Ektoparazitler
Özet
Evcil ve yabani kanatlılar ile süs kuşlarında bazısı ekonomik yönden önemli ve öldürücü olan birçok paraziter hastalık vardır. Bunlardan Dermanyssus gallinae, Ornihthonyssus türleri ve Argas türü keneler ise zoonoz olup halk sağlığı yönünden önemlidir. Bu bölümde Türkiye’de evcil ve yabani kanatlılarda bulunan ektoparazitlerden Dermanyssus gallinae, bit enfestasyonları, Ornihthonyssus türleri, Pseudolinchia canariensis, knemidokoptosis gibi ektoparaziter hastalıklar hakkında etken veya hastalığın yerleşim yerleri, epidemiyolojisi, görülebilecek klinik belirtiler ve şüpheli olgularda uygulanacak tanı ve tedavi yöntemleri hakkında bilgiler verilmiştir. Bu parazitlere ilişkin morfolojik veriler mümkün olduğunca orijinal fotoğraflarla desteklenmiş ve tür sayısı ya da tedavide ilaç seçeneğinin fazla olduğu durumda, bilgiler tablolar şeklinde özetlenmiştir.
Referanslar
Ahmad A, Gupta N, Saxena AK, Gupta DK. First report of Holomenopon leucoxanthum on domestic ducks, Anas platyrhynchos (Anseriformes: anatidae) from India. BIOINFOLET-A Quarterly Journal of Life Sciences; 2014;11(2a): 364–366.
Atkinson CT, Thomas NJ, Hunter DB. Parasitic diseases of wild birds. Oxford: Wiley-Blackwell; 2008.
Attia MM, Salem HM. Morphological and molecular characterization of Pseudolynchia canariensis (Diptera: Hippoboscidae) infesting domestic pigeons. International journal of tropical insect science; 2022;42(1): 733–740.doi: 10.1007/s42690-021-00597-2
Buczek A, Bartosik K, Kulina D. et al. Skin lesions in humans bitten by European pigeon tick Argas reflexus (Fab.) (Ixodida: Argasidae) massively occurring in the Upper Silesian conurbation of south-west Poland. Annals of Agricultural and Environmental Medicine 2018, 25(2): 234–240. doi:10.26444/aaem/74137.
Boulianne M. Avian disease manual. 7nd ed. Jacksonville: American Association of Avian Pathologists; 2013.
Brugère-Picoux J, Vaillancourt JP, Bouzouaia M. Manual of Poultry Diseases. Fransa: AFAS; 2015.
Eren G, Özkoç ÖU, Açıcı M. Contributions to the knowledge of the diversity of the chewing lice fauna in Turkey. Turkish Journal of Zoololgy. 2022; 46: 444-455. doi:10.55730/1300-0179.3099
Kılınç Ö. Türkiye’nin paraziter coğrafyası. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Parazitoloji Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Van, 2010.
Menegon M, Casale F, Mancuso E, et al. New finding on a migratory bird, the fowl tick Argas (Persicargas) persicus (Oken, 1818), in Italy. Experimental and Applied Acarology; 2025; 94 (1): 1–8. doi: 10.1007/s10493-024-00975-8.
Minagawa FH, Almeida ERM, de Souza RC, et al. Gamasoidosis (avian mite dermatitis) outbreak in a student dormitory. Revista da Sociedade Brasileira de Medicina Tropical. 57:e01101-2024, doi:10.1590/0037-8682-0228-2024.
Mul MF, Koenraadt CJ. Preventing introduction and spread of Dermanyssus gallinae in poultry facilities using the HACCP method. Experimental and Applied Acarology; 2009; 48: 167–181.
Mullen, GR and OConnor, BM. Mites (Acari). In: Mullen, GR and Durden, LA (ed), Medical and Veterinary Entomology. 3nd ed. London: Elsevier Academic Press, 2019. p. 533–602.
Munoz–Leal SA, Venzal JMB, Nava SC, et al. The geographic distribution of Argas (Persicargas) miniatus and Argas (Persicargas) persicus (Acari: Argasidae) in America, with morphological and molecular diagnoses from Brazil, Chile and Cuba (Article). Ticks and Tick-borne Diseases; 2018; 9(1): 44–56. doi: 10.1016/j.ttbdis.2019.06.012
Mustafa S, Batool T, Bajwa HUR, et al. Global prevalence and someother important aspects of Argas persicus (Ixodida-Argasidae) in commercial poultry farms – a mini review. Continental Veterinary Journal; 2023; 3(1): 17–25.
Price R. A review of the genus Holomenopon (Mallophaga: Menoponidae) from the Anseriformes. Annals of the Entomological Society of America; 1971;64(3): 633–646.
Samanta I, Bandyopadhyay S. Pet bird diseases and care. Singapore: Springer; 2017.
Sioutas G, Minoudi S, Tiligada K, et al. Case of human Infestation with Dermanyssus gallinae (poultry Red Mite) from swallows (Hirundinidae). Pathogens, 2021, 4;10(3):299. doi: 10.3390/pathogens10030299.
Sparagano OAE. Control of poultry mites (Dermanyssus). Netherlands: Springer; 2009.
Şimşek FN, Erdem İ, Zerek A, et al. The first case of Menacanthus pallidulus (Neumann, 1912) (Phthiraptera: Amblycera: Menoponidae) on a chicken (Gallus gallus domesticus Linnaeus, 1758) in Türkiye. Türkiye Parazitoloji Dergisi. 2024; 48(2):117-119. doi: 10.4274/tpd.galenos.2024.59144
Tınar R, Umur Ş. Veteriner parazitoloji, Hayvan türlerine göre. 2. Baskı, Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri. 2024.
Toparlak M, Tüzer, E, Gargili A, Gülanber A. Therapy of knemidocoptic mange in budgerigars with spot-on applicationof moxidectin. Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences; 1999; 23(2): 173–174.
Yılmaz AB, Değer MS, Biçek K, Özdal N. Van'da evcil güvercinlerde (Columba livia domestica) Pseudolynchia canariensis Macquart, 1839 (Diptera: Hippoboscidae) olgusu. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi; 2010; 21(2): 123–124.
