsal repertuarının verimlilikleri ve sınırlılıkları. A. Esgin ve G. Çeğin (Ed.). Gündelik hayat sosyolojisi (s. 405-430) içinde, Ankara: Phoenix Yayınları.
Downes, W. (1998). Language and Society. Cambridge: Cambridge University Press.
Gönülal, Ö. Y. (2011). Dil-toplum ilişkisi açısından Türkiye’de 1940 sonrası dil tartışmaları üzerine bir değerlendirme. Turkish Studies (Elektronik). Ss. 1156-1166.
Harker, R. (1990). An İntroduction To Pierre Bourdieu. MacMillan.
Jasem, I. Y. (1986). Sociolinguistics and the sociology of language.
Tolibjon Ogli, Y. S. (2020). The Importance of Language in Society, International Journal of Academic Multidisciplinary Research, ss. 116-118.
Yel, A. M. (2014). Bourdieu ve Din Alanı: Sermaye, İktidar, Modernlik. İçinde; Ocak ve Zanaat: Pierre Bourdieu Derlemesi (3. Baskı). (Ed: G. Çeğin, E. Göker, A. Arlı ve Ü. Tatlıcan), ss. 559-581. İstanbul: İletişim Yayınları.
