Memeli Yaban Hayvanları/Mammoloji
Özet
Memeliler dünyadaki canlılar arasında en başarılı olanıdır ve yeryüzünde karada, ağaçlarda, yer altında, havada, tatlı ve tuzlu sular gibi çok geniş bir alana yayılmış durumdadırlar. Tüm dünyada günümüze kadar tanımlanmış memeli tür sayısı 6495 olup bunlardan 96 türün neslinin tükendiği ve 6399 türün yaşadığı bilinmektedir. Avrupa'da toplam 200 memeli türü vardır ve bu sayı Türkiye için 14’ü denizel, 165’sı karasal memelidir olarak toplam 179 tür ile ifade edilir. Karasal memelilerin 42’si yarasalar (Chiroptera), 20’si etoburlar (Carnivora), 67’si kemiriciler (Rodentia), 22’si böcekçiller (Eulipotyphla), 3’ü tavşanlar (Lagomorpha), 11’u toynaklılar (Cetartiodactyla) takımına aittir. Türkiye’de bütün Avrupa’ya kıyasla tür sayısının fazla olmasının birçok sebebi vardır. Kafkasya, Akdeniz ve İran-Anadolu adında önemli 3 sıcak noktanın bulunduğu önemli bir coğrafyadır. Memeliler, kuşlar sürüngenler, çift yaşamlılar ile birlikte hayvanlar alemi ve kordalılar (Chordata) şubesi ve omurgalılar alt şubesi içerisinde yer alırlar. Boyut farkları bir yaban arısından (vücut uzunluğu 3 cm, ağırlık 2 gr) mavi balinaya (vücut uzunluğu 30 m, ağırlıkları 100.000 kg’dan fazla) kadar oldukça farklıdır. “İlkel Memeliler” ve “Doğuran Memeliler” olarak iki alt sınıfı bulunmakta ve günümüzde yaşayan memelilerin çoğu “Plesentalı Memeliler” infrasınıfında yer almaktadırlar.
Yıllar boyunca artan insan popülasyonu ve buna bağlı kullanımdan kaynaklı biyoçeşitliliğin azalması/ yok olması durumuna karşı bütün ülkeler büyük küçük bazı faaliyetler gerçekleştirmektedir. Ülkemizde ise bu problem ile başa çıkmak, olumsuz sonuçlarını en aza indirmek, gelecek nesillere hep daha iyi bir dünya bırakmak amacı ile korunan alanlar, tür eylem planları ve uluslararası sözleşmeler ile hem ulusal hem de uluslararası bazı koruma faaliyetleri gerçekleştirmektedir.
Referanslar
Albayrak, İ. (2000). Yarasalar: Eli kanatlı memeli, Yeşil Atlas Coğrafya ve Keşif Dergisi, 3, 69- 73.
Altıntaş, A., Kontaş, T., Yıldız, G. & Erkal, N., (2005). Yarasa dışkısı (bat guano) mineral düzeyleri, Ankara Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Dergisi, 52, 1-5.
Ambarlı, H., Ertürk, A.& Soyumert, A. (2016) Currentstatus, distribution, and conservation of brown bear (Ursidae) and wild canids (graywolf, golden jackal, and red fox; Canidae) in Turkey. Turkish Journal of Zoology, 40(6), 944-956.
Anonim. (2003). Guide lines for organic fertilization. Cooperative extension, University of Vermont. Burlington, VT. http://www.uvm.edu/∼pass/PSS161/ problem/handout.html,
Akkaya Bas A., Christiansen F., Amaha Öztürk A., Öztürk B. & McIntosh, C. (2017). Deniz trafiğinin İstanbul Boğazı, Türkiye'deki Karadeniz liman yunuslarının (Phocoenaphoco enarelicta) davranışları üzerindeki etkileri. PLOS ONE 12(8), e0183597. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0183597
Armati PJ., Dickman CR. & Hume ID. (Eds) (2006) Marsupials. Cambridge: Cambridge UniversityPress.
Averianov, A. O. (2020). Eutheria (placental mammals), Evolution & Diversity of Life, 1 (2), 277-282. DOI: 10.1002/9780470015902.a0029197
Budak, A., Göçmen, B., Mermer, A. & Kaya, U.(2002). Omurgalılar sistematiği kitabı, Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Kitaplar serisi, Ege Üniversitesi basımevi.
Chapman, J., A. & Flux, J. E. C. (2008). Lagomorpha'ya giriş, lagomorph biyolojisi. Berlin: Springer, Heidelberg. 1-9. https://doi.org/10.1007/978-3-540-72446-9_1
Çağlar, M. (1968). Türkiye’nin yarasaları I, Türk Biyoloji Dergisi, 18(1), 5-18.
Demirsoy, A., (1996). Türkiye omurgalıları, memeliler. Ankara: Meteksan A.Ş.
Delaney, M. A., Treuting, P. M. & Rothenburger, J. L. (2018). “Chapter 19 – Lagomorpha,” in pathology of wildlife and zoo animals, Cambridge, MA: AcademicPress, 481–496.
Desoky, A. S.,S. (2020). Genetic modification responsible for continuously growing incisors in rodent, Open Access Journal of Biogenetic Science & Research. 1(4) 2020. https://doi.org/10.46718/JBGSR.2020.01.000025
Flannery, T., F., Rich, T., H., Rich, P., V., Ziegler, T., Veatch, E., G. & Helgen, K. M. (2022). A review of monotreme (Monotremata) evolution, Alcheringa: An AustralasianJournal of Palaeontology, 46 (1), 3-20.
Gentry, A. W. (1978). Evolution of African mammals, Harvard Universitypress, 540-572. Doi:10.4159/harvard.9780674431263
Gittleman, J. L. (1989). Carnivore behavior, ecology and evolution, The University of Tennessee, Knoxville. New York: Springer 5, 1-9.
Güçlüsoy, H., Karauz, E. S., Kıraç, C. O. & Bilecenoğlu, M. (2014). Checklist of marine tetrapods (reptiles, seabirds, andmammals) of Turkey. Turkish Journal of Zoology, 38(6), 930- 938. Doi: 10.3906/zoo-1405-81
Graham, J. E. (2015). Fowler’s zoo and wild animal medicine, Chapter 41; Lagomorpha (pikas, rabbits, and hares), 8, ISBN 9781455773978, 8375–8384, https://doi.org/10.1016/B978-1-4557-7397-8.00041-4
He. K., Chen J., H., Gould, G., C., Yamaguchi, N., Ai. H. S. & Wang, Y. X. (2012). An estimation of erinaceidae phylogeny: A combined analysis approach. PLoS ONE, 7(6): e39304. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0039304
Howerth, E., W., Nemeth, N., M. & Degiorgis, M. P. R. (2018). Chapter6 -cervidae, pathology of wildlife and zoo animals, Academic Press, 149-183,https://doi.org/10.1016/B978-0-12-805306-5.00006-7
Karataş, A., Filiz, H., Erciyas-Yavuz, K., Özeren, S. C. & Tok, C. V. (2021). Chapter 10 the vertebrate biodiversity of Turkey, biodiversity conservation and sustainability in Asia: Volume 1: Prospects and Challenges in West Asia and Caucasus, ISBN 978-3-030-59928-7, 175.https://doi.org/10.1007/978-3-030-59928-7_10
Kjell, D. (1999).Ecological bulletins. Animal Responsesto Global Change in the North, 47, 22-29.
Kollias, G. V. & Fernandez-Moran, J. (2015). Mustelidae. Fowler's Zoo and Wild Animal Medicine, 8, 476–491. https://doi.org/10.1016/B978-1-4557-7397-8.00048-7
Kryštufek, B. & Vohralík, V. (2001). Mammals of Turkey and Cyprus: Introduction, checklist, ınsectivora. ISBN 961-6033-36-0, Journal of Mammalogy, 84 (1), 327–329
Martin, L. D. (1989). Fossil history of the terrestrial carnivora. In: Gittleman, J. L. (eds) Carnivore Behavior, Ecology, and Evolution. Springer, Boston, MA. https://doi.org/10.1007/978-1-4757-4716-4_20
Molina, G., Luca, S. L. & Scarso, F. (2022). Analysis and identification of damage caused by canine (Canis lupus familiaris) manipulation of woven textiles as cultural evidence in forensic cases, Forensic Anthropology, 5 (3), 228–238.
Öztürk, B. & Öztürk, A. A. (2002). Marine mammals in Turkey, Fisheries Science, 68(1), 67-75.
Öztürk, Ö. Ş. & Bulut, Ş. (2020). Türkiye memelileri, Ankara: Panama Yayıncılık.
Padilla, R. L. & Hilton, D. C. (2015). Canidae, Fowler's Zoo and Wild Animal Medicine, 8, 457–467.
Panigada, S., Pesante, G., Zanardelli, M., Capoulade, F., Gannier, A. &Weinrich, M. T. (2006). Akdeniz yüzgeçli balinaları ölümcül gemi çarpışmalarından kaynaklanan risk altında, Deniz Kirliliği Bülteni, 52,1287–1298.
Ronald, W. D. & Regina, M. S. (2001). Phylogeny of rodentia (mammalia) inferred from the nuclear - encoded gene IRBP, Molecular Phylogenetics and Evolution, 19(2), 290-301.
Promislow, D. E. & Harvey, P. H. (1990). Living fast and dying young: A comparative analysis of life-history variation among mammals, Journal of Zoology, 220(3), 417–437.
Seyfi, E., Bulut, Ş. & Karataş, A. (2021). Türkiye’nin tehlike altındaki memeli türleri, Doğanın Sesi, 7, 54-72.
Vasileiadou, K. & Sylvestrou, I. (2022). The fossil record of rodents (mammalia: rodentia) in Greece, Fossil vertebrates of Greece, Vol 1, https://doi.org/10.1007/978-3-030-68398-6_15
Veron, G., D., Patou, M., L. & Jennings, A. P. (2022). A tale of two African mongooses (Carnivora: Herpestidae): Differing genetic diversity and geographical structure across a continent, Mammalian Biology, 103(1), 37-52, https://10.1007/s42991-022-00321-8
Yağmuroğlu, D. & Per, E. (2022). Türkiye’de memeli hayvanlar ile ilgili lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizleri. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 12(1), 133-147. https://doi.org/10.5961/higheredusci.993596
Yorulmaz, T., Albayrak, İ. & Toyran, K. (2020). Bats in South Eastern Turkey (Mammalia: Chiroptera). Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 9 (3), 1180-1187.
Yorulmaz, T. & Arslan, N. (2020). Currentstatus of the bats in Turkey with their ecogeographic distributions and recomendations for national conservation status (Mammalia: Chiroptera). Fresenius Environmental Bulletin, 29, 6691-6706.
Yorulmaz, T., Ürker, O. & Özmen, R. (2018). Yarasa ve orman ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Ormancılık Araştırma Dergisi, 5(1), 31-43. https://doi.org/10.17568/ogmoad.377123
Williamson, T., E., Brusatte, S., L. & Wilson, G., P. (2014). The origin and early evolution of metatherian mammals: the Cretaceous record. Zoo Keys 465, 1–76, https://doi.org/10.3897/zookeys.465.8178
Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (2005). Mammal species of the world, a taxonomic and geographic reference, Journal of Mammalogy, 88 (3), 824–830, https://doi.org/10.1644/06-MAMM-R-422.1
