Mikotoksikozis
Özet
Mikotoksinler, yaygın olarak üç cins toksijenik mantar (Aspergillus, Fusarium ve Penicillium spp.) tarafından üretilen sekonder metabolitlerdir. Her yerde bulunmaları ve ısıya dayanıklı olmaları kümes hayvanlarında toksik sendromlar açısından ciddi tehditler oluşturmaktadır. Mikotoksinlerin toksijenik spektrumu çok geniştir ve kanatlı hayvanlarda hepatotoksik, nefrotoksik, nörotoksik ve immunotoksik birçok etkiye yol açabilirler. Hayvan gıdası olarak kullanılan yemler sıklıkla birkaç küf mantarı tarafından eş zamanlı kontamine olabilir ve birkaç mikotoksin üreterek sinerjik bir toksikasyon oluşturabilirler.
Mikotoksinler kanatlı sektörü için büyük bir risk oluşturmaktadır ve toksikasyonları önlemek için alternatif yaklaşımlar halen araştırılmaktadır. Fiziksel ve kimyasal yöntemler, yemin veya gıdaların besin değerini bozduğu için çok fazla kullanılmamaktadır. Bunun yerine katkı maddeleri, antioksidan maddeler ve toksin bağlayıcı bileşenler detoksifikasyon için ümit verici sonuçlar vermiştir. Çeşitli mikrobiyal topluluklarda bulunan ve mikotoksin olmayan enzimlerle biyolojik olarak parçalanma (enzimatik biyotransformasyon) esasına dayanan detoksifikasyonun da sahada kullanım potansiyeli yüksektir. Tarımsal ürünlerde etken ve toksin varlığının ve konsantrasyonlarının araştırılması için metagenomik analizler ve sıvı kromatografisi tandem-kütle spektrometrisi gibi modern ve hassas analitik yöntemler kullanılabilmektedir.
Referanslar
Altıntaş L, Ekici H, Yarsan E, et al. Ankara, Konya ve Bolu İllerinden toplanan ruminant ve kanatlı yemlerinde toplam aflatoksin, aflatoksin B1 ve okratoksin A kalıntılarının araştırılması. Etlik Veteriner Mikrobiyoloji Dergisi. 2011;22(2): 61-67.
Bars JL, Bailly JD. Mycotoxicosis. In: Brugère-Picoux J, Vaillancourt JP (eds.) Manual of Poultry Diseases. AFAS;2015. P. 399-408.
Bilgili A, Güreli H. Determination of natural adverse factors (aflatoxins, nitrate, nitrite, tannin and sodium chloride) in some cage bird feeds. Etlik Veteriner Mikrobiyoloji Dergisi. 2024;35(2): 113-121. doi: 10.35864/evmd.1508537
Brown T, Jordan FTW, Wood AM. Fungal diseases. In: Pattison M (ed.) Poultry Diseases. 6th ed. Edinburgh: Elsevier/Butterworth-Heinemann, 2008. P. 427-442.
Carlı T. Kanatlı Hayvanların Enfeksiyon Hastalıkları. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.; 2019. Ss. 365-370.
DSM-Firmenich. World Mycotoxin Survey. The Global Threat. January to December 2023. (27/01/2024 tarihinde https://www.dsm.com/content/dam/dsm/anh/en/documents/REP_MTXsurvey_Q4_2023_EN_0124_AUE_doublePage.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Erdeğer J. Mikotik İnfeksiyonlar. İzgür M, Akan M. (ed.) Kanatlı Hayvan Hastalıkları içinde. Ankara, Türkiye; Medisan; 2002. Ss. 227-242.
Filazi A, Yurdakok-Dikmen B, Kuzukiran O, Sireli UT. Mycotoxins in Poultry. In: Manafi M (ed.) Poultry Science. InTech;2017. P. 73-92.
Frederic J. Hoerr. Mycotoxicoses. Diseases of Poultry. In: Swayne DE (ed.) Diseases of Poultry. 14th Edition. P. 1330-1348.
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı. Yemlerde İstenmeyen Maddeler Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2014/11). Resmî Gazete, Sayı: 28977, 2024.
Jewers K. Mycotoxins and their effect on poultry production. In: Sauveur B. (ed.) L'aviculture en Méditerranée. Montpellier: CIHEAM;1990. P. 195-202.
Oliveira HF, Souto CN, Martins PC, et al. Mycotoxins in broiler production. Revista de Ciências Agroveterinárias, 2018;17(2): 292-299. doi: 10.5965/223811711722018292
Patil RD, Sharma R, Asrani RK, et al. Mycotoxicosis and its control in poultry: A review. Journal of Poultry Science and Technology. 2014;2(1): 1-10.
Özkazanç N, Russel-Sin H, Şanli Y, et al. Türkiye’nin değişik bölgelerinde üretilen karma yem ve yem hammaddelerinin mikotoksinlerle kirlenme durumunun incelenmesi. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakultesi Dergisi. 1992; 39(1): 268-290. doi: 10.1501/Vetfak_0000001447
Shivaprasad HL. Fungal Diseases. In: Boulianne M (ed.) Avian Disease Manual. Florida: American Association of Avian Pathologists Inc.;2012. P. 140-152.
Swamy HD. (2005). Mycotoxicoses in poultry: An overview from the Asia-Pacific region. (25/01/2024 tarihinde https://www.cabidigitallibrary.org/doi/pdf/10.5555/20063210050 adresinden ulaşılmıştır).
Yalçın NF, Işık MK, Avcı T, et al. Investigation of mycotoxin residues in poultry feeds by LC MS/MS method. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 2017;64(2): 111-116. doi: 10.1501/Vetfak_0000002784
Yıldız G. Türkiye’de çeşitli hayvancılık işletmelerinde kullanılan karma yemlerin ve yem hammaddelerinin okratoksin A kirliliği yönünden incelenmesi. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 2009;56(2): 131-135.
