Beden Dili
Özet
Sosyoloji bedenin sosyal yönüne, sosyal eylemin ortaya çıktığı ve anlam bulduğu nesne bedene dikkat çekmektedir. Beden sosyal yapıda meydana gelen bütün ilişkileri yansıtan bir olgudur. Bir diğer ifadeyle değerler, normlar, değişimler, istekler ve arzular hemen hepsi bedende anlam bulur. Bu çalışmada öncelikle Batı eksenli olarak Antik Yunan’dan günümüzde bedenin anlamındaki değişime kısaca değinilmiştir. İkinci kısımda Turner’ın beden sosyolojisinin temel prensiplerinden biri olan doğa ve kültürün kesişme noktasında beden başlığı altında bedenin hangi yönüyle doğaya hangi yönüyle kültüre ait olduğu tartışılmıştır. Farklı kültürlerin eşiğinde beden başlığı altında ise antropolojik verilerden yararlanarak farklı kültürlerin bedene bakışlarının nasıl değiştiği incelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde Bourdieu’nün habitus, sermaye ve beğeni kavramları üzerinden bedensel sermaye ele alınmış ve farklı tabakaların çeşitli pratikleri üzerinden bedene nasıl bir anlam yükledikleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın bir diğer bölümünde bedenin jest ve mimikleri, duruşu, kıyafetleri, taşıdığı aksesuarları ve mesafesi gibi birçok unsurun nasıl bir iletişim aracı olduğuna dikkat çekilmiştir. “Ben Kimim? Beden Üzerinden Kimliğe Bakış” başlığı altında ulusal kimlik, siyasi kimlik, dini kimlik, etnik kimlik ve cinsel kimlik alt başlıkları üzerinden bedenin ne kadar önemli bir kimlik taşıyıcısı olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise eril ve dişil bedenlerin nasıl erkek ve kadın bedenlere dönüştüğü irdelenmiş ve bunun erkek ve kadın davranışları üzerinden nasıl somutlaştığı açıklanmaya çalışılmıştır.
Referanslar
Adak, N. (2017). Sosyal Bir Kurum Olarak Sağlık. Sevinç Güçlü (Ed.), Kurumlara Sosyolojik Bakış içinde (335-371). Kitabevi Yayınları.
Amman, MT. (2012). Toplumsal Boyutlarıyla Cinsiyet. Mehmet Faruk Bayraktar (Ed.), Dini ve Toplumsal Boyutlarıyla Cinsiyet içinde. İsav Kitaplığı.
Amman, MT. (2000). Spor Sosyolojisi. Can İkizler (Ed.), Sporda Sosyal Bilimler içinde (85-150). Alfa Yayınları.
Amman, MT. (1995). Sosyal Tabakalaşma ve Günümüz Fransız Sosyolojisinin Yaklaşımları. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Bates, DG. (2013). 21. Yüzyılda Kültürel Antropoloji. (Suavi Aydın, çev.). Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Baudrillard, J. (2010). Tüketim Toplumu. ( Hazal Deliceçaylı & Ferda Keskin, çev.). Ayrıntı Yayınları.
Bauman, Z. (2014). Parçalanmış Hayat-Postmodern Ahlak Denemeleri. (İsmail Türkmen, çev.). Ayrıntı Yayınları.
Benedict, R. (2019). Karizantem ve Kılıç. (Türkan Turgut, çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Bernasconi, R. (2020). Irk Kavramını Kim İcat Etti?. (Zeynep Direk, haz.). Metis.
Bourdieu, P. (2016). Sosyoloji Meseleleri. (Filiz Öztürk, Büşra Uçar, Mustafa Gültekin ve Aslı Sümer, çev.). Heretik Yayınları.
Bourdieu, P. (2014). Simgesel Sermaye ve Toplumsal Sınıflar. Cogito, 76, 192-203.
Bourdieu, P. (1997). Toplumbilim Sorunları. (Işık Ergüden, çev.). Kesit Yayınları
Bourdieu, P. (1984). Distinction: A Social Critique of the Judgement of the Taste. (R. Nice, çev.) Harward University Press.
Bozkurt, G. (1996). Gayrimüslim Osmanlı Vatandaşlarının Hukuki Durumu (1839-1914). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Canatan, K. (2011). Medeniyet Değişimi: “Nefis Terbiyesi”nden “Beden Terbiyesi”ne. Kadir Canatan (Ed.). Beden Sosyolojisi içinde (345-367). Açılım Kitap.
Canatan, K. (2014). İnsan Fenomeni-İnsanın Doğası Hakkında Dini ve Felsefi Soruşturmalar. Açılımkitap.
Canatan, K. (2016). Beden ve Beyan. Mana Yayınları.
Chaney, D. (1999). Yaşam Tarzları. (İrem Kutluk, çev.) Dost Yayınevi.
Cirhinlioğlu, Z. (2017). Sağlık Sosyolojisi. Nobel Akademik Yayıncılık.
Demez, G. (2009). Sınıfsal ve Bireysel Kimlik Oluşumunda Beden Sorunu: Habitus. Toplumbilim, 24, 17-25.
Dever, A, (2015). Spor Sosyolojisi. Siyasal Kitabevi.
Elias, N. (2011). Uygarlık Süreci-Cilt 1. (Ender Ateşman, çev.). İletişim Yayınları.
Er, N. (2024). Tek Tanrılı Dinlerde Kadının Yeri ve Rolü: Sosyolojik Bir İnceleme. Şura Akademi, 7: 69-85.
Eriksen, TH. (2018). Sosyal ve Kültürel Antropoloji. (Erkan Koca, çev.). Atıf Yayınları.
Ertan, C. (2017). Dövmeli Bedenler-Bir Beden Sosyolojisi Kitabı. Phoenix Yayınevi.
Featherstone, M. (2005). Postmodernizm ve Tüketim Kültürü. (Mehmet Küçük, çev.). Ayrıntı Yayınları.
Gelis, J. (2021). Beden Kilise ve Kutsal. Alain Corbin, Jean-Jacques Courtine, Georges Vigarello. (Haz.). Bedenin Tarihi 1- Rönesans’tan Aydınlanma’ya içinde (21-132). Alfa.
Giddens, A., Sutton, P. (2019). Sosyoloji. (Arzu Kayhan, çev.). Kırmızı Yayınları.
Gökşen, N. (2024). 68 Kuşağının Türk Erkeğini Çizmek: Sakal ve Bıyık Modasında “İsyankâr Gençlik”in Siyasal İnşası. Gazi Akademik Bakış Dergisi (GABD), 18/35: 53-75.
Haviland, W.,Prins, H., Walrath, D., Mcbride, B. (2008). Kültürel Antropoloji. (İnan Deniz Erguvan Sarıoğlu, çev.). Kaknüs Yayınları.
Işık, E. (1998). Beden ve Toplum Kuramı. Bağlam Yayınları.
İzgören, AŞ. (2024). Dikkat Vücudunuz Konuşuyor. Elma Yayınevi.
Kızılelmas Mezarcı, F. (2018). Kadınların spor yapmasında toplumsal beden algısının etkisi: Düzce örneklemi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Köse, H. (2016). Bourdieu Düşüncesinde Tahakküm-İtaat İlişkisi ve Sosyo-Politik Beden. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, 3(2): 173-199.
Levanda, RH., Schultz, EA. (2018). Kültürel Antropoloji. (Dilek İşler ve Onur Hayırlı, çev.). Doğu Batı Yayınları.
Lhéraud, JC, Meurgey, B, Bouchet P. (2011). The Development of Sport and Youth in France. Barrie Houlihan and Mick Green (Ed.), In: Routledge Handbook of Sports Development (s. 143-159). Routledge.
Maguire, JS. (2008). Fit for Consumption: Sociology and the Business of Fitness. Routledge.
Martı, H. (2011). Hz. Peygamberin Hadislerinde Bir Değer Simgesi Olarak Beden ve Mahremiyeti. Kadir Canatan (Ed.). Beden Sosyolojisi içinde (233-246). Açılım Kitap.
Nazlı, A. (2009). Sosyolojik Bakışın Eşiğindeki Beden. Toplumbilim, 24, 61-68.
Nuhrat, Y. (2018). Dil Antropolojisi. Ayfer Bartu Candan ve Cenk Özbay (Haz.). Kültür Denen Şey içinde (256-282). Metis.
Okumuş, E. (2011). Bedene Müdahalenin Sosyolojisi. Kadir Canatan (Ed.), Beden Sosyolojisi içinde (45-65). Açılımkitap.
O’neil, J. (1989). The Communicative Body Studies in Communicative Philosophy, Politics, and Sociology. Northwestern University Press.
Seeburg, U. (2024). Bir Mamut Nasıl Yenir?50 Lokmada İnsanlığın Tarihi (Ali Tacar, çev.). Timaş Yayınları.
Sennett, R. (2018). Ten ve Taş-Batı Uygarlığında Beden ve Şehir. 5. Baskı. Çev.: Tuncay Birkan. Ayrıntı Yayınları.
Sevil, İ. (2021). Türk’ün Kalbi Nasıl Çarpar?. Doğan Egmont Yayıncılık.
Şişci, F. (2019). Güzelliğin Peşinde Bir Serüven: Dövme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(63): 568-575.
Şişman, N. (2013). Emanetten Mülke-Kadın Beden Siyaset. İz Yayıncılık.
Taarruz (2013). Eğlendirerek Hükmetmek: Halklara Karşı Kitle Kültürü. (Yusuf Polat, çev.). Heretik Yayınları.
Talimciler, A. (2011). Spor Kurumu. Sevinç Güçlü (Ed.). Kurumlara Sosyolojik Bakış içinde (373-425). Kitabevi.
Timurturkan, MG. (2008). Felsefi Bedenden Sosyolojik Bedene. ETHOS: Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar, 1(4): 1-14.
Turner, BS. (2019). Beden ve Toplum-Sosyal Teoride Arayışlar. (İrfan Kaya, çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
Van Osch, Y., Breugelmans, SM., Zeelenberg, M., Bölük, P. (2013). A different kind of honor culture: Family honor and aggression in Turks. Group Processes & Intergroup Relations, 16(3): 334–344.
Yıldırım, B. (2008). Batı Sanatında İnsan Bedeni ve Değişen Anlamı. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Yüksel, M. (2019). Bedenin Toplumsal Dönüşümü: Sağlıklı Bedenden Estetik ve Atletik Bedene. Yılmaz Daşlı ve Erol Bulut (Ed.). Sağlık Sosyolojisi içinde (191-229). Anı Yayıncılık.
Yüksel, M. (2018). Türkiye’de Tabakalaşma ve Spor. Lütfi Sunar (Ed.). Türkiye’de Toplumsal Tabakalaşma ve Eşitsizlik içinde (123-153). Nobel Akademik Yayıncılık.
Referanslar
Adak, N. (2017). Sosyal Bir Kurum Olarak Sağlık. Sevinç Güçlü (Ed.), Kurumlara Sosyolojik Bakış içinde (335-371). Kitabevi Yayınları.
Amman, MT. (2012). Toplumsal Boyutlarıyla Cinsiyet. Mehmet Faruk Bayraktar (Ed.), Dini ve Toplumsal Boyutlarıyla Cinsiyet içinde. İsav Kitaplığı.
Amman, MT. (2000). Spor Sosyolojisi. Can İkizler (Ed.), Sporda Sosyal Bilimler içinde (85-150). Alfa Yayınları.
Amman, MT. (1995). Sosyal Tabakalaşma ve Günümüz Fransız Sosyolojisinin Yaklaşımları. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Bates, DG. (2013). 21. Yüzyılda Kültürel Antropoloji. (Suavi Aydın, çev.). Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Baudrillard, J. (2010). Tüketim Toplumu. ( Hazal Deliceçaylı & Ferda Keskin, çev.). Ayrıntı Yayınları.
Bauman, Z. (2014). Parçalanmış Hayat-Postmodern Ahlak Denemeleri. (İsmail Türkmen, çev.). Ayrıntı Yayınları.
Benedict, R. (2019). Karizantem ve Kılıç. (Türkan Turgut, çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Bernasconi, R. (2020). Irk Kavramını Kim İcat Etti?. (Zeynep Direk, haz.). Metis.
Bourdieu, P. (2016). Sosyoloji Meseleleri. (Filiz Öztürk, Büşra Uçar, Mustafa Gültekin ve Aslı Sümer, çev.). Heretik Yayınları.
Bourdieu, P. (2014). Simgesel Sermaye ve Toplumsal Sınıflar. Cogito, 76, 192-203.
Bourdieu, P. (1997). Toplumbilim Sorunları. (Işık Ergüden, çev.). Kesit Yayınları
Bourdieu, P. (1984). Distinction: A Social Critique of the Judgement of the Taste. (R. Nice, çev.) Harward University Press.
Bozkurt, G. (1996). Gayrimüslim Osmanlı Vatandaşlarının Hukuki Durumu (1839-1914). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Canatan, K. (2011). Medeniyet Değişimi: “Nefis Terbiyesi”nden “Beden Terbiyesi”ne. Kadir Canatan (Ed.). Beden Sosyolojisi içinde (345-367). Açılım Kitap.
Canatan, K. (2014). İnsan Fenomeni-İnsanın Doğası Hakkında Dini ve Felsefi Soruşturmalar. Açılımkitap.
Canatan, K. (2016). Beden ve Beyan. Mana Yayınları.
Chaney, D. (1999). Yaşam Tarzları. (İrem Kutluk, çev.) Dost Yayınevi.
Cirhinlioğlu, Z. (2017). Sağlık Sosyolojisi. Nobel Akademik Yayıncılık.
Demez, G. (2009). Sınıfsal ve Bireysel Kimlik Oluşumunda Beden Sorunu: Habitus. Toplumbilim, 24, 17-25.
Dever, A, (2015). Spor Sosyolojisi. Siyasal Kitabevi.
Elias, N. (2011). Uygarlık Süreci-Cilt 1. (Ender Ateşman, çev.). İletişim Yayınları.
Er, N. (2024). Tek Tanrılı Dinlerde Kadının Yeri ve Rolü: Sosyolojik Bir İnceleme. Şura Akademi, 7: 69-85.
Eriksen, TH. (2018). Sosyal ve Kültürel Antropoloji. (Erkan Koca, çev.). Atıf Yayınları.
Ertan, C. (2017). Dövmeli Bedenler-Bir Beden Sosyolojisi Kitabı. Phoenix Yayınevi.
Featherstone, M. (2005). Postmodernizm ve Tüketim Kültürü. (Mehmet Küçük, çev.). Ayrıntı Yayınları.
Gelis, J. (2021). Beden Kilise ve Kutsal. Alain Corbin, Jean-Jacques Courtine, Georges Vigarello. (Haz.). Bedenin Tarihi 1- Rönesans’tan Aydınlanma’ya içinde (21-132). Alfa.
Giddens, A., Sutton, P. (2019). Sosyoloji. (Arzu Kayhan, çev.). Kırmızı Yayınları.
Gökşen, N. (2024). 68 Kuşağının Türk Erkeğini Çizmek: Sakal ve Bıyık Modasında “İsyankâr Gençlik”in Siyasal İnşası. Gazi Akademik Bakış Dergisi (GABD), 18/35: 53-75.
Haviland, W.,Prins, H., Walrath, D., Mcbride, B. (2008). Kültürel Antropoloji. (İnan Deniz Erguvan Sarıoğlu, çev.). Kaknüs Yayınları.
Işık, E. (1998). Beden ve Toplum Kuramı. Bağlam Yayınları.
İzgören, AŞ. (2024). Dikkat Vücudunuz Konuşuyor. Elma Yayınevi.
Kızılelmas Mezarcı, F. (2018). Kadınların spor yapmasında toplumsal beden algısının etkisi: Düzce örneklemi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Köse, H. (2016). Bourdieu Düşüncesinde Tahakküm-İtaat İlişkisi ve Sosyo-Politik Beden. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, 3(2): 173-199.
Levanda, RH., Schultz, EA. (2018). Kültürel Antropoloji. (Dilek İşler ve Onur Hayırlı, çev.). Doğu Batı Yayınları.
Lhéraud, JC, Meurgey, B, Bouchet P. (2011). The Development of Sport and Youth in France. Barrie Houlihan and Mick Green (Ed.), In: Routledge Handbook of Sports Development (s. 143-159). Routledge.
Maguire, JS. (2008). Fit for Consumption: Sociology and the Business of Fitness. Routledge.
Martı, H. (2011). Hz. Peygamberin Hadislerinde Bir Değer Simgesi Olarak Beden ve Mahremiyeti. Kadir Canatan (Ed.). Beden Sosyolojisi içinde (233-246). Açılım Kitap.
Nazlı, A. (2009). Sosyolojik Bakışın Eşiğindeki Beden. Toplumbilim, 24, 61-68.
Nuhrat, Y. (2018). Dil Antropolojisi. Ayfer Bartu Candan ve Cenk Özbay (Haz.). Kültür Denen Şey içinde (256-282). Metis.
Okumuş, E. (2011). Bedene Müdahalenin Sosyolojisi. Kadir Canatan (Ed.), Beden Sosyolojisi içinde (45-65). Açılımkitap.
O’neil, J. (1989). The Communicative Body Studies in Communicative Philosophy, Politics, and Sociology. Northwestern University Press.
Seeburg, U. (2024). Bir Mamut Nasıl Yenir?50 Lokmada İnsanlığın Tarihi (Ali Tacar, çev.). Timaş Yayınları.
Sennett, R. (2018). Ten ve Taş-Batı Uygarlığında Beden ve Şehir. 5. Baskı. Çev.: Tuncay Birkan. Ayrıntı Yayınları.
Sevil, İ. (2021). Türk’ün Kalbi Nasıl Çarpar?. Doğan Egmont Yayıncılık.
Şişci, F. (2019). Güzelliğin Peşinde Bir Serüven: Dövme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(63): 568-575.
Şişman, N. (2013). Emanetten Mülke-Kadın Beden Siyaset. İz Yayıncılık.
Taarruz (2013). Eğlendirerek Hükmetmek: Halklara Karşı Kitle Kültürü. (Yusuf Polat, çev.). Heretik Yayınları.
Talimciler, A. (2011). Spor Kurumu. Sevinç Güçlü (Ed.). Kurumlara Sosyolojik Bakış içinde (373-425). Kitabevi.
Timurturkan, MG. (2008). Felsefi Bedenden Sosyolojik Bedene. ETHOS: Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar, 1(4): 1-14.
Turner, BS. (2019). Beden ve Toplum-Sosyal Teoride Arayışlar. (İrfan Kaya, çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
Van Osch, Y., Breugelmans, SM., Zeelenberg, M., Bölük, P. (2013). A different kind of honor culture: Family honor and aggression in Turks. Group Processes & Intergroup Relations, 16(3): 334–344.
Yıldırım, B. (2008). Batı Sanatında İnsan Bedeni ve Değişen Anlamı. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Yüksel, M. (2019). Bedenin Toplumsal Dönüşümü: Sağlıklı Bedenden Estetik ve Atletik Bedene. Yılmaz Daşlı ve Erol Bulut (Ed.). Sağlık Sosyolojisi içinde (191-229). Anı Yayıncılık.
Yüksel, M. (2018). Türkiye’de Tabakalaşma ve Spor. Lütfi Sunar (Ed.). Türkiye’de Toplumsal Tabakalaşma ve Eşitsizlik içinde (123-153). Nobel Akademik Yayıncılık.
