Yangın Ekolojisi-Yaban Hayatı ve Yangın
Özet
Yangın ekosistemlerin şekillenmesinde küresel ölçekte önemli evrimsel ve ekolojik kuvvettir. Yangınların bu etkisi, yangının mevsimi, boyutu, tipi, şiddeti, yoğunluğu, sıklığı gibi özellikleri geniş zaman ve mekân aralığı içerisinde değerlendiren yangın rejimi kavramıyla anlaşılmaktadır. Yangın rejimini belirleyen faktörler yanından, yanıcı maddelerin karakteri, hava olayları, topografya yangınların davranışlarını belirlemektedir. Yangınlar, türlerin hayatta kalma veya motalite durumlarını, gelişimlerini, yayılım ve bolluğunu belirleyen ana unsurlardan biridir. Yangınlar komünitenin tür çeşitliliğini, fonksiyonel çeşitliliğini, komünitenin yapısını ve dinamikleri etkilemektedir. Yangına eğilimli Akdeniz tipi ekosistemlerde, canlıların yangın karşısında birey veya popülasyon düzeyinde hayatta kalmasını sağlayan adaptasyonları bulunmaktadır. Bitkiler yangından hemen sonra sürgün vererek ya da tohumdan gelerek, hayvanlar kaçarak veya saklanarak doğal alanlardaki varlıklarına devam etmektedir. Yangın ve yaban hayatı ilişkisini değerlendiren bu bölüm, yangın ekolojisinin temel kavramlarını, yaban hayatının yangınla etkileşimini, ekosistemdeki değişimleri genel yaklaşımları ile aktarılmaya amaçlamıştır. Doğal alanların yönetiminde, müdahale rejimlerinin iyi bir şekilde anlaşılması gerekmektedir. Özellikle küresel iklim değişikliği, alan kullanım değişikliği ve demografik değişimler yangın rejimlerini etkilemektedir. Değişen yangın rejimlerinin ekolojik ve sosyoekonomik etkilerinin yönetile bilmesi için yangınlar hakkında temel bilgi birikimin oluşturulması önemlidir. Bu bölüm doğal alanların yönetiminde görev alacak insanlarda, yangınlar ve ekosistemdeki rolü hakkında temel bilgi birikiminin oluşturulması hedeflenmiştir. Bu bilgi birikiminin, toplumun bilgi ve bilinç düzeyinin değiştirilmesinde ve yangınla mücadele stratejilerinin belirlenmesinde yeri çok önemlidir.
Referanslar
Aktepe, N. (2021). Yanabilirliğinin popülasyon, tür ve komünite düzeyindeki değişkenliği ve bu değişkenliğin yangın rejimi ile ilişkisi. [Doktora tezi]. Fen Bilimleri Enstitüsü Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Albery, G. F., Turilli, I., Joseph, M. B., Foley, J., Frere, C. H. & Bansal, S. (2021). From flames to inflammation: how wildfires affect patterns of wildlife disease. Fire Ecology, 17, 1-17.
Álvarez-Ruiz, L., Belliure, J. & Pausas, J. G. (2021). Fire-driven behavioral response to smoke in a Mediterranean lizard. Behavioral Ecology, 32(4), 662-667.
Auld, T. D. & Bradstock, R. A. (1996). Soil temperatures after the passage of a fire: do they influence the germination of buried seeds?. Australian Journal of Ecology, 21(1), 106-109.
Barančíková, G., Jarzykiewicz, M., Gömöryová, E., Tobiašová, E. & Litavec, T. (2018). Changes in forest soil organic matter quality affected by windstorm and wildfire. Journal of Soils and Sediments, 18, 2738-2747.
Barros, T. L., Bracewell, S. A., Mayer-Pinto, M., Dafforn, K. A., Simpson, S. L., Farrell, M. & Johnston, E. L. (2022). Wildfires cause rapid changes to estuarine benthic habitat. Environmental Pollution, 308, 119571.
Barrows, J. S. (1951). Fire behavior in northern Rocky Mountain forests. Station Paper No. 29. Missoula, MT: US Department of Agriculture, Forest Service, Northern Rocky Mountain Forest and Range Experiment Station. 103 p.
By Beck, H. E., Zimmermann, N. E., McVicar, T. R., Vergopolan, N., Berg, A. & Wood, E. F. - "Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution". Nature Scientific Data. DOI:10.1038/sdata.2018.214., CC BY 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=74673263
Bilgili, E. (2014). Orman koruma dersi geçici ders notları. Karadeniz Teknik Üniversitesi Yayınları.
Bonta, M., Gosford, R., Eussen, D., Ferguson, N., Loveless, E. & Witwer, M. (2017). Intentional fire-spreading by “Firehawk” raptors in Northern Australia. Journal of Ethnobiology, 37(4), 700-718.
Bowman, D. M., Balch, J. K., Artaxo, P., Bond, W. J., Carlson, J. M., Cochrane, M. A., ... & Pyne, S. J. (2009). Fire in the Earth system. Science, 324(5926), 481-484.
Bytebier, B., Antonelli, A., Bellstedt, D. U. & Linder, H. P. (2011). Estimating the age of fire in the Cape flora of South Africa from an orchid phylogeny. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 278(1703), 188-195.
Carbone, L. M., Tavella, J., Pausas, J. G. & Aguilar, R. (2019). A global synthesis of fire effects on pollinators. Global Ecology and Biogeography, 28(10), 1487-1498.
Carmo, M., Moreira, F., Casimiro, P. & Vaz, P. (2011). Land use and topography influences on wildfire occurrence in northern Portugal. Landscape and Urban Planning, 100(1-2), 169-176.
Cave, H., Adams, M., Jaeger, T., Peet, T., Staats, L., Garneau, D. & Lesser, M. (2021). Wildlife response to wildfire in a northern New York jack pine barrens. Forests, 12(6), 676.
Chia, E. K., Bassett, M., Nimmo, D. G., Leonard, S. W., Ritchie, E. G., Clarke, M. F. & Bennett, A. F. (2015). Fire severity and fire‐induced landscape heterogeneity affect arboreal mammals in fireprone forests. Ecosphere, 6(10), 1-14.
Clemente, A. S., Rego, F. C. & Correia, O. A. (2007). Seed bank dynamics of two obligate seeders, Cistus monspeliensis and Rosmarinus officinalis, in relation to time since fire. Plant Ecology, 190, 175-188.
Covington, W. W. & Moore, M. M. (1994). Postsettlement changes in natural fire regimes and forest structure: ecological restoration of old-growth ponderosa pine forests. Journal of Sustainable Forestry, 2(1-2), 153-181.
Crotteau, J. S., Varner III, J. M. & Ritchie, M. W. (2013). Post-fire regeneration across a fire severity gradient in the southern Cascades. Forest Ecology and Management, 287, 103-112.
Çatav, Ş. S., Küçükakyüz, K., Akbaş, K. & Tavşanoğlu, Ç. (2014). Smoke-enhanced seed germination in Mediterranean Lamiaceae. Seed Science Research, 24(3), 257-264.
Çatav, Ş. S., Küçükakyüz, K., Tavşanoğlu, Ç. & Pausas, J. G. (2018). Effect of fire-derived chemicals on germination and seedling growth in Mediterranean plant species. Basic and Applied Ecology, 30, 65-75.
Day, N. J., Dunfield, K. E., Johnstone, J. F., Mack, M. C., Turetsky, M. R., Walker, X. J., ... & Baltzer, J. L. (2019). Wildfire severity reduces richness and alters composition of soil fungal communities in boreal forests of western Canada. Global change biology, 25(7), 2310-2324.
Dixon, K. W., Merritt, D. J., Flematti, G. R. & Ghisalberti, E. L. (2009). Karrikinolide–a phytoreactive compound derived from smoke with applications in horticulture, ecological restoration and agriculture. Acta Horticulturae, 813(2009), 155-170.
Ecke, F., Nematollahi Mahani, S. A., Evander, M., Hörnfeldt, B. & Khalil, H. (2019). Wildfire induced short‐term changes in a small mammal community increase prevalence of a zoonotic pathogen? Ecology and Evolution, 9(22), 12459-12470.
Ellington, A. J., Walters, K., Christner, B. C., Fox, S., Bonfantine, K., Walker, C., ... & Kobziar, L. N. (2024). Dispersal of microbes from grassland fire smoke to soils. The ISME Journal, 18(1), wrae203.
Engstrom, R. T. (2010). First-order fire effects on animals: review and recommendations. Fire Ecology, 6, 115-130.
Ergan, G. (2017). Akdeniz bitkilerinin yangınla olan ilişkisinin incelenmesi ve yangın efemerallerinin tespiti. [Yüksek lisans tezi]. Fen Bilimleri Enstitüsü Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Fultz, L. M., Moore-Kucera, J., Dathe, J., Davinic, M., Perry, G., Wester, D., ... & Rideout-Hanzak, S. (2016). Forest wildfire and grassland prescribed fire effects on soil biogeochemical processes and microbial communities: Two case studies in the semi-arid Southwest. Applied Soil Ecology, 99, 118-128.
Fryxell, J. M., Sinclair, A. R. & Caughley, G. (2014). Wildlife ecology, conservation, and management. John Wiley & Sons.
Freeman, S. & Herron, J. C. (2007). Evolutionary analysis (p. 401). Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall.
Garcia, L. C., Szabo, J. K., de Oliveira Roque, F., Pereira, A. D. M. M., da Cunha, C. N., Damasceno-Júnior, G. A., ... & Ribeiro, D. B. (2021). Record-breaking wildfires in the world's largest continuous tropical wetland: Integrative fire management is urgently needed for both biodiversity and humans. Journal of environmental management, 293, 112870.
Harris, L. & Taylor, A. H. (2017). Previous burns and topography limit and reinforce fire severity in a large wildfire. Ecosphere, 8(11), e02019.
Joffre, R. & Rambal, S. (2001). Mediterranean ecosystems. eLS.
Jolly, C. J., Dickman, C. R., Doherty, T. S., van Eeden, L. M., Geary, W. L., Legge, S. M., ... & Nimmo, D. G. (2022). Animal mortality during fire. Global Change Biology, 28(6), 2053-2065.
He, T., Lamont, B. B. & Pausas, J. G. (2019). Fire as a key driver of Earth's biodiversity. Biological Reviews, 94(6), 1983-2010.
Kalem, S., Ürker, O., İlemin, Y., Tavşanoğlu, Ç., Kaynaş, B., Günlü, A., ... & Köşk, U. (2022). Akdeniz Bölgesi’ndeki büyük orman yangınlarının ekolojik ve sosyo-ekonomik etkileri. Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF-Türkiye) Arşivi
Kaynaş, B. Y. (2008). Pinus brutia orman ekosistemlerinde küçük memeli komünitesi üzerine yangının uzun dönem etkisi ve yangın sonrası komünite yapısının değişimi üzerine çalışmalar. Doktora tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Kazancı, D. D. & Tavşanoğlu, Ç. (2019). Heat shock-stimulated germination in Mediterranean Basin plants in relation to growth form, dormancy type and distributional range. Folia Geobotanica, 54(1), 85-98.
Kavgacı, A., Čarni, A., Başaran, S., Başaran, M. A., Košir, P., Marinšek, A. & Šilc, U. (2010). Long-term post-fire succession of Pinus brutia forest in the east Mediterranean. International Journal of Wildland Fire, 19(5), 599-605.
Kavgacı, A., Tolunay, D., Sevgi O. & Tutmaz, V. (2023). Orman yangınları terminolojisi. Kavgacı, A. & Başaran, M. A. (Editörler) 2023. Orman yangınları. Türkiye Ormancılar Derneği Yayını, 422 s. Ankara
Kaynas, B. Y. & Gurkan, B. (2008). Species richness and abundance of insects during post-fire succession of Pinus brutia forest in Mediterranean region. Polish Journal of Ecology, 56(1), 165.
Kazancı, D. D. (2021). Kızılçam’da (Pinus brutia Ten.) yangınla ilişkili karakterlerin popülasyonlar arası değişkenliği ve bu değişkenliği ortaya çıkartan faktörler. (Doktora tezi), Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Keeley, J. E. (1993). Smoke-induced flowering in the fire-lily Cyrtanthus ventricosus. South African Journal of Botany, 59(6), 638.
Keeley, J. E. & Fotheringham, C. J. (2000). Role of fire in regeneration from seed. In Seeds: The ecology of regeneration in plant communities (pp. 311-330). Wallingford UK: Cabi Publishing.
Keeley, J. E., Baer-Keeley, M. & Fotheringham, C. J. (2005). Alien plant dynamics following fire in Mediterranean‐climate California shrublands. Ecological Applications, 15(6), 2109-2125.
Keeley, J. E., Fotheringham, C. J. & Baer-Keeley, M. (2006). Demographic patterns of postfire regeneration in Mediterranean climate shrublands of California. Ecological Monographs, 76(2), 235-255.
Keeley, J. E., Bond, W. J., Bradstock, R. A., Pausas, J. G. & Rundel, P. W. (2011). Fire in Mediterranean ecosystems: ecology, evolution and management. Cambridge University Press.
Keeley, J. E., Pausas, J. G., Rundel, P. W., Bond, W. J. & Bradstock, R. A. (2011a). Fire as an evolutionary pressure shaping plant traits. Trends in Plant Science, 16(8), 406-411.
Keeley, J. E. & Pausas, J. G. (2022). Evolutionary ecology of fire. Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics, 53(1), 203-225.
Kelly, L. T., Giljohann, K. M., Duane, A., Aquilué, N., Archibald, S., Batllori, E., ... & Brotons, L. (2020). Fire and biodiversity in the Anthropocene. Science, 370(6519), eabb0355.
Krebs, C. J. (1972). Ecology. The experimental analysis of distribution and abundance. San Francisco, Pearson Education.
Lee, J. M., Lee, S. W., Lim, J. H., Won, M. S, & Lee, H. S. (2014). Effects of heterogeneity of pre-fire forests and vegetation burn severity on short-term post-fire vegetation density and regeneration in Samcheok, Korea. Landscape and Ecological Engineering, 10, 215-228.
Maia, P., Pausas, J. G., Vasques, A. & Keizer, J. J. (2012). Fire severity as a key factor in post-fire regeneration of Pinus pinaster (Ait.) in Central Portugal. Annals of Forest Science, 69, 489-498.
Moreira, B., Tormo, J., Estrelles, E. & Pausas, J. (2010). Disentangling the role of heat and smoke as germination cues in Mediterranean Basin flora. Annals of Botany, 105(4), 627-635.
Moreira, B. & Pausas, J. G. (2018). Shedding light through the smoke on the germination of Mediterranean Basin flora. South African Journal of Botany, 115, 244-250.
Moreira, F., Ascoli, D., Safford, H., Adams, M. A., Moreno, J. M., Pereira, J. M., ... & Fernandes, P. M. (2020). Wildfire management in Mediterranean-type regions: Paradigm change needed. Environmental Research Letters, 15(1), 011001.
Moreno, M. V., Conedera, M., Chuvieco, E. & Pezzatti, G. B. (2014). Fire regime changes and major driving forces in Spain from 1968 to 2010. Environmental Science & Policy, 37, 11-22.
Munoz, A., Felicisimo, A. M. & Santos, X. (2019). Assessing the resistance of a breeding amphibian community to a large wildfire. Acta Oecologica, 99, 103439.
NASA, 2024.11.20, Global fire map, fire ınformation for resource management system (FIRMS), (https://firms.modaps.eosdis.nasa.gov/).
Olson, D. M. & Dinerstein, E. (1998). The Global 200: A representation approach to conserving the Earth's most biologically valuable ecoregions. Conservation Biology, 12(3), 502-515.
Palta, Ş., Özel, H. B., Kanbur, S. & de Souza, T. A. F. (2024). Impact of wildfire on soil characteristics and arbuscular mycorrhizal fungi. Environmental Monitoring and Assessment, 196(7), 681,1-19.
Parr, C. L. & Andersen, A. N. (2006). Patch mosaic burning for biodiversity conservation: A critique of the pyrodiversity paradigm. Conservation Biology, 20(6), 1610-1619.
Parra, A. & Moreno, J. M. (2018). Drought differentially affects the post-fire dynamics of seeders and resprouters in a Mediterranean shrubland. Science of the Total Environment, 626, 1219-1229.
Paula, S., Arianoutsou, M., Kazanis, D., Tavsanoglu, Ç, Lloret, F., Buhk, C. & Pausas, J. (2016). Fire-related traits for plant species of the Mediterranean Basin. Wiley. Collection. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.c.3301001.v1
Pausas, J. G. & Keeley, J. E. (2009). A burning story: The role of fire in the history of life. BioScience, 59(7), 593-601.
Pausas, J. G. & Fernández-Muñoz, S. (2012). Fire regime changes in the Western Mediterranean Basin: from fuel-limited to drought-driven fire regime. Climatic Change, 110(1), 215-226.
Pausas, J. G. & Paula, S. (2012). Fuel shapes the fire–climate relationship: evidence from Mediterranean ecosystems. Global Ecology and Biogeography, 21(11), 1074-1082.
Pausas, J. G. & Ribeiro, E. (2013). The global fire–productivity relationship. Global Ecology and Biogeography, 22(6), 728-736.
Pausas, J. G. & Ribeiro, E. (2017). Fire and plant diversity at the global scale. Global Ecology and Biogeography, 26(8), 889-897.
Pausas, J. G., Keeley, J. E. & Schwilk, D. W. (2017). Flammability as an ecological and evolutionary driver. Journal of Ecology, 105(2), 289-297.
Pausas, J. G., Lamont, B. B., Paula, S., Appezzato‐da‐Glória, B. & Fidelis, A. (2018). Unearthing belowground bud banks in fire‐prone ecosystems. New Phytologist, 217(4), 1435-1448.
Pausas, J. G. & Keeley, J. E. (2019). Wildfires as an ecosystem service. Frontiers in Ecology and the Environment, 17(5), 289-295.
Peterson, D. W. & Reich, P. B. (2001). Prescribed fire in oak savanna: fire frequency effects on stand structure and dynamics. Ecological Applications, 11(3), 914-927.
Pulido-Chavez, M. F., Alvarado, E. C., DeLuca, T. H., Edmonds, R. L. & Glassman, S. I. (2021). High-severity wildfire reduces richness and alters composition of ectomycorrhizal fungi in low-severity adapted ponderosa pine forests. Forest Ecology and Management, 485, 118923.
Pulido‐Chavez, M. F., Randolph, J. W., Zalman, C., Larios, L., Homyak, P. M. & Glassman, S. I. (2023). Rapid bacterial and fungal successional dynamics in first year after chaparral wildfire. Molecular Ecology, 32(7), 1685-1707.
Prendergast-Miller, M. T., De Menezes, A. B., Macdonald, L. M., Toscas, P., Bissett, A., Baker, G., ... & Thrall, P. H. (2017). Wildfire impact: Natural experiment reveals differential short-term changes in soil microbial communities. Soil Biology and Biochemistry, 109, 1-13.
Pyne, S. J. (1996). Wild hearth a prolegomenon to the cultural fire history of northern Eurasia. In Fire in ecosystems of Boreal Eurasia (pp. 21-44). Dordrecht: Springer Netherlands.
Roces‐Díaz, J. V., Santín, C., Martínez‐Vilalta, J. & Doerr, S. H. (2022). A global synthesis of fire effects on ecosystem services of forests and woodlands. Frontiers in Ecology and the Environment, 20(3), 170-178.
Rothermel, R. C. (1972). A mathematical model for predicting fire spread in wildland fuels (Vol. 115). Intermountain Forest & Range Experiment Station, Forest Service, US Department of Agriculture.
Öztürk, M. G., Bekar, İ. & Tavşanoğlu, Ç. (2024). Rethinking lightning-induced fires: Spatial variability and implications for management policies. Forest Ecology and Management, 572, 122262.
Sağlam, B., Aybar, M. & Yılmaz, F. N. (2021). Orman yangınlarının kuzugöbeği mantarının (morchella spp.) çoğalması üzerine etkilerinin araştırılması: Giresun, Alucra örneği. Artvin Çoruh Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi.
Santín, C., Doerr, S. H., Preston, C. M. & González‐Rodríguez, G. (2015). Pyrogenic organic matter production from wildfires: a missing sink in the global carbon cycle. Global Change Biology, 21(4), 1621-1633.
Seidl, R., Thom, D., Kautz, M., Martin-Benito, D., Peltoniemi, M., Vacchiano, G., ... & Reyer, C. P. (2017). Forest disturbances under climate change. Nature Climate Change, 7(6), 395-402.
Soyumert, A., Tavşanoğlu, Ç., Macar, O., Kaynaş, B. Y., Gürkan, B. (2010) Presence of large and medium-sized mammals in a burned pine forest in southwestern Turkey. Hystrix Italian Journal of Mammalogy, 21, 97-102.
Souza-Alonso, P., Prats, S. A., Merino, A., Guiomar, N., Guijarro, M. & Madrigal, J. (2024). Fire enhances changes in phosphorus (P) dynamics determining potential post-fire soil recovery in Mediterranean woodlands. Scientific Reports, 14(1), 21718.
Soyumert, A., Ertürk, A. & Tavşanoğlu, Ç. (2020) Fire-created habitats support large mammal community in a Mediterranean landscape. Mammal Research, 65, 323-330.
Şahan, E. A., Köse, N., Akkemik, Ü., Güner, H. T., Tavşanoğlu, Ç., Bahar, A., ... & Dalfes, H. N. (2021). Fire history of Pinus nigra in Western Anatolia: A first dendrochronological study. Dendrochronologia, 69, 125874.
Tavşanoğlu, Ç., Ergan, G., Çatav, Ş. S., Zare, G., Küçükakyüz, K, & Özüdoğru, B. (2017). Multiple fire-related cues stimulate germination in Chaenorhinum rubrifolium (Plantaginaceae), a rare annual in the Mediterranean Basin. Seed Science Research, 27(1), 26-38.
Tavşanoğlu, Ç., Kurt, L., Özdeniz, E., Kaynaş, B., Ergan, G. & Tüfekcioğlu, İ. (2021). Özel çevre koruma bölgeleri ve doğal sit alanlarındaki orman alanlarında yangınların biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerinin tespiti projesi. Çevre Şehircilik Ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü (Raporu Hazırlayan Kurum: Doğa Araştırmaları Derneği).
Tavşanoğlu, Ç. & Pausas, J. G. (2022). Turkish postfire action overlooks biodiversity. Science, 375(6579), 391-391.
Tüfekcioğlu, İ. (2022). Assessing the resistance and resilience capacity of low elevation Mediterranean woody vegetation to fire and climate change based on plant traits and recommendations for forestry practices. [Doktora tezi]. Fen Bilimleri Enstitüsü Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Tüfekcioğlu, İ., Ergan, G., Kaynaş, B., Aktepe, N. & Tavşanoğlu, Ç. (2022). Akdeniz iklim bölgesindeki alt yükselti orman ve çalılıklarında yangın sonrası hızlı ekolojik değerlendirme ile restorasyon önerilerinin geliştirilmesi: Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi örneği. Turkish Journal of Forestry, 23(3), 163-177.
Tüfekcioğlu, İ. & Ergan, G. (2024) Bütüncül yangın yönetimi ve ekolojik restorasyon projesi. Ön arazi raporu. Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF-Türkiye) Arşivi.
Türkeş, M. (2022). Klimatoloji ve meteoroloji. Güncellenmiş ve genişletilmiş ikinci basım. Kriter Yayınevi Fiziki Coğrafya Serisi No: 4, İstanbul: Kriter Yayınevi.
Usher, M. B. (1986). Wildlife conservation evaluation: attributes, criteria and values. In Wildlife conservation evaluation (pp. 3-44). Dordrecht: Springer Netherlands.
Whelan, R. J., Rodgerson, L., Dickman, C. R. & Sutherland, E. F. (2002). Critical life cycles of plants and animals: Developing a process-based understanding of population changes in fire-prone landscapes. 94-124. Bradstock, R. A., Williams, J. E. & Sutherland, E.F. (Ed.). Flammable Australia: The fire regimes and biodiversity of a continent. Cambridge University Press.
Whitlock, C., Higuera, P. E., McWethy, D. B. & Briles, C. E. (2010). Paleoecological perspectives on fire ecology: Revisiting the fire-regime concept. The Open Ecology Journal, 3(1) 6-23.
Yue, C., Ciais, P., Zhu, D., Wang, T., Peng, S. S. & Piao, S. L. (2016). How have past fire disturbances contributed to the current carbon balance of boreal ecosystems?. Biogeosciences, 13(3), 675-690.
