Bordetellozis (Hindi Korizası)
Özet
Bordetellozis, genç hindilerde görülen akut, oldukça bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Hastalığın etkeni Bordetella avium'dur. Son yıllarda B. hinzii'nin de potansiyel bir etken olduğu bildirilmiştir. Bordetellozisin morbiditesi yüksek ve mortalitesi düşüktür. Escherichia coli, Ornithobacterium rhinotracheale ve Newcastle hastalığı virusu gibi sekonder etkenler devreye girdiğinde mortalite yükselir. Klinik bulguları genellikle solunum sistemiyle ilgilidir. Hapşırma, öksürme, burun akıntısı, nemli trakeal raller (birkaç hafta sonra da devam eder), köpüklü konjonktivit, sinüzit ve submandibular ödem gibi solunum yolu bulguları başlıca belirtilerdir. Genellikle kuru, inatçı bir öksürük ortaya çıkar. Yetişkin hindilerde görülen tek klinik belirti kuru öksürüktür. Burun deliklerinin üst kısmına uygulanan baskı sonucunda berrak bir burun akıntısı görülür. Şeffaf olan burun akıntısı, hastalığın ilerleyen dönemlerinde mukopurulent (yoğun ve sarımsı veya yeşilimsi) hale gelebilir. Enfeksiyonun ikinci haftasında burun akıntısı kalınlaşır ve kahverengileşir. Bu dönemde burun delikleri, kafa tüyleri ve kanatlar bu tipik kahverengi yapışkan eksudat ile bulaşıktır. Yem ve su tüketiminde azalma ve genel depresyon da yaygındır. Sekonder etkenlerin devreye girmediği durumlarda hastalık belirtileri 2-4 haftadan sonra azalmaya başlar. Bordetellozis, hindilerin yoğun olarak yetiştirildiği dünyanın tüm bölgelerinde görülür. Hindi bordetellozisin kesin tanısı etkenin konvansiyonel yöntemlerle izolasyonu, seroloji ve moleküler yöntemler ile yapılır. Ticari aşısı mevcuttur ancak yaygın olarak kullanılmamaktadır. Fırsatçı insan patojenleri olarak tanımlanan B. avium ve B. hinzii’nin bağışıklık sistemi zayıf insanlarda enfeksiyonlara neden olduğu bildirilmiştir.
Referanslar
Abd El-Ghany WA. Avian bordetellosis: a significant bacterial respiratory disease of turkeys (Meleagris gallopavo). Online Journal of Animal. Feed Research, 2022; 12(3).
Barnes HJ, Hofstad MS. Susceptibility of turkey poults from vaccinated and unvaccinated hens to alcaligenes rhinotracheitis (turkey coryza). Avian Diseases, 1983; 378-392.
Beach NM, Thompson S, Mutnick R, et al. Bordetella avium antibiotic resistance, novel enrichment culture, and antigenic characterization. Veterinary microbiology, 2012; 160(1-2):189-196.
Blackall PJ, Doheny CM. Isolation and characterisation of Bordetella avium and related species and an evaluation of their role in respiratory disease in poultry. Australian Veterinary Journal, 1987;64(8): 235-239.
Chute HL, O'meara David C, Gershman Melvin. Bacterins and drugs for the control of experimental fowl cholera. Avian Diseases. 1962; 6.1: 7-13.
Deslauriers N, Boulianne M. Evolution of bacterial vaccines: from Pasteur to genomics. Avian Diseases. 2024; 67.4: 421-426.
Faddoul GP, Fellows GW, Baird J. Pasteurellosis in wild birds in Massachusetts. Avian Diseases. 1967; 11: 413-418.
Heddleston KL, Goodson T, Leibovitz, L, Angstrom C.I. Serological and biochemical characteristics of Pasteurella multocida from free-flying birds and poultry. Avian Diseases; 729-734.
Hinz KH. Avian bordetellosis (turkey coryza). Poultry Diseases, 2008; 176-180.
Jackwood MW, Saif YM. Bordetellosis (turkey coryza). Diseases of Poultry 12th edition. Blackwell Publishing, Ames, 2008.
Kersters K, Hinz KH, Hertle Aet al. Bordetella avium sp. nov., isolated from the respiratory tracts of turkeys and other birds. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology, 1984; 34(1): 56-70.
Raffel TR, Register KB, Marks SA, et al. Prevalence of Bordetella avium infection in selected wild and domesticated birds in the eastern USA. Journal of Wildlife Diseases, 2002; 38(1): 40-46.
Smialek M, Tykalowski B, Pestka D, et al. Epidemiological situation of turkey coryza (bordetellosis) in Poland. Polish Journal of Veterinary Sciences, 2015; 18(3).
Starke, CEC. An approach to Bordetella avium as a universal poultry live vaccine platform for the expression of foreign antigens. (2014). Senior Honors Projects, 2010-current. 484. https://commons.lib.jmu.edu/honors201019/484 2014
Temple LM, Weiss AA, Walker KE, et al. Bordetella avium virulence measured in vivo and in vitro. Infection and immunity, 1998; 66(11): 5244-5251.
Turkyilmaz S, Kirdar S, Ocak F, et al. Detection of Bordetella avium by polymerase chain reaction in the lungs and tracheas of turkeys with pneumonia. Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences, 2009; 33(2):147-150.
