Adenovirus Enfeksiyonları
Özet
Kanatlı adenovirusları (Fowl adenovirus, FAdV) 5 genotip ve 12 serotipe sahip, çift sarmallı bir DNA viruslarıdır. FAdV'lerin neden olduğu hastalıklar asemptomatik seyredebildiği gibi, hepatit hidroperikardiyum sendromu (Hepatitis/Hydropericardium Syndrome, HHS/HPS), inklüzyon cisimcikli hepatit (Inclusion Body Hepatitis, IBH), adenoviral mide erozyonu (Adenoviral Gizzard Erosion, AGE), akciğer rahatsızlıkları, kaslarda ve organlarda kanamalara neden olan klinik semptomlarla da seyredebilmektedir. Adenoviruslar ayrıca hindilerde hemorajik enteritis (Turkey Hemorrhagic Enterit, THE) ve yumurtacı tavuklarda yumurta düşüklüğü sendromu’na (Egg Drop Syndrome, EDS’76) neden olurlar. Kanatlı adenovirusları üç grupta sınıflandırılmaktadır: Grup 1-Aviadenovirus, kanatlı hayvanlarda en yaygın olanıdır ve çoğunlukla etçi tavuklarda IBH, HHS ve GE’ye neden olur. Grup 2-Siadenovirus cinsi hindilerde hemorajik enterit ve sülünlerde Mermer Dalak hastalığına (Marble Spleen Disease, MSD) neden olan virusları içerir. Grup 3-Atadenovirus cinsi ise yumurta tavuklarında önemli bir hastalık olan Egg Drop Syndrome’a (EDS ‘76) neden olan virusu içerir. Kanatlılarda Adenovirusların oluşturduğu bu hastalıklar tüm dünyada kanatlı endüstrisinde bildirilmiştir ve kontrol altına alınmasında biyogüvenlik önlemleri yanında bazı ülkelerde canlı ve inaktif aşılar kullanılmaktadır. Hastalığın zoonoz önemi bulunmamaktadır.
Referanslar
Bayraktar E , Aydin O, Tali HE, et al. Molecular characterisation of fowl adenovirus associated with hydropericardium hepatitis syndrome in broiler and layer breeders in Azerbaijan, BMC Veterinary Research 2024; 20:244.
Charostad J, Bashash D, Rukerd MRZ, et. al. A comprehensive review of highly pathogenic avian influenza (HPAI) H5N1: An imminent threat at doorstep. Travel Medicine and Infectious Disease. 2023; 55:102638. doi:10.1016/j.tmaid.2023.102638
Haiyilati A, Li X, J Zheng S. Fowl Adenovirus: Pathogenesis and Control, Int J Plant Anim Environ Sci 2021; 11 (3): 566-589.
Ishag HZA, Terab AMA, El Tigani-Asil ETAE, et.al. Pathology and Molecular Epidemiology of Fowl Adenovirus Serotype 4 Outbreaks in Broiler Chicken in Abu Dhabi Emirate, UAE, Veterinary Scences, . 2022; 9, 154. ttps://doi.org/10.3390/vetsci9040154
Lai VM, Min K, Lai HTL, et al. Epidemiology of fowl adenovirus (FAdV) infections in South Korean chickens during 2013–2019 following introduction of FAdV-4 vaccines. Avian Pathology, 2021; 50, (2): 182–189.
Li Y, Fu J, Chang S, et al. Isolation, identification, and hexon gene characterization of fowl adenoviruses from a contaminated live Newcastle disease virus vaccine, Poultry Science, 2017; 96:1094–1099
Luca CD, Hess M. Vaccination strategies to protect chickens from fowl adenovirus (FAdV)-induced diseases: A comprehensive review, Vaccine 2025; 43, 126496.
Maletic J, Ljiljana S, Palevic L, et. al. Fowl Adenovirus infection- Potential cause of a suppressed humoral immüne response of broilers to Newcastle Disease vaccination, Acta Veterinaria-Beograd, 2023; 73 (1): 133-142.
Musa L, Rapi MC, Franciosini MP, et.al. Turkey Hemorrhagic Enteritis (THE): A Short Overview, Pathogens 2024; 13, 663. https://doi.org/10.3390/pathogens13080663
Najafi H, Pouladi I, Hataminejad M, et.al. Investigation of the prevalence of Fowl adenovirus diseases in Iranian broiler chicken farms: a systematic review, Journal of Applied Poultry Research 2024; 33:100459. doi:10.1016/j.japr.2024.100459
Pouladi I, Naja H, Jaydari A. Research Note: Overview of fowl adenovirus serotype 4: structure,pathogenicity, and progress in vaccine development, Poultry Science, 2024;103(4):103479, doi:10.1016/j.psj.2024.103479
Schachner A, Matos M, Grafl B, et al. Fowl adenovirus-induced diseases and strategies for their control – a review on the current global situation, Avian Pathology, 2018;47(2): 111-126, doi: 10.1080/03079457.2017.1385724
Sohaimi NM, Clifford UC. Fowl Adenovirus in Chickens: Diseases, Epidemiology, Impact, and Control Strategies to The Malaysian Poultry Industry-A Review. Journal of World’s Poultry Research.2021; 11(3): 387-396, DOI: doi:10.36380/jwpr.2021.46
Sohaimi NM, Hair-Bejo M. A recent perspective on fiber and hexon genes proteins analyses of fowl adenovirus toward virus infectivity-A review, Open Veterinary Journal. 2021; 11(4): 569–580.
Van Dam LVD, Min K, Lai HTL, et al. Epidemiology of fowl adenovirus (FAdV) infections in South Korean chickens during 2013–2019 following introduction of FAdV-4 vaccines. Avian Pathology, 2021; 50 (2): 182–189. https://doi.org/10.1080/03079457.2021.1872766
Wafaa A. El-Ghany AA. Comprehensive Review on Adenoviruses Infections in Fowl: Epidemiology, Forms, Diagnosis, and Control, Journal of World’s Poultry Research. 2021;11(2): 151-167.
Wang T, Fanliang MF, Chen C, et al. Pathogenicity and epidemiological survey of fowl adenovirus in Shandong Province from 2021 to 2022. Frontiers in Microbiology, 2023;14. doi:10.3389/fmicb.2023.1166078.