Çocuğa Yönelik İhmal ve İstismar
Özet
Bu bölümde çocuklara yönelik ihmal ve istismar kavramları kapsamlı şekilde ele alınmıştır. İhmal, çocuğun temel yaşamsal gereksinimlerinin (beslenme, sağlık, barınma, eğitim vb.) karşılanmaması iken; istismar, fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik veya teknolojik yollarla çocuğa zarar verilmesidir. Her bir istismar türü ayrı başlıklar altında açıklanmış; çocuk üzerindeki etkileri, risk faktörleri ve yaygınlık verileri sunulmuştur. Fiziksel istismar genellikle şiddet içeren eylemlerle gerçekleşirken, duygusal istismar çocuğun aşağılanması, yok sayılması, tehdit edilmesi gibi davranışları içerir. Cinsel istismar ise çocuğun fiziksel temasa dayalı veya temassız cinsel içerikli eylemlere maruz kalmasıyla tanımlanır. Ekonomik istismar çocukların yaşlarına uygun olmayan işlerde çalıştırılması iken, teknolojik istismar ise çocuğun dijital ortamlarda kontrolsüz ve zararlı içeriklerle karşı karşıya kalmasıdır. Çocuklara yönelik ihmal ve istismar vakalarının ortaya çıkmasında etkili olan risk faktörleri; çocuğa, aileye ve çevreye bağlı olarak sınıflandırılmıştır. Bildirim yükümlülüğü başlığı altında, bireylerin ve kamu görevlilerinin istismarı ilgili kurumlara bildirmesi yasal bir zorunluluk olduğu için, bireylerin ve kurumların karşılaştıkları istismar vakalarını nereye ve nasıl bildirmeleri gerektiği açıklanmıştır. Son kısımda ise, önleyici çalışmaların önemi vurgulanarak aile eğitimleri, okul temelli programlar, bilinçli teknoloji kullanımı konusunda farkındalık oluşturulması ve yasal düzenlemelerin gerekliliği belirtilmiştir .Sonuç olarak, çocuk istismarı ve ihmali, çok boyutlu yapısı nedeniyle yalnızca bireysel farkındalıkla değil; aynı zamanda toplumsal bilinç ve etkili devlet politikalarıyla ele alınması gereken bir sorundur.
In this section, the concepts of child neglect and abuse are examined in a comprehensive manner. Neglect is defined as the failure to meet a child's fundamental needs (such as nutrition, healthcare, shelter, education, etc.), whereas abuse refers to actions that harm the child through physical, emotional, sexual, economic, or technological means. Each type of abuse is explained under separate headings, along with its effects on the child, associated risk factors, and prevalence data. Physical abuse typically involves acts of violence, while emotional abuse includes behaviors such as belittling, ignoring, or threatening the child. Sexual abuse is defined as exposing the child to sexually explicit acts, either with or without physical contact. Economic abuse involves employing children in labor inappropriate for their age, whereas technological abuse refers to exposing children to harmful and unregulated content in digital environments. The risk factors contributing to incidents of neglect and abuse are categorized according to factors related to the child, the family, and the environment. Under the heading of mandatory reporting, it is stated that individuals and public officials are legally obliged to report abuse to the relevant authorities; accordingly, information is provided on where and how such cases should be reported. In the final section, the importance of preventive efforts is emphasized, including parental education, school-based programs, raising awareness about responsible use of technology, and the necessity of legal regulations. In conclusion, due to its multidimensional nature, child abuse and neglect must be addressed not only through individual awareness but also through societal consciousness and effective state policies.
Referanslar
Aktay, M. (2020). İstismar ve ihmalin çocuk üzerindeki etkileri ve tedavisi. Gelişim ve Psikoloji Dergisi, 1(2), 169–184.
Aral, N. (1997). Fiziksel istismar ve çocuk. Tekışık Veb Ofset.
Aşkın, R., & Zeybek, Z. (2021). Aile içi şiddet kurbanı çocuk: Psikolojik dayanıklılık, müdahale çalışmaları ve psikolojik etkinin gözden geçirilmesi. 5. Uluslararası Farklı Şiddet Boyutları ve Toplumsal Algı Kongresi. Güven Yayınları. https://www.guvenplus.com.tr/imagesbuyuk/be4795.pdf
Aydın, İ. (2019). Türkiye’de çocuk istismarı, çocuk istismarını önleyici sosyal politikalar ve Diyarbakır örneği [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
Ayral, F. (2010). Çocukların cinsel istismarı suçu ve bu suçla mücadele [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
Bahar, G., Savaş, H., & Bahar, A. (2009). Çocuk istismarı ve ihmali: Bir gözden geçirme. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 4(12), 51–65.
Çocuk Koruma Kanunu. (2005). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5395.pdf
Dağlı, T., & İnanıcı, M. A. (Yay. Haz.). (2011). Hastane temelli çocuk koruma merkezleri için başvuru kitabı: İhmal ve istismara uğrayan çocuğa bütüncül yaklaşım. Fersa Ofset Matbaacılık.
Dinleyici, M., & Dağlı, F. (2016). Duygusal ihmal, istismar ve çocuk hekiminin rolü. Osmangazi Tıp Dergisi, 38(2), 18–27.
Duran, R., & Açar, D. (2023). İstismar ve ihmal izleri: Çocuk resimlerinin analizi-2.
Genç Hayat Vakfı. (2021). Çocukların ev içinde yaşadıkları şiddet araştırması. http://genchayat.org/portfolio/cocuklarin-ev-icinde-yasadigi-siddet/
Güner, Ş. İ., Güner, Ş., & Şahan, M. H. (2010). Çocuklarda sosyal ve medikal bir problem: İstismar. Van Tıp Dergisi, 17(3), 108–113.
Güneş, A. (2017). Cinsel istismar olgusu ve mahremiyet eğitimi. İnsan ve Toplum, 7(2), 45–69.
Human Rights Association. (2008). Çocuk ihmali ve istismarını önleme – Öğretmenler ve aileler için eğitim kılavuzu. Berkay Ofset.
Kaplan, S., Pelcovitz, D., & Labruna, V. (1999). Child and adolescent abuse and neglect research: A review of the past 10 years. Part I: Physical and emotional abuse and neglect. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 38(10), 1214–1222.
Kara, B., Biçer, Ü., & Gökalp, A. S. (2004). Çocuk istismarı. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 47(2), 140–151.
Karaman, H., & Ayhan, H. (2021). Çocuğa yönelik teknolojik ihmal ve istismar. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying, 8(1), 43–59.
Kaytez, N., Yücelyiğit, S., & Kadan, G. (2018). Çocuğa yönelik istismar ve çözüm önerileri. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 18–24.
Kürklü, A. (2011). Öğretmenlerin çocuk istismarı ve ihmaline yönelik farkındalık düzeyleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi].
Özgentürk, İ., Karğın, V., & Baltacı, H. (2012). Aile içi şiddet ve şiddetin nesilden nesile iletilmesi. Polis Bilimleri Dergisi, 14(4), 55–77.
Polat, O. (2007). Tüm boyutlarıyla çocuk istismarı (1. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Sağlık Bakanlığı. (2011). Çocuk ihmal ve istismarı. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/ruhsagligi/1491-ihmal-istismar.html
Taner, Y., & Gökler, B. (2004). Çocuk istismarı ve ihmali: Psikiyatrik gidişat. Acta Medica, 35(2), 82–86.
Türk Ceza Kanunu. (2005). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5395.pdf
Türk Dil Kurumu. (2024). İstismar. https://sozluk.gov.tr/
Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Türkiye’deki çocuklar 2022: İstatistiklere bakış. https://biruni.tuik.gov.tr/yayin/views/visitorPages/yayinGoruntuleme.zul?yayin_no=613
Üstündağ, A. (2022). Ebeveynlerin duygusal istismara yönelik bilgi düzeylerinin belirlenmesi ve bilinçlendirilmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 30, 154–171.
World Health Organization. (2024). Child maltreatment. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/child-maltreatment
Yolcuoğlu, İ. G. (2010). Çocukların ihmal-istismara uğramasında aile ve çocuklara yönelik risk faktörleri ve sosyal hizmet müdahalesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 21(1), 73–83.
Zoroğlu, S., Tüzün, Ü., Sar, V., Öztürk, M., Kora, E., & Alyanak, B. (2001). Çocukluk dönemi istismar ve ihmalinin olası sonuçları. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 2(2), 69–78.
