Avian İnfluenza
Özet
AI, Ortomyxoviridae ailesine ait RNA karakterinde genetik materyal taşıyan İnfluenza A viruslarının kanatlılarda yaptığı solunum ve sinir sitemini etkileyen bulaşıcı bir enfeksiyondur. Göçmen kuşlar virusun doğal rezervuarıdır, hastalığın yayılmasında önemli bir vektör olup,virusu uzak mesafelere taşırlar ve hastalık bu kuşlarda genellikle semptomsuz seyreder. İnfluenza A virusları, HPAI ve LPAI virusları olmak üzere iki patotipe ayrılır. HPAI patotipleri, hızlı yayılma ve yüksek ölüm oranlarıyla ilişkilidir ve kanatlı yetiştiriciliği yapılan bölgelerde büyük ekonomik kayıplara yol açar. LPAI patotipleri genellikle asemptomatik seyreder, ancak zamanla mutasyona uğrayarak yüksek patojenik formlara dönüşebilir. Ülkelerarası artan ticaret ve yaban kuşlarının göç hareketleri, AI’nın yayılmasını hızlandıran faktörlerdir. Dünya çapında etkisini gösteren HPAI salgınları et ve yumurta yönlü yetiştirme başta olmak üzere kanatlı hayvan yetiştiriciliğinde ciddi boyutlarda ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Klinik ve nekropsi bulguları, hastalığın şiddetinin ve patojenitesinin anlaşılması için önemlidir ve teşhis sürecinde virusun yayılımının kontrol altına alınmasında kritik bir öneme sahiptir. Kesin teşhis virus izolasyonu, serolojik testler ve moleküler tanı yöntemleriyle yapılır. HPAI salgınlarında hastalığın yayılmasını kontrol altına almak için itlaf ve karantina işlemleri, LPAI vakalarında ise genellikle destekleyici ve sekonder enfeksiyonları önleyici tedaviler uygulanır. Hastalığın kontrol altına alınması, biyogüvenlik önlemlerinin sıkı uygulanması, sürveyans programları, aşılama stratejileri ve karantina uygulamaları ile sağlanabilir. Virusun bazı alt tiplerinin zoonoz özelliği, insan popülasyonuna adaptasyonu ve pandemik bir tehdit haline gelme riski, küresel sağlık güvenliği açısından son derece önemlidir.
Referanslar
Alexander DJ. An overview of the epidemiology of avian influenza. Vaccine. 2007; 25:5637-5644. doi:10.1016/j.vaccine.2006.10.051
Alexander DJ. Avian influenza diagnosis. Zoonoses and Public Health. 2008; 55:6-23. doi:10.1111/j.1863-2378.2007.01082.x
Arda M, Minbay A, Aydın N, Akay Ö, İzgür M, Yardımcı H, Esendal ÖM, Erdeğer J, Akan M. Kanatlı hayvan hastalıkları, 1st ed. Ankara: Medisan Yayınları, 2002.
Belser JA, Sun X, Pulit-Penaloza JA, Maines TR. Fatal infection in ferrets after ocular inoculation with highly pathogenic avian influenza A(H5N1) virus. Emerging Infectious Diseases. 2024; 30:1484-1487.
Boynukara B, İlhan Z, Gülhan T, Ekin İH, Aksakal A, Adızel Ö, Çöven F, Öğün E, Durmuş A, Solmaz H. Van gölü havzasında bazı kanatlı türlerinde avian influenza a viruslarının real-time pcr ile tespiti, izolasyonu ve alt tiplerinin belirlenmesi (TÜBİTAK TOVAG-106O571). 2009.
Boynukara B, İlhan Z, Aksakal A, Ekin İH, Gülhan T, Solmaz H. Avian influenza tip a virusları: etiyoloji, teşhis ve korunma. YYÜ Veteriner Fakültesi Dergisi. 2009; 20(1):73-79.
Boynukara B, İlhan Z, Aksakal A, Adızel Ö, Durmuş A. Yaban kuşlarında influenza a virusları. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi, 2009, 23(3):179-186.
Boynukara B, Gülhan T, Adızel Ö, İlhan Z, Aksakal A, Durmuş A, Ekin İH, Öğün E, Çöven F, Solmaz H. Determination of avian influenza a viruses in some avian species in van lake basin by real time-PCR, isolation and subtyping. Journal of Animal and Veterinary Advances. 2011; 10(4):502-510. doi:10.3923/javaa.2011.502.510
Caserta LC, Frye EA, Butt SL, Laverack M, Nooruzzaman M, Covaleda LM, Thompson AC, Koscielny MP, Cronk B, Johnson A, Kleinhenz K, Edwards EE, Gomez G, Hitchener G, Martins M, Kapczynski DR, Suarez DL, Alexander Morris ER, Hensley T, Beeby JS, Lejeune M, Swinford AK, Elvinger F, Dimitrov KM, Diel DG. Spillover of highly pathogenic avian influenza H5N1 virus to dairy cattle. Nature. 2024; 634:669-676. doi:10.1038/s41586-024-07849-4
CDC ID. Emergence and Evolution of H5N1 Bird Flu. CDC Influenza Division. https://www.cdc.gov/flu/pdf/avianflu/bird-flu-origin-graphic.pdf. 2022
Charostad J, Bashash D, Rukerd MRZ, Mahmoudvand S, Hashemi SMA, Nakhaie M, Zandi K. A comprehensive review of highly pathogenic avian influenza (HPAI) H5N1: An imminent threat at doorstep. Travel Medicine and Infectious Disease. 2023; 55:102638. doi:10.1016/j.tmaid.2023.102638
Chen Y, Chen C, Wang C. H5 antibody detection by blocking enzyme-linked immunosorbent assay using a monoclonal antibody. Avian Diseases. 2008; 52:124-129. doi:10.1637/8076-071807-Reg
Çöven F. http://bornova.vet.gov.tr/pdfveri/avian/surveylanscalisma. pdf. 2009.
Dugan VG, Chen R, Spiro DJ, Sengamalay N, Zaborsky J, Ghedin E, Nolting J, Swayne DE, Runstadler JA, Happ GM, Sene DA, Wang R, Slemons RD, Holmes EC, Taubenberger JK. The evolutionary genetics and emergence of avian influenza viruses in wild birds. Plos Pathogens. 2008; 4(5):1-9. doi:10.1371/journal.ppat.1000076
Fereidouni S, Starick E, Karamendin K, Genova CD, Scott SD, Khan Y, Harder T, Kydyrmanov A. Genetic characterization of A new candidate hemagglutinin subtype of influenza A viruses. Emerging Microbes & Infections, 2023; 12:2225645. doi:10.1080/22221751.2023.2225645
Food and Agriculture Organization of The United Nations. Rational use of vaccination for prevention and control of H5 highly pathogenic avian influenza. Focus On, 10, 1–12. FAO, Rome, Italy. 2016.
Fusaro A, Gonzales JL, Kuiken T, Mirinavičiūtė G, Niqueux É, Ståhl K, Staubach C, Svartström O, Terregino C, Willgert K, Baldinelli F, Delacourt R, Georganas A, Kohnle L, European food safety authority, european centre for disease prevention and control, european union reference laboratory for avian influenza. 2024. Avian influenza overview December 2023–March 2024. EFSA J 22:e8754. doi:10.2903/j. efsa.2024.8754. doi:10.2903/j.efsa.2025.9204
Gharaibeh S. Pathogenicity of an avian influenza virus serotype H9N2 in chickens. Avian Diseases. 2008; 52:106-110. doi:10.1637/8108-090907-Reg
Giacinti JA, Robinson SJ, Sharp CM, Provencher JF, Pearl DL, Stevens B, Nituch L, Brook RW, Jardine CM. Assessing avian influenza surveillance intensity in wild birds using a one health lens. One Health. 2024; 18:100760. doi:10.1016/j.onehlt.2024.100760.
Graziosi G, Lupini C, Catelli E, Carnaccini S. Highly pathogenic avian influenza (HPAI)H5 Clade 2.3.4.4b virus infection in birds and mammals. Animals. 2024; 14, 1372. doi:10.3390/ani14091372
He F, Du Q, Ho Y, Kwang J. Immunohistochemical detection of influenza virus infection in formalin-fixed tissues with anti-h5 monoclonal antibody recognizing FFWTILKP. Journal of Virological Methods, 2009; 155(1):25-33. doi:10.1016/j.jviromet.2008.09.016
Ji Z, Wang X, Liu X. NS1: a key protein in the “game” between influenza A virus and host in innate immunity. Frontiers in Cellular and Infection Microbiology. 2021; 11:670177. doi:10.3389/fcimb.2021.670177
Kida H. Ecology of influenza viruses in nature, birds, and mammals including humans. VIII. Ulusal Veteriner Mikrobiyoloji Kongresi (Uluslararası Katılımlı), Van-Türkiye, s: 4-13. 2008.
Kosik I, Yewdell JW. Influenza hemagglutinin and neuraminidase: yin–Yang proteins coevolving to thwart immunity. Viruses. 2019; 11:346. doi:10.3390/v11040346
Kristensen C, Jensen HE, Trebbien R, Webby RJ, Larsen LE. The avian and human influenza A virus receptors sialic acid (SA)-α2,3 and SAα2,6 are widely expressed in the bovine mammary gland. bioRxiv. 2024. doi:10.1101/2024.05.03.592326. 2024.
Leibler JH, Abdelgadir A, Seidel J, White RF, Johnson WE, Reynolds SJ, Gray GC, Schaeffer JW. Influenza D virus exposure among US cattle workers: a call for surveillance. Zoonoses Public Health. 2023; 70:166–170. doi:10.1111/zph.13008
Liu WJ, Wu Y, Bi Y, Shi W, Wang D, Shi Y, Gao GF. Emerging HxNy influenza a viruses. Cold Spring Harbor Perspectives in Medicine. 2022; 12(2):a038406. doi:10.1101/cshperspect.a038406.
Liu J, Yao L, Zhai F, Chen Y, Lei J, Bi Z, Hu J, Xiao Q, Song S, Yan L, Zhou J. Development and application of a triplex real-time PCR assay for the simultaneous detection of avian influenza virus subtype H5, H7 and H9. Journal of Virological Methods. 2018; 252:49-56. doi:10.1016/j.jviromet.2017.11.005
Lombardi ME, Ladman BS, Alphin RL, Benson ER. Inactivation of avian influenza virus using common detergents and chemicals. Avian Diseases. 2008; 52, 118-123. doi:10.1637/8055-070907-Reg.
McAuley JL, Gilbertson BP, Trifkovic S, Brown LE, McKimm-Breschkin JL. Influenza virus neuraminidase structure and functions. Frontiers in Microbiology. 2019; 10:39. doi:10.3389/fmicb.2019.00039
Morgan O, Kuhne M, Nair P, Verlander NO, Preece R, McDougal M, Zambon M, Reacher M. Personal protective equipment and risk for avian influenza (H7N3). Emerging Infectious Diseases. 2009; 15(1):59-62. doi:10.3201/eid1501.070660
Nagy A, Černíková L, Kunteová K, Dırbáková Z, Thomas SS, Slomka MJ, Dán Á, Varga T, Máté M, Jıřıncová H, Brown IH.2020. A universal RT-qPCR assay for “One Health” detection of influenza A viruses. Plos One. 2021. 16(1):e0244669. doi:10.1101/2020.06.29.171306.
Seo Y-R, Cho AY, Si Y-J, Lee S-I, Kim D-J, Jeong H, Kwon J-H, Song C-S, Lee D-H. Evolution and spread of highly pathogenic avian influenza A(H5N1) clade 2.3.4.4b virus in wild birds, South Korea, 2022-2023. Emerging Infectious Diseases. 2024; 30:299-309. doi:10.3201/eid3002.231274
Souci L, Denesvre C. Interactions between avian viruses and skin in farm birds. Veterinary Research. 2024; 55(54):1-19. doi:10.1186/s13567-024-01310-0.
Swayne DE, Suarez DL, Sims LD. Influenza. In: Diseases of Poultry, Fourteenth Edition. Swayne DE, Boulianne M, Logue C, McDougald LR, Nair V, Suarez DL, eds. Wiley Publishing, Ames, Iowa, USA, 210-256. 2020.
Swayne DE, Sims L. Avian influenza. In: Veterinary Vaccines: Principles and Applications, Metwally S, El Idrissi M., Viljoen G., eds. Wiley, Chichester, United Kingdom, 229-251. 2020.
Te Velthuis AJ, Grimes JM, Fodor E. Structural insights into RNA polymerases of negative-sense RNA viruses. Nature Reviews Microbiology. 2021; 19:303-318. doi:10.1038/s41579-020-00501-8
Tian J, Bai X, Li M, Zeng X, Xu J, Li P, Wang M, Song X, Zhao Z, Tian G, Liu L, Guan Y, Li Y, Chen H. Highly pathogenic avian influenza virus (H5N1) clade 2.3.4.4b introduced by wild birds, China, 2021. Emerging Infectious Diseases. 2023; 29:1367-1375. doi:10.3201/eid2907.221149
Tong S, Zhu X, Li Y, Shi M,ZhangJ,Bourgeoıs M, Yang H,ChenX,Recuenco S, Gomez J, Chen LM, Johnson A,Tao Y, Dreyfus C, Yu W, Mcbrıde R, Carney PJ,Gilbert AT, Chang J, Guo Z, Davis CT, Paulson JC, Stevens J, Rupprecht CE, Holmes EC,Wilson IA. Donis RO. New world bats harbor diverse influenza A viruses. PLoS Pathogens. 2013; 9:e1003657. doi:10.1371/journal.ppat.1003657.
USDA. Field studies with nonviable, non-replicating veterinary vaccines targeting highly pathogenic avian influenza in Livestock. Available from: https://www.aphis.usda.gov/sites/default/files/notice24 13.pdf. 2024.
World Health Organization/World Organization for Animal Health/Food And Agriculture Organization (WHO/OIE/FAO) H5N1 evolution working group. revised and updated nomenclature for highly pathogenic avian influenza a (H5N1) viruses. Influenza Other Respiratory Viruses. 2014; 8:384–388. doi:10.1111/irv.12230. 2014.
WOAH Terrestrial Manual Chapter 3.3.4. – Avian influenza (including infection with high pathogenicity avian influenza viruses). https://www.woah.org/fileadmin/Home/eng/Health_standards/tahm/3.03.04_AI.pdf. pp:1-28, 2021. Erişim Tarihi: 31.10.2024.
World Health Organization (WHO). Avian Influenza: Frequently asked Questions. WHO Avian Influenza FAQ. 2022.
World Organization for Animal Health (OIE). Avian Influenza: Latest Updates and Guidelines. OIE Website. 2024.
WHO. Cumulative number of confirmed human cases for avian influenza A(H5N1) reported to WHO, 2003-2024. Available from: https://cdn.who.int/media/docs/defaultsource/influenza/h5n1humancasecumulativetable/2024_feb_tableh5n1.pdf?sfvrsn=bccd8c23_1& download=true. Retrieved 26 Feb 2024. 2024.
Zhang B, Liu M, Huang J, Zeng Q, Zhu Q, Xu S. H1N1 influenza A virus protein NS2 inhibits innate immune response by targeting IRF7. Viruses. 2022; 14:2411. doi:10.3390/v14112411
Zhang Z, Lei Z. The alarming situation of highly pathogenic avian influenza viruses in 2019-2023. Global Medical Genetics. 2024; 11:200-213. doi:10.1055/s-0044-1788039