Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Nüfus
Özet
Coğrafi verinin düzenli bir biçimde toplanması, sistematik olarak işlenmesi ve gerektiğinde analiz edilerek görsel forma dönüştürülmesinde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) önemli bir rol oynamaktadır. CBS; yazılım, donamım, veri setleri, insan ve metot olmak üzere beş temel bileşeni bulunmaktadır. Bu sistemin temel amacı doğru ve güvenilir coğrafi bilgiye erişimi sağlayarak bünyesinde bulunan mekânsal analiz araçları vasıtasıyla karar verme süreçlerini desteklemektedir. CBS teknolojisi birçok arazi kullanımı, çevre değişimi, kentsel alan planlaması, kırsal planlama gibi birçok mekânsal analiz gerektiren araştırmalarda kullanılmaktadır. Bunun yanında bu teknolojinin ilk kullanılmaya başladığı yıllardan itibaren herhangi bir yerleşim biriminin nüfus dağılışının haritalanmasında, yerleşim ünitelerinin nüfusunun karşılaştırılmasında, nüfusun yapısal özelliklerinin analiz edilmesinde, göç verilerinin değerlendirilmesinde ya da nüfus tahminlerinin üretilmesinde bu yazılımda yer alan istatistiksel ve grafiksel sonuçlar üreten araçlardan yararlanılmıştır. “Alan Ağırlıklı Tahmin Yöntemi” ve “Desimetrik Haritalama Yöntemi” yerleşim birimlerinde istenilen ölçekte nüfus tahminleri üretmek için sıklıkla kullanılmıştır. Planlanan bu çalışmada CBS literatüründeki mevcut nüfus tahmin yöntemleri incelenerek bu teknolojisinin nüfus konusunda kullanımı değerlendirilecektir.
Referanslar
2827 Sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun (1983, 24 Mayıs). Resmî Gazete (Sayı: 18059).
557 Sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun (1965, 10 Nisan). Resmî Gazete (Sayı: 11976).
Aksoy, E. (2016). 1919-1955 Yılları arasında Türkiye’nin nüfus yapısı ve uygulanan nüfus politikaları. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 24, 27-45.
Atalay Şimşek, S. ve Atalay, E. (2020). Türkiye nüfus politikalarına genel bakış. Turkish Studies-Social, 15(7), 41-51.
Aydoğan, E. ve Çoban, E. (2016). Türkiye’de nüfus sayımları ve uygulanan nüfus politikaları. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 6(2), 113-126.
DİE. (1995). Türkiye Nüfusu. 1923-1995 Demografik yapısı ve gelişimi. Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Matbaası
DPT. (1963). Birinci Kalkınma Planı 1963-1967. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı Yayınları.
DPT. (2013). Onuncu Kalkınma Planı 2014-2018. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı Yayınları.
Eryurt, M. A., Canpolat, Ş. B., Koç, İ. (2013). Türkiye’de Nüfus ve Nüfus Politikaları: Öngörüler ve Öneriler. Amme İdaresi Dergisi, 46(4), 129-156.
Güneş, H. H. (2009). İKTİSAT tarihi açısından nüfus teorileri ve politikaları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(28), 126-138.
Gürtan, K. (1969), Demografik Analiz Metodları, İstanbul Üniversitesi Yayınları No: 1479, İstanbul.
HÜNEE (2009) Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2008. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Basımevi.
Kaya, V., & Yalçınkaya, Ö. (2014). Nüfus ekonomik büyüme kaynağı olabilir mi? “En az üç çocuk” politikasına tarihsel bir bakış. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(1), 165-198. https://doi.org/10.16951/iibd.20001
Köse, M., & Sertkaya Doğan, Ö. (2022) Nüfus politikaları bağlamında Türkiye nüfusunun demografik dönüşümü, yapısal değişimi ve geleceği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (74), 247-267.
Saraç, H. Nüfus Politikaları ve İlahi Dinlerdeki Uygulama, Yüksek Lisans Tezi (İ.Ü.S.B.E) İstanbul, 1992.
SEDAC (2024) Gridded Population of the World Countries https://sedac.ciesin.columbia.edu/data/collection/gpw-v4/maps/gallery/search
Tuncer, B. (1976), Ekonomik Gelişme ve Nüfus, Hacettepe Üniversitesi Yayınları: D-20, Lider Mat, Ankara.
United Nations (2019) World Population Prospects. Erişim adresi: https://population.un.org/wpp/
Yücesahin, M. M., Adalı, T. ve Türkyılmaz, A. S. (2016). Population policies in Turkey and demographic changes on a social map. Border Crossing, 6(2), 240-266.
World Population Review, (2024) Ülkelerin toplam Nüfusu https://worldpopulationreview.com/continents/oceania
Tarik B. Benomar, Fuling Biant and Abdolaziz Muosa Shalgam, 2006. Application of GIS for Population Analysis Case Study of Zwarah, Libya. Journal of Applied Sciences, 6: 616-621.
