Protozoonlar
Özet
Evcil ve yabani kanatlılar ve süs kuşlarında bir kısmı ekonomik yönden önemli ve öldürücü olan birçok protozoer hastalık vardır. Bunlardan Toxoplasma gondii zoonoz olup halk sağlığı yönünden önemlidir. Bu bölümde protozoonlardan özellikle Türkiye’de evcil ve yabani kanatlılarda bulunan koksidiyozis, histomoniyazis, hemosporidiyozis, lökositozoonozis, trikomoniazis, toksoplazmozis gibi hastalıklarda etken veya hastalığın yerleşim yerleri, epidemiyolojisi, görülebilecek klinik belirtiler ve şüpheli olgularda uygulanacak tanı ve tedavi yöntemleri hakkında bilgiler bulunmaktadır. Tür sayısı ya da tedavide ilaç seçeneğinin fazla olduğu durumda, bilgiler tablolar şeklinde özetlenmiştir.
Referanslar
Atkinson CT, Thomas NJ, Hunter DB. Parasitic diseases of wild birds. Oxford: Wiley-Blackwell; 2008.
Beer LC, Petrone-Garcia VM, Danielle Graham B, et al. Histomonosis in poultry: A comprehensive review. Frontiers in Veterinary Science 9: 880738. doi: 10.3389/fvets.2022.880738.
Boulianne M. Avian disease manual. 7nd ed. Jacksonville: American Association of Avian Pathologists; 2013.
Brugère-Picoux J, Vaillancourt JP, Bouzouaia M. Manual of Poultry Diseases. Fransa: AFAS; 2015.
Chaves Hernández AJ. Poultry and Avian Diseases. In: Neal K. Alfen V (ed), Encyclopedia of Agriculture and Food Systems; Amsterdam. Elsevier: Netherlands; 2014. p. 504–520.
Dubey JP. Coccidiosis in livestock, poultry, companion animals, and humans. Boca Raton: CRC Press; 2019.
Goodwin MA, Brown J, Bounous DI. Use of microscopic lesion scores, gross lesion scores and oocyst count scores to detect Eimeria maxima in chickens, Avian Pathology, 1998; 27(4): 405-408, doi: 10.1080/03079459808419359
Gómez-Molinero MÁ, González F, et al. Avian oropharyngeal trichomonosis: Treatment, failures and alternatives, a systematic review. Microorganisms 2022; 10: 2297. doi: 10.3390/microorganisms10112297
İnci A, Yildirim A, Njabo KY, et al. Detection and molecular characterization of avian Plasmodium from mosquitoes in central Turkey. Veterinary Parasitology, 2012; 188: 179–184. doi: 10.1016/j.vetpar.2012.02.012
Kılınç Ö. Türkiye’nin paraziter coğrafyası. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Parazitoloji Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Van, 2010.
Özlem Ö, Halıgür M, Yukarı BA. A Study on the presence of Leucocytozoonosis in wild birds of Burdur district," Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences. 2005; 29 (6):1273-1278.
Samanta I, Bandyopadhyay S. Pet bird diseases and care. Singapore: Springer; 2017.
Şaki, CE, Değer S, Özer E. Türkiye’de sarcosporidiosis. YYU Veteriner Fakültesi Dergisi, 2010; 2 (2): 129-134.
Tınar R, Umur Ş. Veteriner parazitoloji, Hayvan türlerine göre. 2. Baskı, Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri. 2024.
Valkiunas G, Iezhova TA. Keys to the avian Haemoproteus parasites (Haemosporida, Haemoproteidae). Malaria Journal. 2022; 21: 269. doi:10.1186/s12936-022-04235-1
Zaki L, Olfatitivar M, Gaffarifar M, et al. Global prevalence of Toxoplasma gondii in birds: A systematic review and meta-analysis. Parasite Epidemiology and Control, 2024 (25): e0035. doi: 10.1016/j.parepi.2024.e00350
