Anne ve Babalarda Görülen Postpartum Depresyon ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Postpartum depresyon (PPD), doğum sonrası dönemde hem anneleri hem de babaları etkileyebilen ciddi bir ruh sağlığı sorunudur. Annelerde daha yaygın görülmekle birlikte, babalar da bu süreçte depresif semptomlar yaşayabilir. Hormonal değişimler, uyku düzensizlikleri, ebeveynlik sorumlulukları ve sosyal destek eksikliği gibi faktörler PPD riskini artırmaktadır.
Postpartum depresyonun belirtileri arasında sürekli üzüntü, ilgisizlik, enerji kaybı, anksiyete, sinirlilik ve bebeğe karşı bağlanma sorunları yer alır. Tedavi edilmediğinde hem ebeveynlerin hem de bebeğin fiziksel ve duygusal sağlığı olumsuz etkilenebilir. Bu noktada hemşirelerin rolü büyük önem taşır.
Hemşirelik bakımı, ebeveynlerin ruh sağlığını değerlendirmeyi, erken tanı koymayı ve uygun destek mekanizmalarına yönlendirmeyi içerir. Anne ve babalara psikososyal destek sağlamak, eğitim vermek ve gerektiğinde profesyonel yardım almalarını teşvik etmek hemşirelerin temel sorumluluklarındandır. Ayrıca, ebeveynlerin kendilerine zaman ayırmalarını teşvik etmek, sosyal destek sistemlerini güçlendirmek ve beslenme, uyku düzeni gibi yaşam tarzı faktörlerine dikkat etmelerini sağlamak da bakım sürecinin önemli bir parçasıdır.
Sonuç olarak, postpartum depresyonun hem annelerde hem de babalarda görülebileceği unutulmamalı ve bu süreçte hemşirelerin bilinçli ve bütüncül yaklaşımları ebeveynlerin iyilik halini desteklemelidir.
Postpartum depression (PPD) is a significant mental health condition that can affect both mothers and fathers in the postnatal period. Although it is more commonly observed in mothers, fathers may also experience depressive symptoms during this time. Hormonal changes, sleep disturbances, parenting responsibilities, and lack of social support are among the factors that increase the risk of PPD.
Symptoms of postpartum depression include persistent sadness, loss of interest, fatigue, anxiety, irritability, and difficulties in bonding with the baby. If left untreated, PPD can negatively impact both the physical and emotional well-being of parents and their infants. In this context, nurses play a crucial role in identifying, managing, and supporting individuals affected by PPD.
Nursing care involves assessing the mental health of parents, facilitating early diagnosis, and directing them to appropriate support systems. Nurses are responsible for providing psychosocial support, educating parents, and encouraging them to seek professional help when necessary. Additionally, promoting self-care, strengthening social support networks, and addressing lifestyle factors such as nutrition and sleep patterns are essential components of nursing interventions.
In conclusion, postpartum depression can affect both mothers and fathers, necessitating a comprehensive and informed approach by nurses to enhance parental well-being and overall family health.
Referanslar
Berg RC, Solberg, BL, Glavin K. Instruments to identify symptoms of paternal depression during pregnancy and the first postpartum year: a systematic scoping review. American Journal of Men's Health, 2022, 16.5: 15579883221114984.
Ünver H, Uçar T. İlk kez baba olanlarda doğum sonu depresyon ve psikososyal belirleyicileri. Cukurova Medical Journal, 2021, 46.2: 452-459.
Işık S, Egelioglu Cetişli NE. (2020). Paternal depresyon ve baba-bebek bağlanması arasındaki ilişki. Cukurova Medical Journal, 2020, 45.4: 1663-1671.
Álvarez-García P, García-Fernández R, Martín-Vázquez C, et al. Postpartum depression in fathers: a systematic review. Journal of Clinical Medicine, 2024, 13.10: 2949.
Kumar SA, Franz MR, DiLillo D, et al. Promoting resilience to depression among couples during pregnancy: The protective functions of intimate relationship satisfaction and self‐compassion. Family process, 2023, 62.1: 387-405.
Chhabra J, Li W, McDermott B. Predictive factors for depression and anxiety in men during the perinatal period: a mixed methods study. American Journal of Men's Health, 2022, 16.1: 15579883221079489.
Atif M, Halaki M, Chow CM, & et al. Risk factors of paternal postnatal depression in Pakistan: findings from an urban sample. Nursing & health sciences, 2022, 24.3: 618-624.
Johansson M, Benderix Y, Svensson I. Mothers’ and fathers’ lived experiences of postpartum depression and parental stress after childbirth: a qualitative study. International journal of qualitative studies on health and well-being, 2020, 15.1: 1722564.
Cui Y, Deng YH, Zhou BR, et al. Prevalence and factors associated with male postnatal depression in China. American journal of men's health, 2021, 17.1: 22-27.
Amerikan Psikiyatri Birliği. DSM-5-TR Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı. (Çev. Ed.: E. Köroğlu) Ankara, Esenkal Yayıncılık, 2023.
Taşkın L, N Akan. Doğum Sonu Dönem. Taşkın L (Ed.). Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği içinde (19 nd ed). Ankara, Akademisyen Kitabevi, 2024.
Bahadur Eİ. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenmiş bebeklerin ebeveynlerinin postpartum depresyonları ve risk faktörleri. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2022, 15.Özel Sayı-1) 21. Mersin Pediatri Günleri Bildiri Kitabı: 135-141.
Barooj-Kiakalaee O, Hosseini SH, Mohammadpour-Tahmtan RA, et al. Paternal postpartum depression's relationship to maternal pre and postpartum depression, and father-mother dyads marital satisfaction: A structural equation model analysis of a longitudinal study. Journal of Affective Disorders, 2022, 297: 375-380.
Edward KL, Castle D, Mills C, et al. An integrative review of paternal depression. American journal of men's health, 2015, 9.1: 26-34.
Cameron EE, Sedov ID, Tomfohr-Madsen LM. Prevalence of paternal depression in pregnancy and the postpartum: an updated meta-analysis. Journal of affective disorders, 2016, 206: 189-203.
Underwood L, Waldie KE, Peterson E, et al. Paternal depression symptoms during pregnancy and after childbirth among participants in the growing up in New Zealand study. JAMA psychiatry, 2017, 74.4: 360-369.
Vliegen N, Casalin S, Luyten P. The course of postpartum depression: a review of longitudinal studies. Harvard review of psychiatry, 2014, 22.1: 1-22. https://doi.org/10.1097/.
Postpartum Depression: Action Towards Causes and Treatment (PACT) Consortium. Heterogeneity of postpartum depression: a latent class analysis. Lancet Psychiatry, 2015, 2: ss 59–67. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(14)00055-8.
Tebeka S, Le Strat Y, Dubertret C. Developmental trajectories of pregnant and postpartum depression in an epidemiologic survey. Journal of affective disorders, 2016, 203: 62-68. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.05.058.
Fiala A, Švancara J, Klánová J, et al. Sociodemographic and delivery risk factors for developing postpartum depression in a sample of 3233 mothers from the Czech ELSPAC study. BMC psychiatry, 2017, 17: 1-10. https://doi.org/10.1186/s12888- 017-1261-y
Kiviruusu O, Pietikäinen JT, Kylliäinen A, et al. Trajectories of mothers’ and fathers’ depressive symptoms from pregnancy to 24 months postpartum. Journal of affective disorders, 2020, 260: 629-637.
Alshikh Ahmad, H, Alkhatib A, Luo J. Prevalence and risk factors of postpartum depression in the Middle East: a systematic review and meta–analysis. BMC pregnancy and childbirth, 2021, 21: 1-12.
Çalık AA. Denizli il merkezindeki kadınlarda postpartum depresyon sıklığı ve etkileyen faktörler. Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2024.
Ertekin Pınar, S, Özbek H. (Paternal depression and attachment levels of first‐time fathers in Turkey. Perspectives in Psychiatric Care, 2022, 58.3: 1082-1088.
Volling BL, Yu T, Gonzale R, et al. Maternal and paternal trajectories of depressive symptoms predict family risk and children's emotional and behavioral problems after the birth of a sibling. Development and Psychopathology, 2019, 31.4: 1307-1324.
Tarsuslu, B, Durat, G, Altınkaynak S. Babalarda Postpartum Depresyon ve İlişkili Risk Faktörleri: Sistematik Derleme. Türk Psikiyatri Dergisi, 2020, 31.4: 280-289.
Uğurlu Z, Pak Güre MD. Postpartum depresyona yönelik sosyal hizmet uygulamaları: Vaka sunumu. Sosyal Çalışma Dergisi, 2022, 6.2: 153-169.
Kutlubay R, Arıöz A. Postpartum depresyonda evlilik uyumu ve eş desteğinin önemi. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 2021, 4.3: 1-10. https://doi.org/10.51536/tusbad.952511
Cıncıkçı Kırıcı, A, Gümüştakım RŞ, Kuş C. 0-24 Ay Arası Çocuk Sahibi Olan Ebeveynlerin Uyku Kalitesi Anksiyete-depresyon ve Yeme Tutumu Arasındaki İlişki. 2024. doi:10.4274/jcp.2024.93653.
Erdoğan A, Hocaoğlu Ç. Doğum sonrası depresyonun tanı ve tedavisi: bir gözden geçirme. The Medical Journal of Mustafa Kemal University, 2020, 11.39: 31-37.
Altunay Davran, GB, Serçekuş P. Fathers’ Emotions, Thoughts on Childbirth, and Coping with Childbirth Stress: A Qualitative Study. Journal of Education & Research in Nursing/Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 2024, 21.4.
Moraes CJA, Granato TMM. Becoming a father: an integrative review of the literature on transition to fatherhood. Sicologia Em Estudo. 2017; 21(4); 557-567.
Şenol D, Erdem S. Babalık kültürü ve kimliği. Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2018: 1-16.
Tetreault E, Bernier A, Matte Gagne C. Quality of father–child relationships as a predictor of sleep developments during preschool years. Developmental Psychobiology. 2021; 63(6): 1–13.
Wells MB, Kerstis B, Andersson E. Impacted family equality, self-confidence and loneliness: Across-sectional study of first-time and multi-time fathers’ satisfaction with prenatal and postnatal father groups in Sweden. Scand J Caring Sci. 2021; 35: 844–852.
Karim AR, Begum T. The parental bonding ınstrument: A psychometric measure to assess parenting practices in the homes in Bangladesh. Asian Journal of Psychiatry. 2017; 25: 231–239.
Kartal YA, Eri̇şen B. 6-12 aylık bebeği olan babaların bebeklerine bağlanma durumu ve ilişkili faktörler. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2020; 8(2): 44-49.
Scarff JR. Postpartum Depression in Men. Innov Clin Neurosci. 2019, 16(5–6): 11–14.
Asper MM, Hallén N, Lindberg L, Månsdotter A, Carlberg M, Wells MB. Screening fathers for postpartum depression can be cost-effective: an example from Sweden. J Affect Disord. 2018; 241:154–63. DOI: 10.1016/j.jad.2018.07.044.
Howard LM, Khalifeh H. Perinatal mental health: a review of progress and challenges. World Psychiatry. 2020; 19 (3): 313–327.
Falana SD, Carrington JM. Postpartum Depression: Are You Listening? Nursing Clinics of North America. 2019;54(4):561-567.
Hutchens BF, Kearney J. Risk Factors for Postpartum Depression: An Umbrella Review. J Midwifery Womens Health. 2020;65(1):96-108.
Durmazoğlu, G., Oktay, A. K., Toksoy, S., Serttaş, M., Göçmen, F., Bezirgan, S. Tatarlar A. Postpartum depresyonun hemşire ve ebeler tarafindan öngörülebilmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 2016,19.
Seven M, Akyüz A. Postpartum Depresyon Gelişiminde Etkisi Az Bilinen Bir Faktör: İnfertilite. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 2013;10 (3): 7- 11.
Özorhan E Y, Ejder Apay S, Şahin Altun Ö. Gebelikte Ruh Sağlığı. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Hemşirelik E-Dergisi 2014; 3 (2): 33- 42.
