Cryptostigmata (Oribatida)
Özet
Oribatid akarlar (Oribatida), bitki artıklarının ayrıştırıcıları olarak ekosistemde önemli bir rol oynarlar.
Vücutları dorso ventral basık olup sırt kısmı tümsektir. Vücut boyutları 0.13-1.20 mm arasında değişmektedir. Beyaz, açık sarı, kahverengi ve siyah, bazen de turuncu veya kırmızımsı renkte olabilirler. İyi gelişmiş bir kitin tabakası mevcuttur. Vücut, prosoma ve opisthosoma olmak üzere iki kısımdan oluşur. Prosoma vücudun ön kısmında yer alır. Burada ağız organları ve dört çift bacak bulunur.
Oribatid akarların üreme kapasiteleri zayıftır, ancak çok küçük alandaki popülasyonu yoğundur. Ömürleri 4-5 yıl kadardır. Oribatid akarların büyük bir çoğunluğu ovipar, çok az bir kısmı da vivipardırlar. Dişi akarlar yumurtalarını tek tek veya grup halinde topraktaki boşluklara veya ölü organik maddelerin altına 1-12 adet bırakırlar. Bazı akarlar tüm yumurtalar dişinin vücudunda olgunlaşınca tek seferde bırakırlar. Yumurtadan ergin forma dönüşünceye kadar yumurta, larva, protonimf, deutonimf, tritonimf ve ergin olmak üzere 6 dönem geçirirler.
Morfolojik olarak homeomorfik ve heteromorfik olmak üzere iki farklı grupta değerlendirilirler.
Yaşam alanları toprak, ağaç, kaya, liken ve yosunların üzeridir. Besinlerini çürümüş gıdalar, topraktaki mikroorganizmalar ve bitkisel besinler oluşturmaktadır.
Veteriner hekimlik alanında büyük öneme sahiptirler. Bazılarının Anoplocephalidae ve Mesocestoididae ailelerine ait cestodların yaşam döngüsünde arakonak olarak görev yapmaları nedeniyle epidemiyolojik ve tıbbi öneme sahiptirler.
Oribatid mites (Oribatida) play an important role in the ecosystem as decomposers of plant residues.
Their bodies are dorsoventrally flattened and the back is bulgy. Their body size varies between 0.13-1.20 mm. They can be white, light yellow, brown and black, sometimes orange or reddish. They have a well-developed chitin layer. The body consists of two parts, the prosoma and the opisthosoma. The prosoma is located in the front part of the body. The mouthparts and four pairs of legs are located here.
Oribatid mites have poor reproductive capacity, but their population is dense in very small areas. Their lifespan is about 4-5 years. The vast majority of oribatid mites are oviparous, and a very small number are viviparous. Female mites lay their eggs singly or in groups of 1-12 in cavities in the soil or under dead organic matter. Some mites lay all the eggs at once when they mature in the female's body. They go through 6 stages from egg to adult form: egg, larva, protonymph, deutonymph, tritonymph and adult.
Morphologically, they are evaluated in two different groups as homeomorphic and heteromorphic.
Their habitats are soil, trees, rocks, lichens and mosses. Their nutrition consists of rotten food, microorganisms in the soil and plant foods.
They are of great importance in the field of veterinary medicine. Some of them have epidemiological and medical importance because they serve as intermediate hosts in the life cycle of cestodes belonging to the families Anoplocephalidae and Mesocestoididae.
Referanslar
Per S, Taşdemir A, Ayyıldız N. Türkiye faunası için yeni oribatid akarlar (Acari, Oribatida). Türk Entomololoji Bülteni. 2015, 5 (1): 29-34.
Erdmann G, Otte V, Langel R, et al. The trophic structure of bark-living oribatid mite communities analyzed with stable isotopes (N-15 C13) indicates strong niche differentiation. Experimental and Applied Acarology.2007; 41: 1-10. doi:10.1007/s10493-007-9060-7.
Heidemann K, Scheu S, Rusess L, et al. Molecular detection of nematode predation and scavenging in oribatid mites: laboratory and field experiments. Soil Biology and Biochemistry. 2011; 43: 2229-2236. doi:10.1016/j.soilbio.2011.07.015.
İnak E, Çobanoğlu S. Toprak Akarları (Acari: Oribatida) ve Ekotoksikoloji. Mustafa Kemal Üniv. Ziraat Fakültesi Dergisi. 2017; 22(2):89-96.
Roczeń–Karczmarz M, Tomczuk K. Oribatid mites as vectors of invasive diseases. Acarologia, 2016; 56(4): 613–623.
Dik B. Veteriner Entomoloji. 4. Baskı. Konya: Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı; 2022.
Per S, Toluk A, Denli K, vd. Türkiye’den oribatid akarların(Acari) iki yeni kaydı: Cepheus caucasicus Sitnikova, 1975 ve Lopheremaeus laminipes (Berlese, 1916). Bitki Koruma Bülteni. 2017; 57(1): 13-19. doi 10.16955/bitkorb.299007.
Hoy MA. Agricultural Acarology: Introduction to Integrated Mite Management. Boca Raton: CRC press; 2011.
Pfingstl T, Schatz H. A survey of lifespans in Oribatida excluding Astigmata (Acari). Zoosymposia .2021; 20: 7–27.
Schatz H. Die Oribatiden literatur und die beschriebenen Oribatidenarten (1758- 2001)-Eine Analyse. Abhandlungen und Berichte des Naturkundemuseums Goerlitz. 2002; 74: 37-45.
Cantoray R. Elazığ Bölgesinde Moniezia expansa (Rudolph, 1805) Blanchard, 1891’nın Biyolojisi Üzerine Araştırmalar. (Doçentlik Tezi), Elazığ: Fırat Üniversitesi Veteriner Fakültesi; 1979.
Dik B, Güçlü F, Cantoray R, vd. Konya Yöresi Oribatid Akar Türleri (Acari: Oribatida), Mevsimsel Yoğunluklar ve Önemleri. Türk Veterinerlik ve Hayvan Bilimleri Dergisi. 1999; 23(2): 385-391.