Scopus Veritabanında Yapay Zekâ ve Eğitim: Bibliyometrik Bir Analiz
Özet
Bu çalışma, yapay zekâ ve eğitim konulu akademik yayınların bibliyometrik analizini yaparak alanın mevcut durumunu ve gelişim eğilimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntem olarak, betimsel tarama modeli benimsenmiş ve Scopus veri tabanında yer alan yapay zekâ ve eğitim temalı makaleler analiz edilmiştir. Veri toplama sürecinde, “Artificial Intelligence” ve “Education” anahtar kelimeleri kullanılarak hakemli dergilerde yayımlanan makaleler seçilmiş ve toplamda 8523 makale incelenmiştir. Elde edilen veriler yıllara göre yayım dağılımı, atıf analizi, yazar ve dergi analizi, kurum ve ülke dağılımı ile anahtar kelime analizi gibi bibliyometrik analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde Bibliometrix (R Studio) ve Excel yazılımlarından yararlanılmıştır. Bulgular, yapay zekâ ve eğitim alanındaki akademik üretimin 2000’li yıllardan itibaren hızla arttığını, özellikle 2020 sonrası dönemde yapay zekâ destekli eğitim teknolojilerine yönelik ilginin zirveye ulaştığını göstermektedir. En fazla yayın yapan ülkeler arasında ABD, Çin ve Birleşik Krallık öne çıkarken, en fazla atıf alan çalışmaların büyük ölçüde ABD merkezli olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, yapay zekâ ve eğitim alanındaki araştırmaların artan ivmeyle devam ettiği, ancak disiplinler arası işbirliklerinin artırılması ve etik çerçevenin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Referanslar
Şahin Kölemen, C. Digital transformation in education: Multidimensional effects of artificial ıntelligence supported learning management systems. Participatory Educational Research; 2024;11(5): 102-124.
Tapalova, O, Zhiyenbayeva, N. Artificial ıntelligence in education: Aied for personalised learning pathways. The Electronic Journal of e-Learning; 2022;20(5): 639-653.
Caspari-Sadeghi, S. Artificial intelligence in technology-enhanced assessment: A survey of machine learning. Journal of Educational Technology Systems; 2023; 51(3): 372-386.
Çela, E, Fonkam, MM, Vajjhala, N. R, Vedishchev, A. et al. Artificial ıntelligence in education: Foundations, trends, and implications. In: Cela, N. Vajjhala, M. Fonkam (Eds.), Next-generation aı methodologies in education (pp. 1-20). IGI Global Scientific Publishing; 2025. p. 1-20.
Escotet, MÁ. The optimistic future of artificial intelligence in higher education. Prospects; 2023: 1-10.
Pritchard, A. Statistical bibliography or bibliometrics?. Journal of Documentation; 1969;25: 348-349.
Al, U, Soydal, İ. Yalçın, H. et al. Bibliyometrik özellikleri açısından Bilig’in değerlendirilmesi, Bilig; 2010;55: 1-20.
Kaş, B. Türkiye’de çeviribilim alanında yapılan web of science indeksli araştırma makalelerinin bibliyometrik analizi. Dil Ve Edebiyat Araştırmaları; 2024;(30): 69-84.
İri, R, Ünal, E. Bibliometric analysis bibliometric analysis of research (1980-2023). Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi; 2024;10(2): 386-403.
Tutar, H, Nam, S, Çağıltay, CG. et al. Bibliometric analysis and visual mapping of the articles published in the Ilef journal from the beginning to the present. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi; 2023;10: 87-105.
Orhan, U. Bibliyometrik araştırmalarda kullanılan paket programlar: Bir karşılaştırma. In: Öztürk, O ve Gürler, G (Ed.), Bir Literatür İncelemesi Aracı Olarak Bibliyometrik Analiz. Ankara: Nobel Bilimsel Eserler; 2021. p. 111-123.
Akyılmaz, B. Yapay zekâ ve tüketici davranışı alanındaki yayınların bibliyometrik analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi; 2022; 14(1): 947-963.
Ay, MF. Tekin, İ. Yapay zekâ ve din konulu yayınların bibliyometrik analizi. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi; 2024;24(3): 521-540.
Aydoğdu, Hİ. Yapay zekâ ve adli bilimler: Yayınların bibliyometrik analizi. The Bulletin of Legal Medicine; 2023;28(3): 224-228.
Bengül, SS. Pazarlamada yapay zekâ kavramının bibliyometrik analizi. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi; 2024;(14): 188-200.
Bulut, B, Yarar, AE. Reklamcılıkta yapay zekâ: Hedefleme ve kişiselleştirmeye yönelik bibliyometrik analiz. Beykoz Akademi Dergisi; 2024; 12(2): 366-394.
Demirkol, D, Koçoğlu, FÖ, Aktaş, Ş, Selçukcan Erol, Ç. et al. Diyabet ve yapay zekâ ilişkisi üzerine bir bibliyometrik analiz. İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi; 2022;85(2): 249-257.
Dikmen, S, Bahçeci, F. Eğitim bilimleri alanında yapay zekâ konulu bilimsel yayınların eğilimleri: Bibliyometrik bir inceleme. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies; 2024; 10(46): 98–112
Duran, V, Aydın, E. Eğitimde yapay zekânın kapsamlı incelenmesi: Web of science veri tabanı üzerinden bir AI destekli bibliyometrik analiz. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR); 2024; 11(104): 468–484.
Ekinci, G. Dijital teknolojiler, yapay zekâ, girişimcilik ve inovasyon yayınları bibliyometrik analizi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi; 2022;(55): 163-188.
Ekinci, G, Bilginer Özsaatcı, FG. Yapay zekâ ve pazarlama alanındaki yayınların bibliyometrik analizi. Sosyoekonomi; 2023;31(56): 369-388.
Erdem, R, Genç YS, Yalınız, G. Gülşen, İT. et al. Dental implantolojide yapay zekâ kullanımının bibliyometrik analizi. Aydin Dental Journal; 2024;10(2): 155-67.
Gündüz, T, Eren, F. Sağlıkta yapay zekâ: Bibliyometrik bir analiz. Sağlık Akademisyenleri Dergisi; 2024;11(2): 277-285.
Harmandaroğlu, SF. Pazarlamada yapay zekânın bibliyometrik analiz yöntemi ile incelenmesi. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi; 2024;5(1): 97-109.
Karayel, T, Kurutkan, MN. Covid 19 sürecinde yapay zekâ ve bileşenleri ile ilgili yayınların bibliyometrik analizi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi; 2022;9(3): 220-233.
Kişi, N. İnsan kaynakları yönetiminde yapay zekâ: Bibliyometrik bir analiz. Journal of Research in Business; 2022; 7(2): 490-514.
Öztürk, M. Yenilikten tartışmaya: Yapay zekâ ve deepfake çalışmalarının web of science üzerinden bibliyometrik analizi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi; 2024;46 (Yapay Zekâ ve İletişim): 73-93.
Sağbaş, M, Kılınç, S. İşletme yönetiminde yapay zekâ: Bibliyometrik analiz. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2024;8 (Eğitim Bilimleri Özel Sayısı): 504-531.
Şahin, Y. Havacılık ve yapay zekâ alanındaki çalışmaların bibliyometrik analizi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR); 2024;11(110): 1637–1648.
Turgut, A. Lojistik ve tedarik zincirinde yapay zekâ çalışmaları: Bibliyometrik bir analiz. Alanya Akademik Bakış; 2023;7(1): 461-480.
Karasar, N. Bilimsel araştırma yöntemleri (10.baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım; 2009.
