İlaç Aşırı Kullanım Baş Ağrısı
Özet
Nöroloji polikliniğine başvuru nedenleri arasında ilk sırada yer alan baş ağrısı hastalarda kısıtlılık yaratarak yaşam kalitesini etkilemektedir (1). Uluslararası Baş Ağrısı Sınıflamasına (ICHD-3) göre baş ağrıları primer baş ağrıları, sekonder baş ağrıları, nöropatiler ve fasial ağrılar olarak üç ana gruba ayrılmaktadır (2). ICHD-3 sınıflamasında sekonder baş ağrıları grubunda sınıflandırılan ilaç aşırı kullanım baş ağrısı (medicationoveruse headache); basit analjezik, kombine analjezik, ergotamin, triptan, opioid gibi ilaçların tek başına fazla kullanılması ile ortaya çıkabildiği gibi birden fazla ilacın toplamda fazla sayıda kullanılması ile de ortaya çıkabilmektedir. Genellikle gerilim tipi baş ağrısı ya da migreni tedavi edebilmek için kullanılan ilaçların fazla alınması nedeni ile oluşmaktadır. İlaç aşırı kullanımı olan hastalarda mevcut primer baş ağrısının özellikleri değişmeye başlamaktadır. İlaç aşırı kullanım baş ağrısı tanısını koyabilmek ve hastaları etkin şekilde tedavi edebilmek için bu tanıyı aklımızın bir köşesinde bulundurmalı ve baş ağrısı şikayeti ile başvuran hastaların analjezik kullanımlarını, atak sayılarını, atak sürelerini ayrıntılı bir şekilde sorgulamalıyız. Tedavi kısmında ise hastaları öncelikle ilaç aşırı kullanımının sebep olabileceği durumlar hakkında bilgilendirmeli, kaçınması gereken konular anlatılmalı ve kişiye özgü uygun tedavi protokolü ile tedavi verilmelidir.
Headache, which is the first reason for applying to the neurology clinic, affects the quality of life by creating limitations in patients (1). According to the International Classification of Headaches (ICHD-3), headaches are divided into three main groups as primary headaches, secondary headaches, neuropathies and facial pain (2). Medication overuse headache, which is classified in the secondary headache group in the ICHD-3 classification, can occur with the excessive use of simple analgesics, combined analgesics, ergotamine, triptan, opioids, or with the total excessive use of more than one drug. It usually occurs due to excessive use of drugs used to treat tension-type headaches or migraines. The characteristics of the existing primary headache in patients with medication overuse begin to change. In order to diagnose medication overuse headache and treat patients effectively, we should keep this diagnosis in mind and question the analgesic use, attack numbers and attack durations of patients who apply with headache complaints in detail. In the treatment part, patients should first be informed about the situations that may be caused by drug overuse, the issues that should be avoided should be explained, and treatment should be given with an appropriate treatment protocol specific to the person.
Referanslar
İdiman F. Başağrılarında Son Kırk Yıl. Bıçakcı Ş., Öztürk M. , Üçler S., Karlı N., Siva A. (ed.). Baş Ağrısı Tanı ve Tedavi Güncel Yaklaşımlar içinde. İstanbul: Galenos Yayınevi; 2015. p. 9–22.
İdiman F. Başağrılarında Son Kırkbeş Yıl. Öztürk M., Bıçakcı Ş., Dora B., Gökçay F., Karlı N., Uludüz D.,Saip S. (ed.). Tanıdan Tedaviye Başağrısı içinde. Ankara: Akademisyen Kitapevi; 2022. p.1-16.
Gökçay F. İlaç Aşırı Kullanım Baş Ağrısı Tanı ve Tedavisi. Türkiye Klinikleri Nöroloji - Özel Konular, 2018; 11: 8–84.
Ertaş M. İlaç Aşırı Kullanım Başağrısı. Öztürk M., Bıçakcı Ş., Dora B., Gökçay F., Karlı N., Uludüz D.,Saip S. (ed.). Tanıdan Tedaviye Başağrısı içinde. Ankara: Akademisyen Kitapevi; 2022. p.452-460.
Munksgaard SB, Madsen SK, Wienecke T. Treatment of medication overuse headache-A review. Acta Neurologica Scandinavica, 2019;139(5): 405–414. doi: 10.1111/ane.13074.
Meskunas CA, Tepper SJ, Rapoport AM, Sheftell FD, Bigal ME. Medications associated with probable medication overuse headache reported in a tertiary care headache center over a 15-year period. Headache, 2006; 46: 766–772. doi: 10.1111/j.1526-4610.2006.00442.x.
Diener HC, Holle D, Solbach K, Gaul C. Medication-overuse headache: Risk factors, pathophysiology and management. Nature Reviews Neurology, 2016; 12: 575–583. doi: 10.1038/nrneurol.2016.124.
Limmroth V, Katsarava Z, Fritsche G,et al. Features of medication overuse headache following overuse of different acute headache drugs. Neurology, 2002; 59(7): 1011–1014. doi: 10.1212/wnl.59.7.1011.
Atasoy HT, Unal AE, Atasoy N, et al. Low income and education levels may cause medication overuse and chronicity in migraine patients. Headache, 2005; 45(1): 25–31. doi: 10.1111/j.1526-4610.2005.05006.x
Atasoy HT, Atasoy N, Unal AE, et al. Psychiatric comorbidity in medication overuse headache patients with pre-existing headache type of episodic tension-type headache. European Journal of Pain, 2005; 9(3): 285-291. Doi: 10.1016/j.ejpain.2004.07.006
Chen PK, Wang SJ. Medication Overuse and Medication Overuse Headache: Risk Factors, Comorbidities, Associated Burdens and Nonpharmacologic and Pharmacologic Treatment Approaches. Current Pain and Headache Reports, 2019; 23(8):60. doi: 10.1007/s11916-019-0796-7.
Stovner LJ, Hagen K, Jensen R, et al. The global burden of headache: A documentation of headache prevalence and disability worldwide. Cephalalgia, 2007; 27(3): 193–210. doi: 10.1111/j.1468-2982.2007.01288.x.
Kristoffersen ES, Lundqvist C. Medication-overuse headache: Epidemiology, diagnosis and treatment. Therapeutic Advances in Drug Safety, 2014; 5(2) : 87–99. doi: 10.1177/2042098614522683
Evers S, Marziniak M. Clinical features, pathophysiology, and treatment of medication-overuse headache. The Lancet Neurology, 2010; 9(4): 391–401. doi: 10.1016/S1474-4422(10)70008-9.
Linde M, Gustavsson A, Stovner LJ, et al. The cost of headache disorders in Europe: The Eurolight project. European Journal of Neurology, 2012; 19(5): 703–711. doi: 10.1111/j.1468-1331.2011.03612.x.
Autret A, Roux S, Rimbaux-Lepage S,et al. Psychopathology and quality of life burden in chronic daily headache: influence of migraine symptoms. The Journal of Headache and Pain, 2010; 11(3): 247-253.doi: 10.1007/s10194-010-0208-1.
Hagen K, Linde M, Steiner TJ, et al. Risk factors for medication-overuse headache: An 11-year follow-up study. The Nord-Trøndelag Health Studies. Pain, 2012; 153(1): 56–61. doi: 10.1016/j.pain.2011.08.018.
Diener HC, Dodick D, Evers S, et al. Pathophysiology, prevention, and treatment of medication overuse headache. The Lancet Neurology. 2019; 18(9): 891–902. doi: 10.1016/S1474-4422(19)30146-2.
Schwedt TJ, Alam A, Reed ML, et al. Factors associated with acute medication overuse in people with migraine: results from the 2017 migraine in America symptoms and treatment (MAST) study. The Journal of Headache and Pain, 2018; 19: 38. doi: 10.1186/s10194-018-0865-z
Ertaş M. İlaç Aşırı Kullanım Başağrısı. In: Bıçakçı Ş., Öztürk M., Üçler S., Karlı N., Siva A. (ed). Baş Ağrısı Tanı ve Tedavi Güncel Yaklaşımlar içinde. 2015. p. 228–237.
Cargnin S, Viana M, Sances G,et al. A systematic review and critical appraisal of gene polymorphism association studies in medication-overuse headache. Cephalalgia, 2018; 38(7): 1361–1373. doi: 10.1177/0333102417728244.
Ferraro S, Grazzi L, Muffatti R, et al. In medication-overuse headache, fMRI shows long-lasting dysfunction in midbrain areas. Headache, 2012; 52(10): 1520–1534. doi: 10.1111/j.1526-4610.2012.02276.x.
Fumal A, Laureys S, Di Clemente L, et al. Orbitofrontal cortex involvement in chronic analgesic-overuse headache evolving from episodic migraine. Brain, 2006; 129(2): 543–550. doi: 10.1093/brain/awh691.
Caronna E, Gallardo VJ, Alpuente A, et al. Anti-CGRP monoclonal antibodies in chronic migraine with medication overuse: real-life effectiveness and predictors of response at 6 months. The Journal of Headache and Pain, 2021;22(1):120. doi: 10.1186/s10194-021-01328-1.
Pensato U, Baraldi C, Favoni V, et al. Real-life assessment of erenumab in refractory chronic migraine with medication overuse headache. Neurological Sciences, 2021;43:1273-1280.doi: 10.1007/s10072-021-05426-5.
