Doğada Hayatta Kalma Teknikleri ve İlk Yardım
Özet
Doğada zor koşullarda hayatta kalabilmek, ölmeden sağ kalabilme mücadelesini tanımlar. Bu kavram genellikle ölümle sonuçlanabilecek ya da ölüme yakın hale getirebilecek koşulların varlığında verilen yaşam ve hayatta kalma mücadelesini ifade eder. Suda ya da denizde, aşırı soğukta ve sıcakta, ormanda hayatta kalabilmek olarak sınıflandırılabilir. Doğada her canlı hayatta kalabilmek ve yaşamını devam ettirebilmek için kendini koruma içgüdüsüne sahiptir ve gerek duyduğunda bu becerisini ortaya çıkarır. Doğada hayatta kalabilmek fiziksel olduğu kadar zihinsel dayanıklılık gerektiren bir mücadeledir. Olumsuz koşullarda sakin kalabilmek, panik yapmamak ve umutsuzluğa kapılmamak hayati önem taşımaktadır. Temel doğa becerilerine sahip olmak ya da bu konuda eğitim almış olmak yaşam şansını arttırır. Gidilecek bölge hakkında ön araştırma yapmak ve yerel rehberlerden kılavuzluk hizmeti almak sizi güvende tutar. Modern dünya ekipmanları çoğunlukla ve genellikle işlevsiz kalabilir. Doğada hayatta kalabilmek için yanınızda ya da etrafta bulunabilen her malzeme kullanılabilir ve zor koşullarda kullanılabilecek şekilde yeniden tasarlanabilir. İlk yardım bilgisi ve uygulama düzeyinde beceri doğada ve zor koşullarda hayatta kalma sırasında en büyük yardımcıdır. Verilen yaşam mücadelesi güvenli bir yere ulaşana kadar ya da kurtarma ekipleri gelene kadar süren bir hayatta kalma çabasıdır. Bu bölümde hem doğada hayatta kalma tekniklerini hem de bu süreçte karşılaşılabilecek ilk yardım bilgilerinin okuyucuya aktarılması amaçlanmıştır.
Referanslar
AHA. (2006). Heart saver instructor manual. American Heart Association Publication.
Akgün, Y., Çakmakçı, M., Elmas, I., Emir, H., Ertekin, E., Güloğlu, R., Günay, K., İmer, M., Kurtoğlu, M., Özgüç, H., Özgün, C., Rozanes, İ., Söylet, Y., Şar, C., Taçyıldız, İ., Taviloğlu, K., Tokyay, R. & Türel, Ö. (2002). Travma ve resüsitasyon kursu. İstanbul: Logos Yayıncılık.
ARC. (2025). American red cross. Wounds. (03.03.2025 tarihinde https://www.redcross.org/take-a-class/resources/learn-first-aid/wounds?srsltid=AfmBOooz8VGOfTHf0HNABptQbOHespseNga_ fqDTFEiVF tsgq zgS9_JJ adresinden erişim sağlanmıştır).
Bartlett, T. (2006). VHF handbook. The Royal Yachting Association.
Cooper, C. E. (2016). Blood: A very short introduction (1st ed.). Oxford University Press. ISBN 978-0199581450.
European Resuscitation Council. (2006). Basic life support & automated external defibrillation provider course manual (2nd ed.). European Resuscitation Council Publication.
Back Country Chronicles (2012). Wilderness Survival Rules of 3 - Air, Shelter, Water & Food". (03/03/2025 tarihinde https://www.backcountrychronicles.com/wilderness-survival-rules-of-3/ adresinden erişim sağlanmıştır).
Baskett, P. & Nolan, J. (2005). Avrupa Resüstasyon Konseyi 2005 resüsitasyon klavuzu cep kitabı. European Resuscitation Council & Resüsitasyon Derneği, Logos Tıp Yayıncılığı.
Baskett, P. & Nolan, J. (2005). A pocket book of the European Resuscitation Council guidelines for resuscitation 2005. Mosby-Elsevier.
BBC. (2024). How to navigate using nature. BBC Earth. (24/09/2024 tarihinde https://www.bbcearth.com/news/how-to-navigate-using-nature adresinden ulaşılmıştır).
CDC. (2025). First Aid for Seizures. (03.03.2025 tarihinde https://www.cdc.gov/epilepsy/first-aid-for-seizures/index.html adresinden ulaşılmıştır).
Daily Mail. (2017). Solved! Police who found an SOS sign made out of rocks on a remote beach discover it was put there in 2013 by two friends trapped by a hungry crocodile. BBC News. 24/09/2024 tarihinde https://www.bbc.com/news/world-australia-40197125 adresinden ulaşılmıştır).
Epi-Pen. (2024). (24/09/2024 tarihinde https://www.drugs.com/pro/epipen.html#s-34089-3 adresinden ulaşılmıştır).
FACS. (2025). First Aid Marine Bites and Stings. 15.03.04 tarihinde https://thefirstaidcoursesydney.com.au/blog/first-aid-for-marine-bites-and-stings/ adresinden ulaşılmıştır).
Furtado, A. A., Daniele-Silva, A., da Silva-Júnior, A. A. & Fernandes-Pedrosa, M. de F. (2020). Biology, venom composition, and scorpionism induced by Brazilian scorpion Tityus stigmurus (Thorell, 1876) (Scorpiones: Buthidae): A mini-review. Toxicon, 185, 36-45. https://doi.org/10.1016/j.toxicon.2020.06.01
GARC. (2025). Quick reference posters for Rabies. (03.03.2025 tarihinde https://rabiesalliance.org/news/quick-reference-posters-rabies adresinden ulaşılmıştır).
Goldbach, J. (2024). How to build a survival shelter. (24/09/2024 tarihinde https://www.wikihow.com/Build-a-Survival-Shelter adresinden ulaşılmıştır).
Gözcelioğlu. (2008). Türkiye’nin zehirli deniz balıkları. Bilim ve Teknik, 07, 94-95.
GuidesQuebecBlog. (2013). Trail signs. (24.10.2024 tarihinde https://guidesquebec.wordpress.com/2013/10/17/welcome-to-the-2nd-mount-bruno-guides/trail-signs/ adresinden ulaşılmıştır).
Heckman, J. D., Rosenthal, R. E., Worsing, R. A. & McFee, A. S. (1996). Hasta ve yaralıların acil bakım ve nakledilmesi (3rd ed.). American Academy of Orthopedic Surgeons Press.
Kızılay. (2024). Türk Kızılay; ilk yardım cep kitabı. (09.09.2024 tarihinde https://www.ilkyardim.org.tr/ dokumanlar/ ilkyardİm-cep-kitabi-2023-orjinal.pdf adresinden ulaşılmıştır)
Kompass Sofia. (2024). (23/09/2024 tarihinde https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=342457 adresinden ulaşılmıştır).
Nakano, S. (1999). Sports medicine science, Chapter 2, Function of body fluids and blood, p. 40.
NASA/ HST. (2006). Polaris: Hubble News Center. (23/09/2024 tarihinde http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/2006/02/image/a adresinden ulaşılmıştır).
NIH. (2024). National Institutes of Health. Dehydration and hypernatremia. (03.03.2025 tarihinde https://www.nih.gov](https://www.nih.gov adresinden erişim sağlanmıştır).
NIH. (2025). Snake toxicity (17.03.2025 tarihinde https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ NBK557565/#:~: text= Epidemiology,their%20venom%20to%20obtain%20food adresinden ulaşılmıştır).
Noyan, A. (1990). Fizyoloji ders kitabı. Ankara: Meteksan.
OSST. (2010). Sea survival instructor course manual. Naval Aviation Survival Institute Press.
Reuter-Sandquist, M. (2022). Open resources for nursing (Open RN) (K. Ernstmeyer & E. Christman, Eds.). Chippewa Valley Technical College.
Shutterstock Images. (23/09/2024 tarihinde https://www.shutterstock.com/tr/ (ID: 1621150939, 1814231840, 2131002518, 2487685075, 2498613675, 276750110, 2305877935, 2429783365, 2199429805, 2273709489, 2407656749, 1212668614, 104544560, 2364848233 adreslerinden ulaşılmıştır)
SOS. (2003). Oxford Dictionary of English (2nd ed.). Oxford University Press.
St. John’s. (2003). Pocket first aid. St. John’s Ambulance Association & British Red Cross Publication.
St. John. (2025). First aid for poisining. 03.03.2025 tarihinde https://stjohnwa.com.au/online-resources/first-aid-information-and-resources/poisoning?srsltid=AfmBOooLozhrYBrr-mY7XQnx7g7ZYM23RFe__3oew3b-kwsuVzGfEDJz adresinden ulaşılmıştır).
Sullivan, K., McNeil, I. & Apple, M. (1997). First aid (1st ed.). London.
Svalbardi. (2024). How long can you live without water? Facts and effects to survive. (24/09/2024 tarihinde https://svalbardi.com/blogs/water/living-without adresinden ulaşılmıştır).
TCSB. (2021). T.C. Sağlık Bakanlığı Adana İl Sağlık Müdürlüğü.. Temel ilk yardım uygulamaları eğitim kitabı.
TCSB. (2007). T.C. Sağlık Bakanlığı İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü.. Temel ilk yardım uygulamaları eğitim kitabı.
Tekelioğlu, B. K. (2015). İlk yardım ders notları.
Tekelioğlu, B. K. (2017). Zor koşullarda hayatta kalma ders notları.
Tekelioğlu, B. K. (2018). Doğada su elde etme yolları. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B. K. (2021). Salgınlar ve zoonoz hastalıkların önlenmesi. In D. Atik & N. Kılıç (Eds.), Sağlık bilimlerinde akademik çalışmalar (pp. 395-421). İzmir: Duvar Yayınları.
Tekelioğlu, B. K. (2024a). Akrep, yaban arısı kovanları. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B. K. (2024b). Ateş yakma malzemesi. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B. K. (2024c). Ateş yakma teknikleri. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B. K. (2024d). Kuru dal kesme teknikleri. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B. K. (2024e). Çölde havadan su elde etme yolları. Yazarın kendi çizimi.
Tekelioğlu, B. K. (2024f). Doğada bitkilerden su elde etme yolları. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B. K. (2024g). Doğada meyvelerden su elde etme yolları. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B. K. (2024h). Doğada yön belirten işaretler. Yazarın kendi çizimi.
Tekelioğlu, B. K. (2024ı). Doğada yön bulma teknikleri. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B. K. (2024i). Güneş hareketlerinden yön bulma teknikleri. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B. K. (2024j). Nehir ve göllerden su elde etme yolları. Yazarın kendi çizimi.
Tekelioğlu, B. K. (2024k). Zehirli yılanlar. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B.K. (2024l). Ağaç gövdelerinden yön bulma. Yazarın kendi arşivi.
Tekelioğlu, B.K. (2025). Yaşam zinciri. Yazarın kendi tasarımı.
Towell, C. (2011). Essential survival skills. Penguin.
USDA. (2002). Department of the Army. U. S. Army survival manual: FM 21-76. Skyhorse Publishing.
WHO. (2024). Rabies. (03.03.2025 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/rabies#:~:text=Contraction%20of%20rabies%20through%20inhalation,but%20has%20never%20been%20confirmed adresinden ulaşılmıştır).
Wiki-How (2024). How to build a survival shelter. (23/09/2024 tarihinde https://www.wikihow.com/Build-a-Survival-Shelter adresinden ulaşılmıştır).
Wiki-How (2024). Navigate without compass. (23/09/2024 tarihinde https://www.wikihow.com/Navigate-Without-a-Compass adresinden ulaşılmıştır).
Wikipedia. (2024). SOS. Uluslararası Acil Durum Frekansı. (23.09.2024 tarihinde https://tr.wikipedia.org/wiki/ adresinden ulaşılmıştır).
Wikipedia. (2025). Tityus stigmurus (03.03.2025 tarihinde https://en.wikipedia.org/wiki/Tityus_stigmurus?utm_source=chatgpt.com adresinden ulaşılmıştır).
Wikipedia. (2025). Akrep. 03.03.2025 tarihinde https://tr.wikipedia.org/wiki/Akrep adresinden ulaşılmıştır).
Wilkerson, J. A. (Ed.). (2010). Medicine for mountaineering & other wilderness activities (6th ed.). The Mountaineers Books.
Yağmur, E. A. (2010). First record of Orthochirus Karsch, 1891 (Scorpiones, Buthidae) from Turkey. Anadolu Doğa Bilimleri Dergisi, 1(1), 15-19.
Yoshida, T., Takanishi, T., Nakai, S., Yorimoto, A. & Morimoto, T. (2002). The critical level of water deficit causing a decrease in human exercise performance: a practical field study. European journal of applied physiology, 87(6), 529–534. https://doi.org/10.1007/s00421-002-0651-z
