Kanatlı Aşıları
Özet
Canlılarda immun sistemi uyararak bağışıklık oluşturmak amacıyla kontrollü bir şekilde ve uygun yolla vücuda verilen biyolojik maddelere aşı, yapılan uygulamaya ise aşılama denir. Aşılama gerek beşeri gerekse veteriner hekimlikte özellikle enfeksiyöz hastalıkların önlenmesi ve kontrolünde en etkili yöntemlerden biridir. Hastalıkların kontrolünde mevcut yöntemler başarısız olduğunda, bilimin en dinamik dallarından biri olan aşı konusunda yeni aşılar ve stratejiler geliştirilmektedir. Bölümün başlangıcında aşı konusunun daha iyi anlaşılması bakımından kanatlılara yönelik bazı temel immünoloji bilgileri özetlenmiştir. Daha sonra inaktif, canlı atenüe, konvansiyonel subunit, rekombinant subunit, rekombinant protein, rekombinant vektör, virus benzeri parçacık, bitki bazlı yenilebilir, DNA ve mRNA aşıları hakkında güncel bilgiler verilmiştir. Aşıların hazırlanma teknikleriyle birlikte, avantaj ve dezavantajları belirtilmiştir. Diğer yandan adjuvantlar ve son dönemlerde önemi giderek artan doğal immun stimulan maddelere de yönelik bilgiler de verilmiştir.
Referanslar
Diker KS. İmmunoloji. Ankara, Medisan Yayınevi, 1998. p.271-280.
Gupta R, Arora K, Roy SS. et al. Platforms, advances, and technical challenges in virus-like particles-based vaccines. Frontiers in Immunology. 2023;14.1123805. doi: 10.3389/fimmu.2023.1123805
Henríquez R, Muñoz-Barroso I. Viral vector-and virus-like particle-based vaccines against infectious diseases: A minireview. Heliyon. 2024;10(15), e34927. doi:10.1016/j.heliyon.2024.e34927
İlhan Z, Zengin M, Bacaksız OK et al. Hypericum perforatum L.(St. John's Wort) in broilers diet improve growth performance, intestinal microflora and immunity. Poultry Science. 2024;103(12), 104419. doi:10.1016/j.psj.2024.104419
Kheirvari M, Liu H, Tumban E. (2023). Virus-like particle vaccines and platforms for vaccine development. Viruses. 2023;15(5):1109. doi:10.3390/v15051109
Monreal-Escalante E, Ramos-Vega A, Angulo C, et al. Plant-based vaccines: antigen design, diversity, and strategies for high level production. Vaccines. 2022;10(1),100. doi:10.3390/vaccines10010100
Phillips CJ, Hosseintabar-Ghasemabad, B, Gorlov I. et al. Immunomodulatory effects of natural feed additives for meat chickens. Life. 2023;13(6), 1287.doi:10.3390/life13061287
Raji AA, Dastjerdi PZ, Omar AR. Virus-like particles in poultry disease: an approach to effective and safe vaccination. Frontiers in Veterinary Science, 2024;11. doi:10.3389/fvets.2024.1405605
Song B, Tang D, Yan S. et al. Effects of age on immune function in broiler chickens. Journal of Animal Science and Biotechnology. 2021;12, 1-12. doi: 10.1186/s40104-021-00559-1
Tizard IR. Veterinary immunology. Missouri: Elsevier Saunders, 2013. p. 258-282.
Wlaźlak S, Pietrzak E, Biesek J. et al. Modulation of the immune system of chickens a key factor in maintaining poultry production—a review. Poultry Science. 2023;102(8), 102785. doi:10.1016/j.psj.2023.102785
