Biyokaçakçılık
Özet
Biyokaçakçılık, doğal ortamlarından canlıların veya herhangi bir parçalarının ilgili kuruluşların izinleri olmadan toplanması ve yurt dışına kaçırılması durumu olarak adlandırılmaktadır. Bilimsel çalışmalar, turizm, kültürel, estetik ve koleksiyonculuk, teknolojik gibi farklı amaçlarla biyokaçakçılık yapılmaktadır. Kaçakçılık yapan ülkeler veya kişiler için çok yüksek kazançlar getirdiği ve yeterince yaptırım uygulanmadığı için özellikle biyoçeşitlilik açısından zengin ülkeler için çok büyük sorundur. Türkiye bu anlamda yer aldığı konumu dolayısı ile Orta Doğu ve Avrupa’nın en zengin ülkelerinden biridir. 1500’lü yıllardan günümüze kadar çok sayıda tür kaçırılmış ve kaçırılmaya devam etmektedir. Türkiye’nin tür çeşitliliğinin güncel verilerine göre 398’i lokal endemik, 3.302’i endemik olan toplam 13.343 takson ile temsil edilmektedir. Yapılan çalışmalar birçok milletten insanın (Türkiye, Suriye, Macaristan, İtalya, İsviçre, Almanya, ABD, Bulgaristan, Rusya, Hollanda, Fransa, Çek Cumhuriyeti, İran, Japonya ve Azerbaycan) kaçakçılık olaylarına karıştığını tespit etmiştir. Yine başka bir çalışma, ülkemiz için 1999-2020 yılları arasında 517 kaçakçılık vakası tespit etmiştir. Biyokaçakçılık problemi sadece ülkemizin değil tüm dünyanın yaşadığı bir sorundur. WWF (2016) ise yasadışı yaban hayatı ticaretinden elde edilen yıllık gelirin 10 ile 20 milyar ABD doları arasında olduğu tahmin edilmekte olduğunu belirtmektedir. Türkiye’de biyokaçakçılık ile mücadele ve türlerin korunması amacıyla çeşitli kanunlar, yönetmelikler ve CITES, BERN, RAMSAR gibi uluslararası sözleşmelere taraf olmuş durumdadır.
Referanslar
Anonim.(2024a).https://www.ntv.com.tr/turkiye/son-laleyi-kaciramadilar,VKqGYfW8fUi4VkCTmrMxGQ Erişim Tarihi: 09.11.2024.
Anonim. (2024b). https://www.ntv.com.tr/turkiye/agrida-biyokacakcilik-yapan-2-kisiye-120-bin-lira-ceza-verildi,1y8EsYP0YUOXSLD570_ytw Erişim Tarihi: 09.11.2024.
Anonim. (2024c). https://www.trthaber.com/haber/turkiye/yurt-disina-saka-kusu-cikarmaya-calisan-kisiye-94-bin-lira-ceza-457013.htmlErişim Tarihi: 09.11.2024.
Anonim.(2024d).http://www.erzurumgazetesi.com.tr/haber/Yirtici-kus-kacakcilari-sucustu-yakalandi/136980Erişim Tarihi: 09.11.2024.
Anonim. (2024e). https://www.hurriyet.com.tr/gundem/izinsiz-salyangoz-toplayan-almana-109-bin-lira-ceza-42016382 Erişim Tarihi: 09.11.2024.
Anonim. (2024f). https://anlatilaninotesi.com.tr/20220922/biyokacakcilik-yapan-kisiye-ceza-1061499591.htmlErişim Tarihi: 09.11.2024.
Anonim.(2024g).http://lis-upmc.snv.jussieu.fr/xper2/basesHtml/heligmonellinae/web/descriptors/Biogeographic_region.html. Erişim Tarihi: 07.11.2024.
Arikan, K. G., Buyuk, O. G., Yeni, B. & Per, E. (2021). Türk medyasında yaban hayatı kaçakçılığı. Acta Infologica, 5(2), 299-317. publication. https://doi.org/10.26650/acin.978812
Aydemir, Y. (2019). Artvin’deki biyokaçakçılığın durumu ve önlenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Artvin Çoruh Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Artvin.
Bacak, E. (2014). İ.Ü. OMYO Avcılık ve yaban hayatı programı Türkiye’nin fauna zenginliği (İstanbul Üniversitesi Kongre Merkezi 26 Haziran).
Birben, Ü. & Gençay, G. (2019). Bio-smuggling in Turkey. Crime Law Soc Change, 71, 345-364 https://doi.org/10.1007/s10611-018-9794-7
Bülbül, U., Kurnaz, M., Eroğlu, A. İ., Koç, H. & Kutrup, B. (2016), Age and growth of the red belied lizard. Darevski Aparvula Animal Biology, 66(1), 81-95.
Çevre ve Orman Bakanlığı. (2007). Ulusal biyolojik çeşitlilik strateji ve eylem planı 2007, Ankara.
Dayığlu, H., Yılmaz, A. & Başaran, G. (2019). Türkiye’de biyokaçakçılık. DPÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 43, 74-90.
Demirayak, F. (2002). Biyolojik çeşitlilik-doğa koruma ve sürdürülebilir kalkınma. http://www.tubitak.gov.tr/tubitak_content_files/vizyon2023/csk/EK-14.pdf Accessed 26 May 2016.
Deniz, T. (2019). Turizm ve biyoçeşitlilik. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(3), 323-339.
DKMP, (2015). Biyolojik çeşitliliğin korunması. http://www.milliparklar.gov.tr/kitap/61/?sflang=tr#p=1, Erişim tarihi: 15 May 2016.
Doğan, S., Özçelik, S., Dolu, Ö. & Erman, O. (2010). Küresel ısınma ve biyolojik çeşitlilik, İklim değişikliği ve çevre, 3, Küresel iklim değişimine bağlı sürdürülebilir tarım, Cilt III, Teknik eleman eğitimi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayın No:177.
Eren, F. & Seven, E. (2023). Biyokaçakçılığın turizm ile ilişkisi: Turist görünümlü biyokaçakçılık! Journal of Current Debates in Social Sciences, 6(Special Issue-1), 147-160.
Ferrier, P. (2010). The economics of agricultural and wild lifes muggling. Trends Organ Crim. 13, 219-230. https://doi.org/10.1007/s12117-010-9102-0
Gaston, K. J. & Spicer J. I. (2004). Biodiversity: An introduction. (Second Edition). Oxford: Blackwell Publishing.
Gómez, A. & Aguirre, A. A. (2008). Bulaşıcı hastalıklar ve yasadışı yaban hayatı ticareti. New York Bilimler Akademisi Yıllıkları, 1149: 16-19. https://doi.org/10.1196/annals.1428.046
Gökyiğit, A. N. (2013). Türkiye'nin biyolojik zenginliği ve korunması. İstanbul: Ali Nihat Gökyiğit Vakfı.
Gül, S., Kumlutaş, Y. & Ilgaz, Ç. (2016). Predicted distribution patterns of peliaskaznakovi (nikolsky, 1909) in the Caucasus Hotspot with a New Locality Record fromTurkey, Russian Journal of Herpetology, 2(3), 224-230.
Güler, E. & Mutlu, A. (2018). Türkiye’de biyokaçakçılık sorunu Küre Dağları Millî Parkı örneği. 12. Uluslararası Kamu Yönetimi Sempozyumu (KAYSEM 12), 25-27 Ekim 2018, Kırıkkale.
Işık, K. (1997). Biyoçeşitlilik. Bilim ve Teknik, 350, 84-88.
Işık, K. (2003). Türkiye’de biyolojik çeşitlilik: Flora, fauna ve ekosistem çeşitliliği. FAO / UNTG Türkiye’de Biyolojik Çeşitlilik ve Organik Tarım Çalıştayı, 15-16 Nisan. Ankara.
Karaer, F. (2014). Geçmişin geleceğe saklandığı, dağların arasındaki inci şehir: Amasya. F. Özdem (Ed.), Yar ile gezdiğim Amasyaiçinde (363-399). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Keçeli, T., Yaprak, A., E., Allı, H., Danışman, T., Yorulmaz, T., Kılınçarslan, H., Demircan, A., Kocıklu, B. & Erdoğan, S. (2013). Biyokaçakçılıkla mücadele rehberi. Ankara: Orman ve Su İşleri Bakanlığı.
Kışlalıoğlu, M. & Berkes, F. (2003). Ekoloji ve çevre bilimleri. Remzi Kitabevi
Kumara, H. (2016) Challenges of biopiracy: Implementing community based ecotourism (CBET) in the Sri Lankan Context. Journal of Tropical Forestry and Environment, 6(2), 36-49.
Kurt, O., Çelik, N., Göre, M. & Kurt, H. (2019). Türkiye'de biyoçeşitlilik biyotrafikine yönelik tehditler. Türk Tarım-Gıda Bilimi ve Teknolojisi Dergisi, 7 (sp2), 46–51. https://doi.org/10.24925/turjaf.v7isp2.46-51.3124
Özçelik, R. (2006). Biyolojik çeşitliliği korumaya yönelik yapılan (planlama ve koruma) çalışmalar ve Türkiye ormancılığına yansımaları. SDÜ Orman Fakültesi Dergisi, 2, 23-264.
Pinkerton, K., E., Rom, W. N., Carlsten, C., Jaakkola, J., Bayram, H., Sigsgaard, T., Akpinar-Elci, M. & Costa, D. (2013). Global climate change and public health. Turkish Thoracic Journal, 14(4), 115-122, https://doi.org/10.5152/ttd.2013.54
Polat, N. (2017).Biyoçeşitlilik ve önemi, Terme’nin biyoçeşitlilik ve doğal ortam özellikleri. Trabzon: Serander Yayınları.
Resmî Gazete. (1996a). Nesli tehlikede olan yabani hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretine ilişkin sözleşme, 20 Haziran 1996 - Sayı: 22672, https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/22672.pdf
Resmî Gazete. (1996b). Biyoçeşitlilik sözleşmesi, madde 2. 21 Kasım 1996 – Sayı: 96/8857, https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/22860.pdf
Ranjan, R. (2017). Wildlife crime monitoring and deterrence in presence of endogenous community cooperation. Journal of Environmental Economics and Policy, 6(4), 341-360.
Şekercioğlu, Ç. H., Anderson, S., Akçay, E., Bilgin, R., Can, Ö. E., Semiz, G., Tavşanoğlu, Ç., Yokeş, M. B., Soyumert, A. & İpekdal, K. (2011). Turkey’s globally important biodiversity in crisis. Biological Conservation, 144(12), 2752–2769. https://doi.org/10.1016/j.biocon.2011.06.025.
Tarım ve Orman Bakanlığı. (2024). Nuh’un Gemisi Veri Tabanı, https://nuhungemisi.tarimorman.gov.tr/public/istatistik, Erişim Tarihi: 06.11.2024
Topdağ, C. (2023). Türkiye’de biyokaçakçılığa (yaban hayatı kaçakçılığı) ilişkin farkındalık analizi, son 20 yıl içerisindeki değişim ve mücadele yönetimi hakkında güncel değerlendirme. Yüksek lisans tezi, Çankırı Karatekin Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Çankırı.
Topdağ, C. & Ürker, O. (2024). Türkiye’de biyokaçakçılığa ilişkin mücadele yönetimi hakkında güncel değerlendirme. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 10(1), 16-25. https://doi.org/10.53516/ajfr.1415028
Ulusal Biyolojik çeşitlilik stratejisi ve eylem planı (UBSEP). (2007). https://nuhungemisi.tarimorman.gov.tr/public/istatistik, 30.10.2024.
Uzun, A. (2004). Biyoçeşitlilik ve Türkiye biyoçeşitliliğine genel bir bakış. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7, 1-13.
Warchol, G. L., Zupan, L. L. & Clack, W. (2003). Transnational criminality an analysis of the illegal wildlife market in Southern Africa. International Criminal Justice Review, 13(1), 1-27.
Warchol, G. L. (2004). The transnational illegal wild life trade. Criminal Justice Studies, 17(1), 57-73.
WWF. (2016). New wild life traffic king law ramps up US response to global crisis. Press Release. http://www.worldwildlife.org/press-releases/new-wildlife-trafficking-law-ramps-up-us-response-to-global-crisis
Velioğlu, E. (2008). Biyolojik çeşitlilik. http://www.ekoturizmgrubu.org/biyocesit/ biyocesit.htm
Verma, A. K. (2017). Geneticdiversity as buffer in biodiversity, Indian Journal of Biology, 4(1), 61-63. DOI: http://dx.doi.org/10.21088/ijb.2394.1391.4117.9.
Yorulmaz, T. (2014). Biyolojik kaçakçılık ve omurgalı hayvanlarımız. Tabiat ve İnsan, 187, 3-12.
